حجت

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



برای حضرت ولی عصر (ارواحناله‌الفدا)، ) القابی ذکر شده است که یکی از آن القاب حجت می‌باشد.


یک نمونه از القاب حضرت مهدی



از القاب حجت می‌باشد که حجت از نظر لغت، به معنای برهان و دلیل است که با آن، حریف را قانع یا دفع کنند و جمع آن حجج و حجاج است.
این کلمه در در موارد مختلفی به کار رفته است؛ از جمله:
«لئلا یکون للناس علی الله حجة بعد الرسل و کان الله عزیزا حکیما؛ تا اینکه برای مردم، پس از فرستادن پیامبران، در مقابل
خداآفرینندۀ جهان هستی را خدا گویند
بهانه و حجتی نباشد و خدا توانا و حکیم است».
و نیز:
«قل فلله الحجة البالغة فلو شاء لهداکم اجمعین؛ بگو برهان رسا (حجت) ویژه سبحانه و تعالی است و اگر او می‌خواست، قطعا همه شما را هدایت می‌کرد».

← مفهوم حجت در ادبیات


در ادبیات گفتاری و نوشتاری شیعه، حجت دو مفهوم وصفی هم سنگ دارد:
۱. مفهومی وصفی و عام که دربارۀ هردلیل و برهان الهی چون پیامبران و امامان علیهم‌السّلام یا
عقلعقل در لغت به معنای امساک و نگاهداری ، بند کردن ، باز ایستادن ، و منع چیزی است
به کار برده می‌شود و این دلیل همواره در
زمینزمین جایی است که همه موجودات زنده روی آن زندگی می کنند
بر
انسانانسان اصلش از «إِنْسیان» است، زیرا لغت شناسان عربی، مصغّر آن را «اُنیسیانْ» دانسته اند
آشکار است؛ ازاین رو در آمده است که فرمود:
خداوند سبحانه و تعالی را بر مردم دو حجت است: یکی ظاهر که آن عبارت است از پیامبران و رهبران دینی و دیگری باطن که آن عقول مردم است. (ان لله علی الناس حجتین حجة ظاهرة و حجة باطنة فاما الظاهرة فالرسل و الانبیاء و الائمة علیهم‌السّلام و اما الباطنة فالعقول...)
پیامبرانپیامبران به برگزیدگان الهی و صاحبان منصب نبوت می‌گویند و از این عنوان در بابهای طهارت، صلات، صوم، تجارت، نکاح و حدود سخن گفته شده است
و اوصیای آنان (علیهم‌السّلام) به این دلیل حجت نامیده شده‌اند که خداوند سبحانه و تعالی به وجود ایشان، بر بندگان خود احتجاج کند. آنان همچنین دلیل بر وجود خدا هستند و گفتار و کردارشان دلیل بر نیاز مردم به قانون آسمانی است.
بر اساس روایات فراوانی، زمین هرگز از حجت خالی نیست؛ چنان که از
امام رضا (علیه‌السّلام)امام رضا (علیه السلام) هشتمین امام شیعیان‌ و دهمین تن از چهارده معصوم (علیهم السلام) است
پرسیده شد: آیا زمین از حجت خالی می‌ماند؟ حضرت فرمود: «اگر زمین از حجت خالی باشد، اهلش را فرومی برد. (لو بقیت بغیر امام لساخت)
۲. مفهوم وصفی خاصی که از نگاه شیعه، حضرت مهدی (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) آخرین حجت الهی است؛ ازاین رو به حجة بن الحسن العسکری (علیهماالسلام) شهرت دارد.
[۶] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۲۵، ح ۶.
[۷] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۹۷، ص۳۴۳.

داود بن قاسم گوید: از امام دهم (علیه‌السّلام) شنیدم که فرمود: جانشین من، پسرم حسن است. شما نسبت به جانشین پس از جانشین من چه حالی خواهید داشت؟
عرض کردم: خداوند سبحانه و تعالی مرا قربانت کند؛ چرا؟
فرمود: برای آن که شخص او را نمی‌توانید ببینید و ذکر او به نام مخصوصش روا نیست. عرض کردم:
پس چطور او را یاد کنیم؟ فرمود: بگویید حجت از خاندان .
[۹] محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۲۸، ح ۱۳.

در بیشتر روایات، این لقب به صورت الحجة من آل محمد به کار رفته است.

معانی به کار رفته



این واژه در چند معنا به کار رفته است که عبارتند از:
که منظور امام دوازدهم شیعیان حضرت مهدی علیه السلام می باشد،
حجت در لغتحجت به معنای وسیله ی پیروزی بر مخالف در استدلال می باشد
،
حجت در منطقحد وسط در قیاس منطقی، یا مجموع قضایای کاشفِ یک مجهول تصدیقی را در منطق حجت می گویند
، ، ،.

پانویس


 
۱. ابن منظور، لسان العرب، ج۲، ص۲۲۸.    
۲. نساء/سوره۴، آیه۶۵.    
۳. انعام/سوره۶، آیه۱۴۹.    
۴. کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۳۵.    
۵. شیخ صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۱۹۸.    
۶. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۲۵، ح ۶.
۷. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۹۷، ص۳۴۳.
۸. شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص۲۰۲، ح ۱۶۹.    
۹. محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۲۸، ح ۱۳.
۱۰. شیخ صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۲۴۵.    
۱۱. شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۶۴۸.    


منبع



فرهنگ‌نامه مهدویت، سلیمیان، خدامراد، ص۱۶۳، برگرفته از مقاله «حجّت».    



جعبه ابزار