• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

حسب (مفردات‌نهج‌البلاغه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



حَسَب (به فتح حاء و سین) از واژگان نهج البلاغه به معنای حساب و شمردن که حضرت علی (علیه‌السلام) درباره‌ی شخص بخیل و ترک دنیا و یاد آخرت از این واژه استفاده نموده است.



حَسَب به معنای حساب و شمردن است؛ چنان‌که گفته می‌شود: «حسبه حسابا: عدّه.»


• امام (صلوات‌الله‌علیه) در خصوص شخص بخیل فرموده است: «عَجِبْتُ لِلْبَخِیلِ یَسْتَعْجِلُ الْفَقْرَ الَّذِی مِنْهُ هَرَبَ، وَیَفُوتُهُ الْغِنَی الَّذِی اِیَّاهُ طَلَبَ، فَیَعِیشُ فِی الدُّنْیَا عَیْشَ الْفُقَرَاءِ، وَیُحَاسَبُ فِی الاْخِرَةِ حِسَابَ الاَْغْنِیَاءِ»؛ «تعجّب می‌کنم از بخیل، که به استقبال فقری می‌رود که از آن گریخته است و غنایی را از دست می‌دهد که خواهان آن است، در دنیا همچون فقیران زندگی می‌کند، امّا در آخرت باید همچون اغنیا حساب پس دهد.»
• امام (علیه‌السلام) درباره‌ی ترک دنیا و یاد آخرت فرموده‌اند: «فَکُونُوا مِنْ اَبْنَاءِ الاْخِرَةِ، وَلاَ تَکُونُوا مِنْ اَبْنَاءِ الدُّنْیَا، فَاِنَّ کُلَّ وَلَد سَیُلْحَقُ باُمِّهِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ، وَاِنَّ الْیَوْمَ عَمَلٌ وَلاَ حِسَابَ، وَغَداً حِسَابٌ وَلاَ عَمَلَ.»؛ «بکوشید از فرزندان آخرت باشید نه از فرزندان دنیا، زیرا در روز رستاخیز هر فرزندی به پدر خویش ملحق می‌گردد. هم اکنون هنگام عمل است نه حساب، و فردا وقت حساب است نه عمل!»
• منظور شمردن عمل و رسیدن به ثواب و عقاب است.


۱. قرشی بنابی، علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، ج۱، ص۲۷۰.    
۲. طریحی، فخر‌الدین، مجمع البحرین ت-الحسینی، ج۲، ص۳۹.    
۳. ابن سیده، المحکم والمحیط الأعظم، ج۳، ص۲۰۶.    
۴. السید الشریف الرضی، نهج البلاغة ت الحسون، ص۸۰۱، حکمت ۱۲۱.    
۵. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۴۹۱، حکمت ۱۲۶.    
۶. عبده، محمد، نهج البلاغة - ط مطبعة الاستقامة، ص۱۸۰، حکمت ۱۲۶.    
۷. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، ج۱۸، ص۳۱۵.    
۸. مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۷۶۵، حکمت ۱۲۶.    
۹. السید الشریف الرضی، نهج البلاغة ت الحسون، ص۱۰۳، خطبه ۴۲.    
۱۰. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۸۴، خطبه ۴۲.    
۱۱. عبده، محمد، نهج البلاغة - ط مطبعة الاستقامة، ص۸۹، خطبه ۴۲.    
۱۲. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، ج۲، ص۳۱۸.    
۱۳. مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۱۰۳، خطبه ۴۲.    



قرشی بنابی، علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، برگرفته از مقاله «حسب»، ص۲۷۰.    






جعبه ابزار