آمرزش (فرهنگ شیعه)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
آمرزش، از صفات فعل خداوند است که همه بندگان را دربرمیگیرد و خداوند با صفاتی همچون غافر، غفّار و غفور در قرآن از آن یاد شده است.
آمرزش الهی نظاممند است و اسبابی مانند توبه (در دنیا) و شفاعت (در آخرت) دارد، اگرچه شفاعت شامل مشرکان و کافران نمیشود.
بخشایش خداوند همهگیر است و حتی معصومان (علیهمالسّلام) نیز بدان نیازمندند.
قرآن، انسان را به شتاب در طلب
آمرزش تشویق میکند و روایات شیعی، دامنه
آمرزش را چنان گسترده میدانند که تنها کافران و مشرکان در جهنم جاودان میمانند.
آمرزش، از صفات فعل خداوند است که همه بندگان را در بر میگیرد.
نسبت این صفت به خداوند از آنجا ناشی میشود که او بسیار بخشاینده و مهربان و پوشاننده گناهان و بدیهای بندگان است.
قرآن کریم، خداوند را با صفاتی همچون غافر
، غفار
و غفور
یاد میکند؛ زیرا خداوند در دنیا و آخرت، گناهان و خطاهای انسان را، بنا بر شرایطی، میآمرزد و کسی را از آنها آگاه نمیسازد و آبروی گناهکار را نمیریزد.
در نظام هستی، اصالت با رستگاری و سعادت آدمی است.
از این رو، مغفرت و
آمرزش خداوند، همواره بر قهر و غضب او پیشی دارد.
آمرزش انسان یکی از شواهد تسلط رأفت و مهربانی خداوند بر عذاب او است (عدل الهی، ۲۷۴).
بخشایش خداوند، مانند هر رحمتی دیگر، نظاممند است و محتاج سبب.
از اسباب بخشایش، توبه است
و شفاعت.
جای توبه، دنیا است و جای شفاعت، آخرت.
البته شفاعت برای مشرکان و کافران پذیرفته نمیشود (اوائل المقالات، ۵۳؛ بحارالانوار، ۸/ ۵۸).
از این رو، مشرکان و کافران باید در دنیا توبه کنند تا مشمول
آمرزش و بخشایش الهی شوند.
اگر دیگر گناهکاران، توفیق نیابند در دنیا توبه کنند، ممکن است در آخرت، با شفاعت آمرزیده شوند.
بخشایش و
آمرزش خداوند همهگیر است و حتی اگر مشرکان توبه کنند، خدا میپذیرد.
برخی آیات قرآن، رسیدن به مقام قرب الهی و برخورداری از نعمتهای فراوان بهشتی را نیز منوط به
آمرزش خداوند میدانند.
بدین سان، دایره
آمرزش خداوند حتی بزرگان معصوم (علیهمالسّلام) را نیز دربرمیگیرد؛ هر چند آمرزیدن آنان به معنای تقرب بیشتر به خداوند متعال است.
هر انسانی نیازمند
آمرزش الهی است؛ زیرا نمیتواند همه نعمتهای خدا را -آن سان که شاید و باید- شکر بگزارد.
خداوند، این کاستی را -که لازمه ذات آدمی است- با مغفرت خود میپوشاند (آشنایی با علوم اسلامی، ۸/ ۱۷۸).
قرآن، انسان را تشویق میکند که برای دریافت
آمرزش پروردگار بشتابد و اگر کار زشتی کرد یا به خویشتن ستمی روا داشت، به یاد خدا بیفتد و
آمرزش بخواهد؛ زیرا جز خداوند کسی گناهان آدمی را نمیآمرزد.
روایات شیعی،
آمرزش خداوند را چنان گسترده میدانند که بنا بر آنها، تنها کافران و مشرکان در جهنم خواهند ماند.
خداوند، دیگر کسان را پس از مدتی عذاب، میبخشاید و به بهشت راه مینماید (التوحید، ۲۹۴؛ میزان الحکمة، ۱/ ۴۷۵).
خطیبی کوشکک، محمد، فرهنگ شیعه، ج۱، ص۴۴.
