رباط

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



رباط بمعنای بستن اسب در نقطه معین است.


معنای لغوی رباط

[ویرایش]

رِباط در لغت چیزی را گویند که مَشک و چهار پا و غیر آن را به وسیله آن ببندند و در اصل، عبارت است از: بستن اسب در نقطه‏ای معین و تأسیس ساخلو برای مرزبانی. جمع آن رُبُطْ است.
[۱] صحاح اللغة، کلمه ربط
[۲] تاریخ و مقررات جنگ، ص۳۲۳
[۳] المنجد


معنای اصطلاحی رباط

[ویرایش]

در اصطلاح، رباط و مرابط به مرز داری، اقامت گزیدن در مرز، نگهبانی دادن در اطراف کشور و مرزها، دیدبانی برای آگاهی از احوال دشمن و حفظ کشور از حمله آنان اطلاق می‏شود.
[۴] شرایع الاسلام، ج۱، ص۳۰۹.
[۵] شرح لمعه، ج۱، ص۲۸۱.
[۶] تذکرةالفقها، ج۱، ص۴۵۹.
[۷] کنزالعرفان، ج۱، ص۳۸۸.
[۸] المقدمات، ابن رشد، ج۱، ص۲۷۵.


کمترین مدت برای صدق رباط

[ویرایش]

کمترین مدت برای صدق رباط و مرابط سه روز است و بیشترین آن چهل روز. چنانچه‏
بیشتر از چهل روز در مرز توقف کند، جهاد محسوب می‏شود،... ولی احمدبن حنبل گفته است: کمترین آن حدّی ندارد.
[۹] تذکرةالفقها، ج۱، ص۴۵۹.


رباط و مرابطه در قرآن کریم

[ویرایش]

قرآن کریم درباره رباط و مرابطه می‏فرماید:
«یاایُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُو وَاتَّقُوا للَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُون» «ای کسانی که ایمان آورده‏اید، (در مقابل مشکلات و هوسها) شکیبا باشید استقامت کنید و در برابر دشمنان نیز پایدار باشید و از مرزهای خود، مراقبت کنید. و از خدا بترسید تا رستگارشوید.»
«وَ اعِدُّوا لَهُمْ مَااسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیْلِ تُرْهِبوُنَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ» «هر نیرویی در قدرت دارید، برای مقابله با آنها ( دشمنان)، آماده سازید! و (همچنین) اسبهای ورزیده (برای میدان نبرد)، تا به وسیله آن، دشمن خدا و دشمن خویش را بترسانید.»

دیدگاه صاحب مجمع البیان درباره آیه صابروا ورابطوا

[ویرایش]

صاحب تفسیر مجمع‌البیان در ذیل آیه اول می‏نویسد این آیه شریفه جمیع آنچه را برای مکلف لازم است دربر دارد؛ زیرا «اصبرُوا» شامل انجام عبادات و ترک گناهان می‏شود. «صابروا» شامل چیزهایی است که در برابر دیگران باید انجام دهد، مثل جهاد با دشمن و مهمتر از آن جهاد با نفس و «رابطوا» شامل دفاع از مسلمانان و دین می‏شود و «واتقواالله» شامل پرهیز از همه گناهان و محرمات و عمل به همه اوامر و واجبات است.
و «رابطوا» یعنی در مرزها اقامت گزینید، اسبان را آماده نگهدارید و مترصد و مستعد ّ برای نبرد با دشمن باشید.
رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمود:«رِباطُ لَیْلَةٍ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ خَیْرٌ مِنْ صِیامِ شَهْرَیْنِ»
[۱۳] جامع عباسی، شیخ بهایی، ص۱۵۱.
«یک شب مرزبانی بهتر و ثوابش بیش از دو ماه روزه است.»
و نیز فرمود:«مَنْ رابَطَ یَوْماً وَ لَیْلَةً فی‏ سَبیلِ اللَّهِ کانَ یَعْدِلُ صِیامِ شَهْرٍ وَ قِیامَهُ لا یَفْطَرُ وَ لایَنْفَنِلُ عَنْ صَلاتِهِ الّا لِحاجَةٍ»
[۱۴] مسالک الافهام فی آیات الاحکام، ج۲، ص۳۵۹.
«کسی که یک شبانه روز در راه خدا، مرزبانی کند پاداشش معادل کسی است که یک ماه روزه گرفته و شبها به عبادت مشغول بوده و جز برای کار ضروری دست از نماز نکشیده باشد.»

پانویس

[ویرایش]
 
۱. صحاح اللغة، کلمه ربط
۲. تاریخ و مقررات جنگ، ص۳۲۳
۳. المنجد
۴. شرایع الاسلام، ج۱، ص۳۰۹.
۵. شرح لمعه، ج۱، ص۲۸۱.
۶. تذکرةالفقها، ج۱، ص۴۵۹.
۷. کنزالعرفان، ج۱، ص۳۸۸.
۸. المقدمات، ابن رشد، ج۱، ص۲۷۵.
۹. تذکرةالفقها، ج۱، ص۴۵۹.
۱۰. آل عمران/سوره۳، آیه۲۰۰.    
۱۱. انفال/سوره۸، آیه۶۰.    
۱۲. تفسیرمجمع البیان، مترجم، ج۲، ص۴۸۲.    
۱۳. جامع عباسی، شیخ بهایی، ص۱۵۱.
۱۴. مسالک الافهام فی آیات الاحکام، ج۲، ص۳۵۹.


منبع

[ویرایش]

جمعی از نویسندگان، پژوهشکده تحقیقات اسلامی، اصطلاحات نظامی در فقه اسلامی، ص۶۵-۶۶.




جعبه ابزار