• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

دخان (مفردات‌نهج‌البلاغه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف




دُخان (به ضم دال و فتح خاء) از واژگان نهج البلاغه به معنای دود است. منظور از آن در نهج البلاغه كه فقط يک دفعه آمده، گازهاى برخاسته از زمين است كه به قدرت خدا، جوّ زمين را تشكيل دادند.



دُخان به معنای دود است. منظور از آن در «نهج»، گازهاى برخاسته از زمين است كه به قدرت خدا، جوّ زمين را تشكيل دادند.


حضرت علی علیه السلام فرموده: «وَنَادَاهَا بَعْدَ إِذْ هِيَ دُخَانٌ مُبِينٌ فَالْتَحَمَتْ عُرَى أَشْرَاجِهَا وَفَتَقَ بَعْدَ الارْتِتَاقِ صَوَامِتَ أَبْوَابِهَا»
«شَرَج» به معنای دستگيره است و اضافه «عرى» بر آن نشان مى‌دهد كه همه آسمان نسبت به همديگر دستگيره است و شايد به معنى «گشاده‌ها» باشد.
«آسمان را پس از آن كه دخان و بخار بود خواند، در نتيجه دستگيره‌اى باز شده‌اش بسته شد، و بعد از بسته بودن درهاى بسته‌ها آن را باز كرد.» شرح‌های خطبه: ()
اين كلمه نظير: (ثُمَّ اسْتَوى‌ إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ) مى‌باشد.


این واژه در نهج البلاغه فقط يک دفعه آمده است.


۱. قرشی بنایی، سید علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، ج۱، ص۳۷۹.    
۲. طریحی نجفی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت الحسینی، ج۶، ص۲۴۵-۲۴۷.    
۳. شرتونی، سعید، اقرب الموارد فی فصح العربیه و الشوارد، ج۲، ص۱۸۵.    
۴. السید الشریف الرضی، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۱۸۷، خطبه ۹۰.    
۵. عبده، محمد، نهج البلاغه، ط مطبعه الاستقامه، ج۲، ص۱۶۶، خطبه ۸۹.    
۶. صبحی صالح، نهج البلاغه، ص۱۲۸، خطبه ۹۱.    
۷. مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۱۸۳، خطبه ۹۱.    
۸. ابن میثم بحرانی، ترجمه شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۷۲۹.    
۹. ابن میثم بحرانی، ترجمه شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۷۳۲-۷۳۳.    
۱۰. شیرازی، ناصر، پیام امام امیر المومنین(ع)، ج۴، ص۸۳.    
۱۱. هاشمی خویی، حبیب‌الله، منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۳۵۰.    
۱۲. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۴۱۹.    
۱۳. فصلت/سوره۴۱، آیه۱۱.    
۱۴. السید الشریف الرضی، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۱۸۷، خطبه ۹۰.    



قرشی بنایی، سید علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، برگرفته از مقاله «دخان»، ج۱، ص۳۷۹.    






جعبه ابزار