شیخ محمد علی اعسم (شعر عاشورایی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شیخ محمد علی اعسم شیخ محمدعلی اعسم، فقیه و شاعر برجسته نجف در قرن دوازدهم و سیزدهم قمری بود. او شاگرد و همراه سید مهدی بحرالعلوم بود و دیوانی سرشار از مراثی امام حسین(ع) دارد. چند اثر فقهی منظوم نیز از او باقی مانده و از احیاگران علمی خاندان آلاعسم به شمار میرود.
شیخ محمّد علی اعسم بن شیخ حسین بن شیخ محمّد زبیدی نجفی، در حدود سال ۱۱۵۴ ه ق. در نجف متولّد شد، و به سال ۱۲۳۳ هجری در همانجا وفات یافته و در صحن مرتضوی دفن شد. وی از فحول شعرا و اکابر فقهای عصر خویش بود.
شیخ محمد علی پس از تکمیل اولیّات علوم متداوله مدارج عالی اجتهاد را نزد سید مهدی بحر العلوم پیمود و از مصاحبین و ملتزمین وی گشت و در محافل شعر و ادب در کنار سید شرکت میجست و اشعار زیادی را در مدح استادش سروده است.
او از شعرای اواخر قرن دوازده و اوایل قرن سیزدهم میباشد. وی دارای دیوان شعری است که اکثر قصاید آن در مراثی حضرت ابا عبد اللّه الحسین (علیهالسّلام) میباشد.
از دیگر آثار او میتوان «ارجوزه در ارث»، «ارجوزه در رضاع»، «ارجوزه در اطعمه» و «ارجوزه در دیات» را نام برد. شیخ محمد علی مجدد نهضت علمی خاندان آل اعسم است.
• • •
۱ - و کم منزل قد سمی بالنّزیل• • • • • و لو طاولته السّما طالها
۲ - بنفسی کراما سخت بالنّفوس• • • • • بیوم سمت فیه امثالها
۳ - و صالوا کصولة اسد العرین• • • • • رات فی ید القوم اشبالها
۴ - تری ان فی الموت طول الحیاة• • • • • فکادت تسابق آجالها
۵ - و لم یبق للّسبط من ناصر• • • • • یلاقی من الحرب اهوالها
۶ - بنفسی فریدا احاطت به• • • • • عداه فجاهد ابطالها
۷ - الی ان هوی فوق وجه الثّری• • • • • و (زُلْزِلَتِ اَلْاَرْضُ زِلْزٰالَهٰا)
۸ - تراهم علی الارض مثل النّجوم• • • • • مع البدر و الخسف قد غالها
۹ - قد استاصلوا عترة المصطفی• • • • • و لم یخلق الکون الاّ لها
۱ - چه منزل بلندمرتبهای است که ساکنان آن در رفعت از آسمان بالاترند.
۲ - جان من فدای افراد کریمی باد که در روزی که با یاران خود به آسمانها پرواز کردند، جان خود را بخشیدند.
۳ - آنها مانند شیرانی که فرزندان خود را گرفتار میبینند (به دشمن) حمله کردند.
۴ - آنها چون میدیدند که طول زندگی در مرگ است، در رسیدن به مرگ از یکدیگر سبقت میگرفتند.
۵ - برای نوهی پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) یاوری باقی نماند که در رویارویی آن نبرد (سخت) ایستادگی کند.
۶ - جانم فدای کسی باد که دشمنان او را محاصره کردند و او با قهرمانان آنها مجاهده کرد.
۷ - تا آنگاه که بر زمین افتاد و زلزلهای زمین را لرزاند.
۸ - آنان که بر خاک افتادند، گویی ستارگانی بودند که به همراه قرص ماه منخسف شدند.
۹ - آنها خانوادهی پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) را که هستی به خاطر آنها خلق شده است، درمانده کردند.
محمدزاده، مرضیه، دانشنامه شعر عاشورایی، ج۱، ص۴۹۷.
