آصف بن برخیا

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آصف در روایات و تفاسیر، همه جا وزیری خرد مند، سیاستمدار و مدبر معرفی شده است. مشهور است او داننده اسم اعظم و علم کتاب (علم لدنی) بوده است.


معرفی اجمالی آصف بن برخیا

[ویرایش]

آصف، نام وزیر یا کاتب یا ندیم حضرت سلیمان(ع) است و در روایات و داستان های حضرت سلیمان(ع) نام او برده شده است.
[۱] .دانش‌ نامه قرآن و قرآن پژوهی، ج ۱، ص ۳۹.
ظاهراً او یکی از نزدیکان و دوستان خاص سلیمان (ع)‌بوده و می ‌گویند خواهر زاده سلیمان نبی(ع) بوده است.
او نزد سلیمان دارای مقام و منزلت بوده در حضور و غیاب سلیمان هر وقت می‌ خواستم وارد خانه او می ‌شده
[۳] .شبستری،اعلام قرآن،چاپ اول،‌ص ۲۰.
. آصف از بنی‌ اسرائیل و براساس بعضی منابع، هم دوران کودکی سلیمان بوده است.
[۴] .اعلام قرآن از دایره المعارف قرآن، ج۱، ص ۱۰۹.


آصف بن برخیا در قرآن

[ویرایش]

نام آصف در قرآن صریحاً‌ ذکر نشده ولی در داستان حضرت سلیمان (ع) آمده است که ایشان، از اطرافیان خود می‌ خواهد تخت ملکه سبأ (بلقیس) را به آنجا بیاورند:
« قَالَ یا أَیهَا المَلَؤُا أَیکمْ یأْتِینِی بِعَرْشِهَا قَبْلَ أَن یأْتُونِی مُسْلِمِینَ ».
«(سلیمان گفت) ای بزرگان کدام یک از شما تخت او را برای من می ‌آورد پیش از آنکه به حال تسلیم نزد من آیند».
ابتدا یکی از جنیان می‌ گوید:
«قَالَ عِفْریتٌ مِّنَ الْجِنِّ أَنَا آتِیک بِهِ قَبْلَ أَن تَقُومَ مِن مَّقَامِک».
«عفریتی از جن گفت: من آن را نزد تو می‌آورم پیش از آنکه از مجلست بر خیزی »
اما در مقابل شخص دیگری می‌ گوید من تخت بلقیس را در کمتر از یک چشم به هم زدن نزد آنها حاضر خواهم نمود که قرآن کلام او را چنین نقل می‌ کند:
« قَالَ الَّذِی عِندَهُ عِلْمٌ مِّنَ الْکتَابِ أَنَا آتِیک بِهِ قَبْلَ أَن یرْتَدَّ إِلَیک طَرْفُک ».
«کسی که دانشی از کتاب داشت گفت: پیش از آنکه چشم بر هم زنی آن را نزد تو خواهم آورد»

علم آصف بن برخیا

[ویرایش]

اینکه این علم چه علمی بوده، در آن بحث وجود دارد، برخی گویند منظور آگاهی او بر کتب آسمانی است، بعضی احتمال داده‌اند لوح محفوظ باشد و نیز بسیاری از مفسران و غیر آنها گفته‌اند.
بسیارى از مفسران و غیر آنها گفته اند این مرد با ایمان از اسم اعظم الهی با خبر بوده (همان نام بزرگی که هر چیز در برابر آن خاضع می ‌گردد).
به هر حال آنچه آصف می‌ دانست از علم سلیمان(ع) بود که به فرمان خدا نزد آصف به ودیعه نهاده شده بود تا مردم در امامت و جانشینی او اختلاف نکنند.
[۹] . اعلام قرآن،ج۱، ص ۱۱۲.

بنابراین معلوم می ‌شود آصف دارای ارتباطی با خداوند بوده که هر چه از پروردگارش در خواست می ‌کرده و بر آورده می ‌‌شده. این علم از سنخ علوم فکری و اکتسابی نبوده است.
اینکه خود سلیمان(ع) تخت را نیاورد و مأموریت را به آصف وا گذار کرد.
ممکن است به خاطر این بوده باشد که آصف وصیَّ او بود و سلیمان می ‌خواست در این لحظه حساس، موقعیت او را به همگان معرفی کند، به علاوه استاد، شاگر دان خود را در مواقع لازم می‌‌ آزماید تا شایستگی آنها را به دست آورد.
گفته‌اند آصف وضو گرفت و دو رکعت نماز خواند، آنگاه دعا کرد و در یک چشم بر هم زدن تخت ظاهر شد.
[۱۲] .اعلام قرآن،‌ج۱، ص ۱۱۳.


اسم اعضم و آصف

[ویرایش]

برخی گویند اسم اعظمی که آصف خداوند را با آن خواند «یا حی یا قیوم» بوده و یا « الله الرحمن» و به عقیده برخی «ذالجلال والاکرام» و به عقیده برخی دیگر «یا الهنا واله کل شیء الهً واحداً لا اله الا انت» بوده است.
[۱۳] .اعلام قرآن،‌ج۱، ص ۱۱۱.

در روایات بسیاری می ‌خوانیم اسم اعظم ۷۳ حرف است که یک حرف آن نزد آصف بن برخیا بود و ۷۲ حرف آن نزد امامان(ع) است و یک حرف مخصوص ذات پاک خداست.

آرامگاه آصف

[ویرایش]

چون مرگ آصف نزدیک شد به او وحی شد که فرزند ش را جانشین خود کند و آنچه از نور و حکمت نزدش بود به او وا گذارد.
[۱۵] . اعلام قرآن،ج۱، ص ۱۱۱.

آرامگاه آصف بن برخیا در روستای پاسنگ بالا از دهستان قرولان شهر ستان گالیکش استان گلستان قرار دارد و برای مردم بومی با نام بابا تکیه شناخته می شود.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. .دانش‌ نامه قرآن و قرآن پژوهی، ج ۱، ص ۳۹.
۲. تفسیر نمونه،ج ۱۵، ص ۴۶۹    
۳. .شبستری،اعلام قرآن،چاپ اول،‌ص ۲۰.
۴. .اعلام قرآن از دایره المعارف قرآن، ج۱، ص ۱۰۹.
۵. سوره نمل(۲۷)،آیه۳۸    
۶. سوره نمل(۲۷)،آیه۳۹    
۷. سوره نمل(۲۷)،آیه۴۰    
۸. تفسیر نمونه،ج ۱۵، ص ۴۷۰    
۹. . اعلام قرآن،ج۱، ص ۱۱۲.
۱۰. ترجمه تفسیر المیزان،ج۱۵، ص ۵۶۳    
۱۱. تفسیر نمونه،ج۱۵، ص ۴۷۱    
۱۲. .اعلام قرآن،‌ج۱، ص ۱۱۳.
۱۳. .اعلام قرآن،‌ج۱، ص ۱۱۱.
۱۴. تفسیر نمونه،ج۱،ص۴۷۳    
۱۵. . اعلام قرآن،ج۱، ص ۱۱۱.


منبع

[ویرایش]

پژوهشکده باقر العلوم(ع)    



جعبه ابزار