• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

باطل (مفردات‌نهج‌البلاغه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



باطل یا بَطَلَ (به فتح باء و طاء و لام) یکی از مفردات نهج البلاغه به معنای ناحق و آن چیزی است که در مقام فحص و جست‌وجو ثبات ندارد، می‌باشد که حضرت علی (علیه‌السلام) در در موارد گوناگونی این واژه استفاده نموده است.



باطل یا بَطَلَ (به فتح باء و طاء و لام) به معنای ناحق و آن چیزی است که در مقام فحص ثبات ندارد و در فعل و قول، به کار می‌رود. چنان‌که راغب در مفردات آورده است. بنابراین در لغت آمده است: «الباطل: ضدّ الحقّ.»


امام (صلوات‌الله‌علیه) در بیانی می‌فرماید: «حقّ و باطل و لکل اهل فلئن امر الباطل لقدیما فعل و لئن قلّ الحقّ فلربّما و لعّل؛ کار منحصر است در حقّ و باطل و برای هر دو طرفدارانی هست. و اگر باطل (به علت کثرت اعوانش) زیاد شده از قدیم چنین بوده و اگر حق به علت کمی طرفدارانش کم است، شاید کمی آن بر کثرت باطل غلبه نماید.»
• اهل باطل را «مبطل» گویند، جمع باطل اباطیل است.


این واژه و مشتقات آن، بارها در «نهج البلاغه» آمده است.


۱. راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۱۲۹.    
۲. فیروز آبادی، مجدالدین، القاموس المحیط، ج۱، ص۹۶۶.    
۳. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۵۸، خطبه۱۷.    
۴. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۱۹۸، خطبه۱۴۱.    
۵. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۸۲، خطبه۴۰.    
۶. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۱۴۱، خطبه۹۷.    
۷. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۳۳۴، خطبه۲۱۵.    
۸. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۳۴۴، حکمت۳۴۴.    



قرشی بنابی، علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، برگرفته از مقاله «باطل یا بطل»، ص۱۴۲.    






جعبه ابزار