تصنیف غرر الحکم و درر الکلم‌ (کتاب)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تصنیف غرر الحکم و درر الکلم نوشته عبد الواحد بن محمد تمیمی آمدی، از بزرگان
قرنقرن به فتح قاف و راء استخوانی است در فرج که مانع جماع می‌گردد و زنی را که دارای این عیب باشد قرناء گویند
ششم هجری است که به گردآوری کلمات و مواعظ علی علیه‌السّلام پرداخته است.


ارزش کتاب



کتاب از ارزش و اعتبار خاصی برخوردار است. شخصیت‌هایی مانند
ابن شهر آشوبابوجعفر محمد بن علی ‌بن شهرآشوب، ملقب به رشیدالدین، عزالدین و شیخ الطائفه، مکنی به ابوعبدالله و مشهور به اِبْنِ‌ شَهْرْ‌آشوب (۴۸۹-۱۶ شعبان ۵۸۸ ق/ ۱۰۹۶-۲۷ اوت ۱۱۹۲ م)، مفسر، محدث، ادیب و از فقیهان و عالمان بزرگ و معروف شیعه در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری بود
که شاگرد مؤلف بوده اجازه آن را از ایشان گرفته، و نیز این کتاب را جزء مصادر قرار داده است.

انگیزه تالیف




مؤلف انگیزه خود را از نگارش این کتاب این گونه بیان می‌کند:
«چون دیدم ابو عثمان جاحظ، کتابی در کلمات امیر مؤمنان علی علیه‌السّلام نوشته و در آن تنها صد کلمه از سخنان آن حضرت را نقل کرده، بر آن شدم تا مجموعه‌ای از کلمات آن حضرت را جمع آوری نمایم، در حالی که اعتراف می‌کنم این مجموعه نیز قطره‌ای از دریای بی کران علوم آن حضرت است».
[۱] تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۲۲.


گزارش محتوا



کتاب غرر الحکم در ابتدا بر اساس حروف الفبا ترتیب داد شده و مبنای آن هم اولین حرف از اولین کلمه متن روایت است.
اما با توجه به مشکلات فراوانی، که برای یافتن یک روایت در موضوع خاص وجود دارد، در چاپ‌های جدید نظم کتاب تغییر داده شده و بجای ترتیب الفبایی، به کتاب ترتیب موضوعی داده شده است.
موضوعات کلی کتاب عبارتند از:
۱- روایات اعتقادی؛
[۲] تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۳۷.

۲- روایات عبادی؛
[۳] تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۱۷۱.

۳- روایات اخلاقی؛
[۴] تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۲۰۵.

۴- روایات سیاسی؛
[۵] تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۳۲۷.

۵- روایات اقتصادی؛
[۶] تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۳۴۹.

۶- روایات اجتماعی.
[۷] تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۴۰۱.

هر موضوع نیز به فصل‌های متعدد تقسیم شده و عنوان‌های گوناگون بر اساس حروف الفبا برای آن در نظر گرفته شده، تا دسترسی به به راحتی انجام پذیرد.

وضعیت کتاب




به دلیل اهمیت و مقبولیتی که کتاب غرر الحکم پیدا نموده بارها توسط ترجمه یا خلاصه شده است مانند:
۱- اصداف الدرر نوشته عبد الکریم بن محمد یحیی قزوینی.
وی کتاب غرر الحکم را موضوع بندی کرده و علاوه بر ترجمه فارسی، آن را به نظم درآورده است.
۲- ترجمه غرر الحکم نوشته حاج شیخ زین العابدین که آن را به فارسی ترجمه کرده است.
۳- انیس السالکین نوشته سید زین الدین طباطبایی. این کتاب ترجمه و خلاصه غرر الحکم است.
۴- ترجمه غرر الحکم نوشته شیخ محمد علی انصاری.
بهترین شرحی که تاکنون بر کتاب غرر الحکم نوشته شده، از آقا جمال الدین خوانساری متولد ۱۱۲۵ هجری است.
این شرح در ۲ جلد نوشته شده و به فارسی است.

نسخه شناسی




تحقیق و مقدمه این چاپ به عهده مصطفی درایتی بوده که تمام روایات کتاب اعراب گذاری شده و در آغاز آن نیز، مقدمه‌ای درباره موضوع کتاب و مؤلف آن آمده است.
متن کتاب با نسخه خطی مربوط به ابتدای
قرنقرن به فتح قاف و راء استخوانی است در فرج که مانع جماع می‌گردد و زنی را که دارای این عیب باشد قرناء گویند
یازدهم هجری تطبیق داده شده و مرجع اصلی در تصحیح متن نیز نسخه تصحیح شده شرح آقا جمال خوانساری بوده است.
کلمات مشکل روایات با علامت «» ستاره مشخص شده و در پایان کتاب به صورت الفبایی آمده و توضیح عربی و ترجمه فارسی آن بیان شده است.
پایان کتاب نیز شامل یک فهرست موضوعی است که دسترسی به موضوعات مختلف را آسان می‌نماید.

پانویس


 
۱. تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۲۲.
۲. تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۳۷.
۳. تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۱۷۱.
۴. تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۲۰۵.
۵. تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۳۲۷.
۶. تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۳۴۹.
۷. تصنيف غرر الحكم و درر الكلم،آمدی، ص۴۰۱.


منبع



نرم افزار جامع الاحادیث، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.



جعبه ابزار