• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

مالک بن اشتر (مفردات‌نهج‌البلاغه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف




مالِک بن أَشْتَر (به کسر لام - و فتح همزه و سکون شین) از واژگان نهج البلاغه اسامی یکی از فرماندهان امیرالمؤمنین (صلوات‌اللّه‌علیه) و از اصحاب خاص او است. که امام علی (علیه‌السّلام) چندین مورد از این اصحاب خاصش نام می‌برد. این کلمه پنج بار در نهج‌ البلاغه آمده است.



مالِک بن حارث أَشْتَر از فرماندهان اميرالمؤمنين (صلوات‌اللّه‌عليه) و از اصحاب خاص اوست، كه در «شتر- اشتر» به نحو كامل نوشته شد.


حضرت علی (علیه‌السّلام) می‌فرماید: «وَ قَالَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ: وَ قَدْ جَاءَهُ نَعْیُ اَلْأَشْتَرِ (رَحِمَهُ‌اللَّهُ) مَالِکٌ وَ مَا مَالِکٌ! وَ اللَّهِ لَوْ کَانَ جَبَلاً لَکَانَ فِنْداً» (هنگامى كه خبر شهادت «مالک اشتر» (رحمه‌اللّه‌عليه) به امام (عليه‌السلام) رسيد، فرمود: مالک، امّا چه مالكى! به خدا سوگند اگر كوه بود، يكتا بود.) (شرح‌های حکمت: )
و حضرت به دو نفر از سران سپاهش می‌فرماید: «وَ قَد أَمّرتُ عَلَیکُمَا وَ عَلَی مَن فِی حَیّزِکُمَا مَالِکَ بنَ الحَارِثِ الأَشتَرَ فَاسمَعَا لَهُ وَ أَطِیعَا وَ اجعَلَاهُ دِرعاً وَ مِجَنّاً» (مالک بن حارث اشتر را بر شما و بر آنان كه زير فرمان شما هستند امير ساختم! گوش به فرمانش دهيد و مطيع او باشيد.) (شرح‌های نامه:)
و حضرت در جایی دیگر می‌فرماید: «هُوَ مَالِکُ بْنُ الْحَارِثِ أَخُو مَذْحِجٍ فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِیعُوا أَمْرَهُ فِیمَا طَابَقَ الْحَقَّ فَإِنَّهُ سَیْفٌ مِنْ سُیُوفِ اللَّهِ» (مالک بن حارث از قبیله مذحج است، سخنش را بشنويد و فرمانش را در آن‌جا كه مطابق حق است اطاعت كنيد، چرا كه او شمشيرى است از شمشيرهاى خدا كه نه تيزيش به كندى مى‌گرايد و نه ضربتش بى‌اثر مى‌گردد.) (شرح‌های نامه: )
حضرت در نامه ۵۳ نهج البلاغه چند بار نام مالک را می‌آورد، چنان چه می‌فرماید: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ هَذَا مَا أَمَرَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ عَلِیٌّ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ مَالِکَ بْنَ الْحَارِثِ الْأَشْتَرَ» (بسم الله الرحمن الرحيم‌- اين دستورى است كه بنده خدا على اميرمؤمنان به «مالک بن حارث اشتر») (شرح‌های نامه: )


این کلمه پنج بار در نهج‌ البلاغه آمده است.


۱. قرشی بنایی، علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، ج۲، ص۹۹۰.    
۲. طریحی نجفی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت-الحسینی، ج۳، ص۳۴۲.    
۳. سید رضی، محمد، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۸۸۶، حکمت ۴۳۳.    
۴. عبده، محمد، نهج البلاغه، ط مطبعة الإستقامة، ج۳، ص۲۵۸، حکمت ۴۴۳.    
۵. صالح، صبحی، نهج البلاغه، ص۵۵۴، حکمت ۴۴۳.    
۶. مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۸۴۷، حکمت ۴۴۳.    
۷. بحرانی، ابن میثم، ترجمه شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۷۶۹.    
۸. بحرانی، ابن میثم، ترجمه شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۷۶۹.    
۹. مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمومنین، ج۱۵، ص۵۱۵.    
۱۰. هاشمی خویی، حبیب‌الله‌، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، ج۲۱، ص۵۱۶.    
۱۱. ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغة، ج۲۰، ص۹۳.    
۱۲. سید رضی، محمد، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۵۹۸، نامه ۱۳.    
۱۳. عبده، محمد، نهج البلاغه، ط مطبعة الإستقامة، ج۳، ص۱۵، نامه ۱۳.    
۱۴. صالح، صبحی، نهج البلاغه، ص۳۷۲، نامه ۱۳.    
۱۵. مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۵۸۱، نامه ۱۳.    
۱۶. بحرانی، ابن میثم، ترجمه شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۶۵۲.    
۱۷. بحرانی، ابن میثم، ترجمه شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۶۵۳.    
۱۸. مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمومنین، ج۹، ص۱۷۳.    
۱۹. هاشمی خویی، حبیب‌الله‌، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، ج۱۸، ص۱۱۹.    
۲۰. ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغة، ج۱۵، ص۹۸.    
۲۱. سید رضی، محمد، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۶۶۵، نامه ۳۸.    
۲۲. عبده، محمد، نهج البلاغه، ط مطبعة الإستقامة، ج۳، ص۷۰، نامه ۳۸.    
۲۳. صالح، صبحی، نهج البلاغه، ص۴۱۱، نامه ۳۸.    
۲۴. مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۶۴۱، نامه ۳۸.    
۲۵. بحرانی، ابن میثم، ترجمه شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۱۳۴.    
۲۶. بحرانی، ابن میثم، ترجمه شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۱۳۵.    
۲۷. مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمومنین، ج۱۵، ص۵۱۷.    
۲۸. هاشمی خویی، حبیب‌الله‌، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغه، ج۱۵، ص۲۷۴.    
۲۹. ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغة، ج۱۶، ص۱۵۶.    
۳۰. سید رضی، محمد، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۶۹۵، نامه ۵۳.    
۳۱. عبده، محمد، نهج البلاغه، ط مطبعة الإستقامة، ج۳، ص۹۲، نامه ۵۳.    
۳۲. صالح، صبحی، نهج البلاغه، ص۴۲۶، نامه ۵۳.    
۳۳. مکارم شیرازی، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسی روان، ص۶۶۷، نامه ۵۳.    
۳۴. بحرانی، ابن میثم، ترجمه شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۲۲۸.    
۳۵. بحرانی، ابن میثم، ترجمه شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۲۲۸.    
۳۶. مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمومنین، ج۱۰، ص۳۶۴.    
۳۷. هاشمی خویی، حبیب‌الله‌، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، ج۲۰، ص۱۶۷.    
۳۸. ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغة، ج۱۷، ص۳۰.    
۳۹. سید رضی، محمد، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۸۸۶، حکمت ۴۳۳.    
۴۰. سید رضی، محمد، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۵۹۸، نامه ۱۳.    
۴۱. سید رضی، محمد، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۶۶۵، نامه ۳۸.    
۴۲. سید رضی، محمد، نهج البلاغه، ت الحسون، ص۶۹۵، نامه ۵۳.    



قرشی بنایی، علی‌اکبر، مفردات نهج البلاغه، برگرفته از مقاله «مالک بن اشتر»، ج۲، ص۹۹۰.    






جعبه ابزار