سجع متوازی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



سجع متوازی به معنای اتفاق فواصل در وزن و قافیه، و عدم مقابله بین هر کلمه و قرینه آن در وزن و قافیه است.


تعریف

[ویرایش]

در علم بدیع ، برای سجع - و همچنین فواصل- اقسامی برشمرده‌اند. یکی از این اقسام، سجع متوازی است. در سجع متوازی، دو فاصله به لحاظ وزن و قافیه همسان‌اند ولی میان هر کلمه و قرینه آن مقابله در وزن و قافیه وجود ندارد. به عبارت دیگر، سجع متوازی عبارت است از موزون و متماثل بودن واژه‌های آخر جمله‌ها، هم از لحاظ وزن (هجا) و هم از لحاظ «روی» (حرف اصلی آخر واژه)؛ مانند: آباد- آزاد، دلیر-کویر. در قرآن این نوع سجع فراوان به چشم می‌خورد.

مثال‌های قرآنی

[ویرایش]

(فیها سرر مرفوعة (واکواب موضوعة)).
(والتوراة والانجیل (ورسولا الی بنی اسرائیل)).
(فی سدر مخضود (و طلح منضود)).
(و الشمس و ضحاها (و القمر اذا تلاها) و النهار اذا جلاها (و اللیل اذا یغشاها) و السماء و ما بناها (و الارض و ما طحاها) و نفس و ما سواها (فالهمها فجورها و تقواها)).
(نحن اقرب الیه من حبل الورید (اذ یتلقی المتلقیان عن الیمین و عن الشمال قعید) ما یلفظ من قول الا لدیه رقیب عتید (و جاءت سکرة الموت بالحق ذلک ما کنت منه تحید) و نفخ فی الصور ذلک یوم الوعید (و جاءت کل نفس معها سائق و شهید)).

پانویس

[ویرایش]
 
۱. زرکشی، محمد بن بهادر، ۷۴۵ - ۷۹۴ق، البرهان فی علوم القرآن، ج۱، ص۷۵.    
۲. سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، ۸۴۹ - ۹۱۱ق، الاتقان فی علوم القرآن، ج۳، ص۳۵۶.    
۳. غاشیه/سوره۸۸، آیه۱۳-۱۴.    
۴. آل عمران/سوره۳، آیه۴۸-۴۹.    
۵. واقعه/سوره۵۶، آیه۲۸-۲۹.    
۶. شمس/سوره۹۱، آیه۱- ۸.    
۷. ق/سوره۵۰، آیه۱۶-۲۱.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «سجع متوازی».    



جعبه ابزار