حرز

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



حرز به مکان مطمئن یا اذکار برای رفع بلا و آفات گفته می شود .



تلفظ حرز

[ویرایش]

کلمه حرز ، به کسر حاء و سکون راء تلفط می گردد.


معنای نخست حرز

[ویرایش]

حِرز یعنی جاى مطمئن .

معنای دوم حرض

[ویرایش]

حرز یعنی نوشته‌اى در بردارندۀ اذکارى خاص براى دفع آفات و بلا ها (تعویذ).


معنای احراز مال در فقه

[ویرایش]

حرز به مفهوم نخست، به معناى محلّ امن و مطمئن جهت حفظ مال از دستبرد دیگران است؛ از این رو، هنگامى که چیزى را در جاى مطمئنى مى‌گذارند و بدین وسیله آن را از دستبرد دیگران محفوظ مى‌دارند، مى‌گویند آن را احراز کرده‌اند.

مصادیق مخنلف حرز مال

[ویرایش]

حرزِ هر مالى در عرف متناسب با آن مال است، به عنوان مثال، حرز طلا و جواهر، پول و اشیاى قیمتى، صندوق محکم قفل دار؛ حرز لوازم خانه و اجناس درون مغازه، اتاق، کمد و مغازه و حرز چهار پایان محلّ نگهدارى آنها، مانند طویله و اسطبل است. بنابر این، جاهایى که آمد و شد در آنها همگانى است، مانند حمامها، کاروانسراها، قهوه خانه‌ها، مهمانسراها و مساجد، حرز محسوب نمى‌گردند.

کاربرد حرز در فقه

[ویرایش]

از این عنوان در باب حدود سخن گفته‌اند.

حکم سرقت از حرز

[ویرایش]

از شرایط ثبوت حدّ سرقت دزدیدن مال از حرز است. بنابر این، دزدیدن از غیر حرز، همچون معابر عمومی موجب ثبوت حد نمى‌گردد. برخى، مراقب بودن صاحب مال نسبت به مال خود را در اماکن عمومى، حرز آن مال دانسته‌اند. در‌
مقابل، برخى گفته‌اند: مراقبت، حراست از مال است نه حرز آن؛ زیرا حرز چیزى است که فى نفسه براى نگهدارى اموال درست شده باشد، مانند صندوق و کمد.
برخى گفته‌اند: دزدیدن درِ حرز، مانند درِ خانه یا چیزى از خود ساختمان، همچون قفل و نیز از منزلى که درهاى آن باز است، لیکن انسانى بیدار در آن است، سرقت از حرز به شمار مى‌رود؛ لیکن در مورد اخیر، در صورتى که انسان موجود در خانه خوابیده باشد، سرقت از حرز نخواهد بود.

احکام فقهی حرز

[ویرایش]

در اینکه دزدیدن پردۀ کعبه، سرقت از حرز به شمار مى‌رود یا نه، اختلاف است.
بنابر قول مشهور، دزدیدن چیزى از جیب و آستین لباس رویین، سرقت از حرز محسوب نمى‌شود؛ برخلاف جیب و آستین لباس زیرین و نیز بنابر تصریح برخى، جیب درونى لباس رویین.
بعضى، جیب بیرونى زیپ دار و مانند آن را نیز حرز دانسته‌اند.

← حرز بودن دفن مال


دفن کردن مال در زیر زمین حرز آن محسوب مى‌شود؛ لیکن برخى، آن را به دفن کردن در آبادى مقید کرده و دفن در بیابان را حرز ندانسته‌اند.

سرقت میوه از درخت بنابر مشهور، سرقت از حرز به شمار نمى‌رود، مگر آنکه درخت در داخل حرز همچون باغ دربسته باشد، که در این صورت، برخى آن را سرقت از حرز شمرده‌اند. بعضى نیز سرقت میوه از درخت را مطلقا موجب ثبوت حد سرقت ندانسته‌اند.

← حرز بودن کفن برای قبر


قبر براى کفن حرز محسوب مى‌شود.
[۱۹] مهذّب الاحکام ج ۲۸، ص ۸۷.



پانویس

[ویرایش]
 
۱. لسان العرب ج۵، ص ۳۳۳    
۲. جواهر الکلام ج ۴۱، ص ۴۹۹- ۵۰۳.    
۳. الروضة البهیة ج ۹، ص ۲۴۳- ۲۴۵.    
۴. النهایة ص ۷۱۴.    
۵. جواهر الکلام ج ۴۱، ص ۴۹۹- ۵۰۰.    
۶. المبسوط ج ۸، ص ۲۳.    
۷. کتاب السرائر ج۳، ص ۴۸۳    
۸. جواهرالکلام ج ۴۱، ص ۵۱۳- ۵۱۴.    
۹. جواهرالکلام ج ۴۱، ص ۵۰۱- ۵۰۳.    
۱۰. جواهرالکلام ج ۴۱، ص ۵۱۴- ۵۱۵    
۱۱. مجمع الفائدة ج ۱۳، ص ۲۴۶.    
۱۲. جواهر الکلام ج۴۱، ص ۵۰۴.    
۱۳. جواهر الکلام ج۴۱، ص ۵۰۴- ۵۰۶.    
۱۴. تحریر الوسیلة ج ۲، ص ۴۸۶.    
۱۵. ج واهر الکلام ج۴۱، ص ۴۴۹.    
۱۶. جواهر الکلام ج۴۱، ص ۵۰۴    
۱۷. جواهر الکلام ج۴۱، ص ۵۰۶ - ۵۰۷    
۱۸. تحریر الوسیلة ج ۲، ص ۴۸۶.    
۱۹. مهذّب الاحکام ج ۲۸، ص ۸۷.



منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج‌۳، ص ۲۸۲    



جعبه ابزار