علت سفر امام رضا به ایران بدون اهل بیت خود

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:
امام رضاامام رضا (علیه السلام) هشتمین امام شیعیان‌ و دهمین تن از چهارده معصوم (علیهم السلام) است
،
ایرانایران هجدهمین کشور جهان از نظر وسعت است و مساحت آن یک میلیون و ۶۴۸ هزار و ۱۹۵ کیلومترمربع است
، مرو، مامون.

پرسش: ‌چرا حضرت امام رضا (علیه‌السّلام) با ورودش به ایران خواهران و... را با خود نیاوردند؟

پاسخ اجمالی: در دوران عباسیان خاندان علی (علیه‌السّلام) مورد
ظلمظلم یکی از رذایل اخلاقی و مذموم است
و ستم‌های فراوان قرار گرفته بودند. در زمان مامون هم وجود نابسامانی‌های مختلف و نگرانی از انقلاب‌های پیاپی علویان وی را بر آن داشت تا راهکارهای سیاسی لازم را پیاده کند. وی خود را از دوستداران و فرزندان وی معرفی نمود و در این راستا نقشه ولیعهدی امام رضا (علیه‌السّلام) را طرح کرد و مامورانی را به دنبال امام، برای انتقال ایشان به ایران فرستاد و ایشان را به زور به مرو بردند. با آنکه مامون تقاضا کرده بود امام (علیه‌السّلام) با اهل بیت خویش به سمت مرو رهسپار شود تا مایه تایید حکومت او باشد، حضرت (علیه‌السّلام) کسی را با خود نبرد که این امر به خاطر اطلاع آن حضرت از آینده این سفر بود. اهداف مامون از آوردن حضرت به ایران، سیاسی بود که تحت نظر بودن حضرت و خاموش شدن شورش‌های علویان و از جمله آنها بود که همراه بودن خانواده امام هرگز در صلاح نبود؛ لذا حضرت تنها به ایران تشریف آوردند تا هدف مامون محقق نشده و خانواده اش تحت نظر او نباشند.


مقدمه



با ظهور دین مبین
اسلاماسلام، گرویدن به آیین آسمانی حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله را گویند که یکی از ادیان توحیدی و ابراهیمی است و از جامعیت خاصی نسبت به دیگر ادیان برخوردار است
چراغ روشنی‌بخش و هدایت‌کننده‌ای برای بشریت به ارمغان آمد، اما حفظ و حراست از ارزش‌ها و فرهنگ ارزشی این دین در اجتماع و سپردن آن به نسل‌های بعدی اهمیت فوق‌العاده‌ای داشت که هر یک از ائمه اطهار (علیهم‌السّلام) با شناخت دقیق از طبیعت اجتماع و ماهیت قدرت حاکم، همواره به انجام این امر پرداخته‌اند.
در این مسیر موانع بزرگی پیش روی این هدف متعالی بوجود آمد و قصد انحراف مسیر را داشت از آن جمله تبدیل حکومت الهی و مردمی به نظام
استبدادیاستبداد، سلطه فرد یا گروهی کوچک در حکومت است
و سلطنتی بود که توسط امویان و عباسیان و.... رخ می‌داد که در آن مخالفت با سیره و سنت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) هتک حرمت مقدسات، ‌زندانی کردن و کشتن فرزندان پیامبر به چشم می‌خورد. در این میان هر یک از امامان ‌(علیهم‌السّلام) به شیوه‌ای خاص به مقابله و مبارزه با این تهدیدات می‌پرداختند.

دوره خلافت هارون



در دوران سیاه عباسیان خاندان علی (علیه‌السّلام) مورد ظلم و ستم‌های فراوان قرار گرفته بودند. به طوری که‌
هارونابوجعفر هارون الرشید (۱۴۸-۱۹۳ ق) فرزند مهدی عباسی، پنجمین خلیفه عباسیان است
در زمان امام موسی کاظم (علیه‌السّلام) خورده بود خاندان علی (علیه‌السّلام) و پیروان آنها را از ریشه برکند.
[۱] کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۱، ص۲۰۴، تصحیح علی‌اکبر غفاری، تهران، ۱۳۸۱ ق.
او می‌گفت: تا کی خاندان و فرزندان ابوطالب را تحمل کنم؟ به خدا سوگند خودشان و هم شیعیان‌شان را می‌کشم. کارگزاران او در راستای مبارزه با تشیع، مرقد امام حسین (علیه‌السّلام) را نابود کردند و زمین
کربلاسرزمین کربلا در کرانه غربی رودفرات و در کناره ی دشت، در وسط منطقه رسوبی معروف به سرزمین سواد واقع است
را شخم زدند. و حتی خواستند شهادت امام کاظم (علیه‌السّلام) را به صورت
مرگ طبیعیمرگ به معنای مردن است و مرگ طبیعی مرگیست که موجود زنده بر اساس اقتضاء سرشت و ذات خود زندگی کند و از دنیا برود
جلوه دهند که موفق نشدند، و فتنه آنان آشکار گردید.
[۲] ابن الاثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ‌ ص۲۰۱۲، تحقیق عبدالله القاضی، بیروت، ‌۱۴۰۷ ق.
پس از شهادت امام هفتم‌، هارون تصمیم گرفت از فشار حکومت علیه امام رضا (علیه‌السّلام) بکاهد،‌ هارون در جواب کسانی که درباره امام رضا (علیه‌السّلام) بدگویی می‌کردند گفت: ‌آیا آنچه با پدرش کردیم کافی نیست؟
[۳] ابن شهرآشوب، محمد بن علی، المناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۲۱۸، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ ق.
می‌خواهید یکباره
شمشیرشمشير ابزارى تیز و برنده كه در قدیم بيشتر در جنگ به كار مى‏رفته است
بردارم و همه علویان را بکشم.

دوره خلافت مامون



در زمان مامون هم وجود نابسامانی‌های مختلف و نگرانی از انقلاب‌های پیاپی علویان وی را بر آن داشت تا راهکارهای سیاسی لازم را پیاده کند. وی بر آن شد تا سیاست چند جانبه حل مشکلات را عملی سازد.

← ولابت‌عهدی امام


چون دست‌یابی به اهداف با شدت عمل ممکن نبود مامون، طرحی نو اجرا کرد و خود را از دوستداران علی (علیه‌السّلام) و فرزندان وی معرفی نمود و در این راستا نقشه ولیعهدی امام رضا (علیه‌السّلام) را طرح کرد. البته کار انتخاب ولیعهدی امام رضا (علیه‌السّلام) از سوی مامون با تهدید عباسیان به قتل مامون همراه بود. هر چند مامون در پی بهره‌گیری سیاسی از امام (علیه‌السّلام) بود ولی با تدبیر امام (علیه‌السّلام) در این کار شکست خورد. از جمله نکات برجسته تدبیر حضرت، عبارت بود از سرباز زدن امام (علیه‌السّلام) از آمدن به
خراسانخراسان ناحیه ای در شرق ایران است و در باب صلات فقه از آن سخن گفته اند
در برابر مامون. زیرا نفس این عمل می‌توانست برای مامون یک پیروزی به شمار آید.
امام تا آنجا مخالفت کرد که رجاء بن ابی‌ضحاک فرستاده مامون ناگزیر شد امام (علیه‌السّلام) را به زور به مرو ببرد.

← سفر امام به تنهایی به ایران


با آنکه مامون تقاضا کرده بود امام (علیه‌السّلام) با اهل بیت خویش به سمت مرو رهسپار شود تا مایه تایید حکومت او باشد، حضرت (علیه‌السّلام) کسی را با خود نبرد بلکه تنها فرزندش را نیز در
مدینهمدینه یکی از شهرهای اصلی کشور عربستان هست
گذاشت و این امر به خاطر اطلاع آن حضرت از آینده این سفر بود. مؤید این امر وداع امام (علیه‌السّلام) با قبر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و طرز خروج حضرت از مدینه بود که همه دریافتند ناگزیر و بالاجبار پای در راه
سفرسفر عبارت است از خارج شدن از محل زندگى به قصد پیمودن مسافتى خاص که موجب قصر نماز و افطار روزه گردد
نهاده است و
امنیتامنیت به معنی ایمنی داشتن جانی، مالی، عِرضی یا معنوی می باشد
و
آرامشآرامش‏ به آرام بودن، عدم حرکت و همچنین به معنی سکون داشتن و طمأنینه است که در باب صلات آمده است
و برگشتی وجود ندارد.

← علت تنها رفتن امام به ایران


بنابراین چون آمدن حضرت به ایران به اختیار خود نبود و تحت‌الحفظ توسط ماموران مامون به ایران آمدند به جز برخی از غلامانش مثل اباصلت هیچ کس از خاندان حضرت به ایران نیامد. اهداف مامون از آوردن حضرت به ایران، سیاسی بود که تحت نظر بودن حضرت و خاموش شدن شورش‌های علویان و شیعیان از جمله آنها بود که همراه بودن خانواده امام هرگز در صلاح نبود؛ لذا حضرت تنها به ایران تشریف آوردندتا هدف مامون محقق نشده و خانواده اش تحت نظر او نباشند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر




۱.
رسول جعفریانرسول جعفریان در سال ۱۳۴۳ شمسی در خوراسگان از توابع اصفهان به دنیا آمد
، تاریخ تشیع در ایران.
۲. مهدی پیشوایی، سیره پیشوایان    .
۳. عباس قمی، منتهی الامال    .


پانویس


 
۱. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۱، ص۲۰۴، تصحیح علی‌اکبر غفاری، تهران، ۱۳۸۱ ق.
۲. ابن الاثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ‌ ص۲۰۱۲، تحقیق عبدالله القاضی، بیروت، ‌۱۴۰۷ ق.
۳. ابن شهرآشوب، محمد بن علی، المناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۲۱۸، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ ق.
۴. نصیری رضی، محمد، تاریخ تحلیلی اسلام، ص۲۵۱.    
۵. صدوق، محمد بن علی، عیون الاخبار الرضا، ج۱، ص۱۹۴، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۴ق.    
۶. الاربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الائمه، ج۲، ص۸۲۳، تبریز، ‌مکتبة بنی‌هاشمی، ۱۳۸۱ق.    


منبع



سایت اندیشه قم، برگرفته از مقاله "چرا حضرت امام رضا علیه السّلام با ورودش به ایران خواهران و... را با خود نیاوردند؟"، تاریخ بازیابی۱۳۹۹/۱۲/۰۳.    






جعبه ابزار