ائمه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



أئمه
پیشوایانپیشْوا، نام بخش و شهر مرکز آن در شهرستان ورامین استان تهران می‌باشد
-علیهم السلام-
شیعیانپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
می باشند. از این عنوان در باب های بسیاری همچون ، ،
زکاتزکات صدقه مقدر به اصل شرع می باشد
،
خمسخُمس در اصطلاح شرع، حقی است که خروج آن از مال، واجب بوده و به دو قمست تقسیم می‌شود که یک قسمت آن سهم امام علیه السلام است و قسمت دیگر آن سهم سادات می‌باشد که به توضیح آن می‌پردازیم
،
انفالاموال اختصاص یافته به رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و امامان علیهم السّلام را اَنفال می‌گویند و از این موضوع هرچند فقها به تفصیل در بخش پایانی کتاب خمس یا در بابی مستقل تحت همین عنوان بحث کرده‏اند، لیکن از آن در بابهای جهاد و احیاء موات نیز سخن گفته‏اند
،
حجحج یکی از فروع دین است
،
جهادجهاد بذل جان و مال در راه خدا در جنگ با دشمن اسلام و مسلمانان است
،
امر به معروفآیین مقدس اسلام در كنار دیگر برنامه‌های فردی واجتماعی خود، از پیروانش می‌خواهد كه نسبت به آن‌چه از دیگران می‌بینند بی‌تفاوت نباشند بلكه آن‌ها را به سوی خوبی‌ها فرا خوانده و از بدی‌ها باز دارند
،
نکاح==معنای نکاح== (مصدر نکح ینکح بر وزن ضرب یضرب می‌باشد لسان العرب، ماده «نکح»
،
اطعمه و اشربهاطعمه و اشربه یکی از اقسام احکام، در اسلام است
، ،
ارث«إرث» به باقی مانده اموال میت گفته می شود، که در اسلام قانون خاصی برای تقسیم آن در بین ورثهٔ میت بیان شده است
، ،
حدودحدود، از مباحث مهم کیفری در فقه و حقوق به معنای کیفرهایی با میزان مشخص برای جرائمی خاص است
،
قصاص قصاص در لغت، به معنی هر نوع دنباله روی و پی جویی نمودن- کین کشی به مثل کشنده را کشتن- مجازات- عقاب- سزا- جبران- تلافی آمده است
و
دیاتدیات اموال ثابت بر ذمه انسان به سبب جنایت بر انسان آزاد می‌باشد
، از جهات مختلف سخن رفته است.


مفهوم لفظ ائمه



أئمه جمع
امامامام به معنی پیشوا است و از این عنوان در باب‌های بسیاری همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، انفال، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، نکاح، اطعمه و اشربه، احیاء موات، ارث، قضاء، حدود، قصاص و دیات، از جهات مختلف سخن رفته است
و امام در اطلاقات در دو مفهوم عام و خاص به کار رفته است.

← مفهوم عام امام


امام در مفهوم عام، عبارت است از
حاکمبه انشاء کننده حکم حاکم می‌گویند
و ولی
مسلمانانمسلمان کسی است که به دین اسلام باور دارد
(
ولایت فقیهولایت فقیه، نظریه‌ای از فقه شیعه به معنای حاکمیت فقیه جامع الشرایط به نیابت از معصوم (علیه‌السّلام) در زمان غیبت امام عصر (عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف) می‌باشد
امام جماعتامام جماعت به معنی پیش نمازاست واز آن در باب صلاة، سخن رفته است
و
امام جمعهامام جمعه به فرد منصوب شده جهت اقامه نماز جمعه گفته می شود
.
امام به این مفهوم، یا به صورت اضافه به کار می رود - مانند امام جماعت و امام مسلمانان، و یا با قرینه و چنانچه بدون اضافه و قرینه به کار رود، مراد، معنای خاص آن می باشد. که موضوع این مقاله است و از آن به « » یا « » نیز تعبیر شده است.

← مفهوم خاص امام


امام در مفهوم خاص بر
انبیانبی کسی است که طرف وحی قرار گیرد، اگر چه مأمور به تبلیغ نباشد
و جانشینان آنان اطلاق می شود که از جانب متعال دارای منصب والای
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
و
ولایتسزاوارتر بودن برای سرپرستی مسلمانان را ولایت می گویند که در علم کلام بررسی می‏شود
هستند.
امام به این معنا، دارای ولایت مطلقه در امور و
دنیادنیا: جهان محسوس و مادّی، مقابل آخرت است
و معصوم از گناه و مصون از هر گونه لغزش، اشتباه و فراموشی و
حجتبرای حضرت ولی عصر (ارواحناله‌الفدا)، حضرت مهدی (علیه‌السلام ) القابی ذکر شده است که یکی از آن القاب حجت می‌باشد
بر خلق و خلیفه خداوند در زمین است.

تعداد و اسامی امامان



شمار علیهم السلام در
شریعتشَریعت به معنی آنچه خداوند متعال براى بندگان خود وضع و تشریع کرده است، می باشد
اسلام دوازده نفر است که عبارتند از:
۱) .
۲) .
۳) .
۴) .
۵) .
۶) .
۷)
ابو الحسن، موسی بن جعفر، الکاظمامام موسی الکاظم هفتمین امام شیعیان هست
.
۸)
ابو الحسن، علی بن موسی، الرضاامام رضا (علیه السلام) هشتمین امام شیعیان‌ و دهمین تن از چهارده معصوم (علیهم السلام) است
.
۹)
ابو جعفر، محمد بن علی، التقی الجوادامام‌ جواد، ابوجعفر محمد بن علی‌ بن موسی‌ بن ‌جعفر بن محمد بن علی‌ بن ‌الحسین‌ بن ‌علی‌ بن ‌ابی‌طالب ‌علیهم‌السلام‌، امام‌نهم‌ از امامان‌ دوازده‌گانه ‌و یکی ‌از چهارده‌معصوم می‌باشد‌
.
۱۰)
ابو الحسن، علی بن محمد، الهادیامام هادی (علیه‌السلام) پیشوای دهم شیعیان، بنا بر نظر مشهور در نیمۀ ذی‌حجه سال ۲۱۲ هـ
.
۱۱)
ابو محمد، حسن بن علی، العسکریحضرت حسن بن علی بن محمد، (۲۳۲-۲۶۰ ق) ملقب به حسن عسکری، یازدهمین امام شیعیان است که به مدت ۶ سال در دوران خلفای بنی‌عباس، امامت کرد
.
۱۲)
امام مهدی منتظر، حجة بن الحسن علیهم السلامامام مهدی (علیه‌السلام) (متولد ۲۵۵ یا ۲۵۶ه
.

احکام صادره از امامان



احکام\'\'\'احکام\'\'\' به مجموعه دستورالعمل‌هایی گفته می‌شود که یک دین برای پیروان خود وضع می‌کند
صادره از أئمه علیهم السلام خواه مفاد قول آنان باشد یا مستفاد از
فعلفعل، به دو معنا بکار برده شده، یکی کردار؛ رفتار، و یا کلمه‌ای که بر وقوع عمل در گذشته، حال و یا آینده دلالت دارد، گفته می‌شود
یا
تقریرامضا و تأیید معصوم علیه السّلام نسبت به گفتار یا کرداری را تَقریر گویند و همچنین به تأیید و امضا هم تقریر می‌گویند
ایشان، به ضرورت
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
و اتفاق همه فقها، حجت است.
[۷] جامع احادیث الشیعه، ج۱، ص۱۲۶-۲۱۹.


اعتقاد به امامت و لزوم پیروی از امامان



اعتقاداعتقاد به معنی باور قلبی داشتن است
به امامت و ولایت أئمه علیهم السلام و نیز پیروی از ایشان و
اطاعتفرمان بردن را اطاعت گویند
از دستوراتشان بر همه مکلفان
واجبواجب در اصطلاح فقه اسلامی ، فعلی است که تارک آن در دنیا مستحق ذم و در آخرت مستحق عقاب باشد
است. از شرایط ، امام جماعت و نیز صحت
عبادتواژه «عبادت» در اصل به نظر بسيارى از واژه شناسان به معنى «خضوع»
و غیر آن، اعتقاد به امامت امامان است.

محبت و صلوات به ائمه



محبت به أئمه علیهم السلام واجب، و نشانه است.
درود فرستادن بر و آل او در
تشهد تشهّد از اجزاء و واجبات نمازکه بعد از دو سجده رکعت دوم و دو سجده رکعت سوم نماز سه رکعتی و دو سجده رکعت چهارم خوانده می شود
نماز،
واجبواجب در اصطلاح فقه اسلامی ، فعلی است که تارک آن در دنیا مستحق ذم و در آخرت مستحق عقاب باشد
است.
از آن جا که صلوات بر پیامبر صلی الله علیه و آله ملازم با صلوات بر خاندان آن حضرت است، هر جا که صلوات بر آن حضرت واجب باشد - مانند
خطبهخُطبه به ضم خاء کلام مخصوص است
نماز جمعهنمازجمعه در زمان غیبت امام علیه السلام از نظر بسیاری از فقها از جمله امام خمینی (ره) واجب تخییری است، یعنی انسان مخیّر است که میان نماز ظهر یا نمازجمعه یکی را انتخاب کند
- صلوات بر آل او نیز به تبع، واجب است – و مانند هنگام ذکر نام آن حضرت - صلوات بر آل او نیز می باشد.

احترام اسامی امامان و مشاهد مشرفه



آیات و بسیاری بر عظمت و جلالت علیهم السلام تصریح دارد و بر اساس آن فروعی را در باب های مختلف ذکر کرده اند، از قبیل:
۱.
حرمتحرمت به معنی حرام بودن است
مس اسامی امامان بدون به قول مشهور.
۲.
کراهتکَراهت به فتح کاف یکی از احکام خمسه تکلیفی می‌باشد
- به قول مشهور - با دستی که در آن انگشتری مزین به نام أئمه باشد؛ در صورتی که نشود و گر نه
حرام==حرام در اصطلاح فقه== حرام در اصطلاح فقه، چیزی است که فعل آن شرعا سبب ذم و نکوهش گردد و یا امری است که فعل آن موجب عقاب شود
است.
۳. الحاق مشاهد مشرفه به
مساجدیکی ار مکان‌های مقدس اسلامی، مسجد است
در حرمت دخول جُنُب و نجس کردن آن ها و وجوب فوری
ازالهزدودن و برطرف کردن را ازاله گویند
نجاست از آن ها و نیز فضیلت نماز گزاردن در آن ها، بلکه افضل بودن نماز در آن ها از مساجد.
[۱۸] کشف الغطاء، ج۳، ص۶۷.
[۱۹] العروة الوثقی، ج۱، ص۵۹۶.

۴. کراهت تقدم بر
قبور در مورد قبر مطالب متنوعی در آموزه های دینی مطرح شده است که به اهم آن ها در این مقاله اشاره می شود
امامان در نماز بنابر قول منسوب به مشهور، بلکه کراهت تساوی با قبر بنابر قول برخی. قول مقابل، حرمت تقدم یا مساوات است.

گرامی داشت یاد و نام امامان



آباد کردن مشاهد أئمه با ساختن،
تعمیرتعمیر یعنی اصلاح و مرمت زمین، ساختمان و غیر آن
و تجدید بنای آن ها
[۲۶] مصباح الفقیه، ج۵، ص۴۲۸.
و ذکر و نشر فضائل ایشان مستحب است.
[۲۷] السرائر، ج۳، ص۶۲۵.

زیارتزیارت حضور نزد کسی به قصد دیدار او از روی تکریم است
قبور امامان و
حزنحُزْنْ، سختی زمین را می­گویند و نفس را بخاطر غمی که برای آن بوجود می­ آید و موجب سختی و دگرگونی آن می­شود، حزین می­گویند که خلاف فرح و شادی است
و اندوه و گریستن بر مصائب وارد بر ایشان به ویژه مصائب علیه السلام مستحب است.
آدابآداب به سه معنی است: ۱
ویژه ای برای
زیارت قبوريكي از منابع دين، روايات است
امامان وارد شده که رعایت آن ها برای زائر مستحب است.
در باب
حجحج یکی از فروع دین است
، بابی با عنوان « باب المزار » برای بیان این موضوع اختصاص داده اند. برخی نیز
کتابکتاب یکی از اسمای قرآن کریم است
مستقلی در این خصوص نوشته اند، مانند « کامل الزیارات » نگاشته ابو القاسم جعفر بن محمد بن قولویه قمی و « المزار » نگاشته ابو عبدالله محمد بن مکی معروف به .

توسل و تبرک



توسلتوسّل، واسطه قرار دادن امور خیر و افراد صالح مقرب درگاه الاهی برای بر آورده شدن درخواست و اجابت دعاست
به أئمه علیهم السلام به نص
آیهنماز و آباد کردن مساجدخداوند در قرآن کریم حق آباد کردن مساجد را تنها به‌مومنین عطا نموده است، آنجا که فرمود: «انّما یعمر مساجد الله من امن بالله و الیوم الاخر و اقام الصّلوة و آتی الزّکوة و لم یخش الاّ الله فعسی اولئک ان یکونوا من المهتدین؛ مساجد الهی را تنها کسی آباد می‌کند که ایمان به خدا و روز قیامت آورده و نماز را بر پا دارد و زکات را بپردازد و از چیزی جز خدا نترسد، امید است چنین گروهی هدایت یابند»
شریفه « وَ ابتَغُوا اِلَیهِ الوَسِیلَةَ ﴾ که به درخواست وسیله برای توجه به سوی امر شده است، امری راجح و مطلوب است.
تبرک به ایشان نیز که از مقربان درگاه الهی و از هر نوع پلیدی پاک هستند، امری محبوب و پسندیده است.
در
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
به مواردی از
تبرکبرکت جستن از خداوند، پیامبران، امامان و اولیا و آثار آنان را تبرّک می‌گویند که از آن در بابهایی همچون طهارت، زکات، صوم، حج، نکاح، طلاق، ظهار، عتق، اقرار، یمین و نذر به مناسبت سخن رفته است
اشاره شده است؛ از جمله:
۱. استحباب تبرک جستن به مشاهد مشرفه امامان.
۲. تبرک جستن به نام های امامان با نوشتن آن ها بر
کفن« كَفْنْ » در لغت به معناي نشاندن و مستور كردن چيزي است و در اصطلاح فقهاء به شيوه و ترتيب خاصي كه میت مسلمان را مي‌پوشانند، گفته مي‌شود
و
جریدتینبه دو شاخه بزرگ بدون برگ که در کفن میت گذاشته مي شود جَريدَتَين گفته مي شود و از آن در باب طهارت سخن گفته‌اند
و نامگذاری فرزندان به نام آنان.
۳. استحباب نقل
جنازهجنازه دارای دو معنا می باشد که لغویان به آن پرداخته اند
به مشاهد مشرفه به جهت تبرک.
۴. استحباب تبرک جستن به
تربتبه خاک قبرتربت می گویند
علیه السلام.

غُلُو نسبت به امامان



ادعای الوهیت و خدایی أئمه علیهم السلام و یا
اعتقاداعتقاد به معنی باور قلبی داشتن است
به استقلال یا شراکت آنان با خداوند در آفریدن و روزی دادن،
حرام==حرام در اصطلاح فقه== حرام در اصطلاح فقه، چیزی است که فعل آن شرعا سبب ذم و نکوهش گردد و یا امری است که فعل آن موجب عقاب شود
، بلکه موجب
کفر«كفر» به معناى «پوشاندن و پنهان كردن چيزى » مى باشد
است.

دشمنی با امامان



دشمنیدشمنى عداوت و خصومت را گویند و در ابواب طهارت ، صلات ،‌جهاد ،‌حج ، تجارت ،‌قضاء‌و شهادات از آن سخن گفته اند
و
کینهکینه و دشمنی بر دو قسم است: قسم اول را «حقد و کینه» گویند
نسبت به أئمه علیهم السلام که از آن به « نَصب » تعبیر شده است، حرام، بلکه موجب کفر و فرد ناصبی است.

سب امامان



دشنام دادن به امامان علیهم السلام، حرام و کشتن دشنام دهنده در صورت امکان،
واجبواجب در اصطلاح فقه اسلامی ، فعلی است که تارک آن در دنیا مستحق ذم و در آخرت مستحق عقاب باشد
است، لیکن در این که نفس ناسزاگویی هر چند منشأ آن نصب نباشد، موجب
ارتدادکافر شدن پس از مسلمانی را ارتداد گویند
و می شود یا در صورتی که نشأت گرفته از
دشمنیدشمنى عداوت و خصومت را گویند و در ابواب طهارت ، صلات ،‌جهاد ،‌حج ، تجارت ،‌قضاء‌و شهادات از آن سخن گفته اند
باشد، اختلاف است.
[۴۴] کشف الغطاء، ج۲، ص۳۵۵.


ادعای امامت



از آن جا که منصب
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
همچون
نبوتاصل نَبُوّت، یعنی باور به اینکه خدا برای رساندن سخن خود به انسان، پیامبرانی را از میان خود آنان برگزیده‌است
، منصبی الهی است و زمام آن به دست است، برخی فقیهان، الحاق مدعی امامت را به مدعی نبوت در وجوب کشتن وی، بی وجه ندانسته اند.
[۴۷] جواهر الکلام، ج۴۱، ص۴۲۲.
[۴۸] مهذب الاحکام، ج۲۸، ص۳۴.


تصدیق امامان



پذیرش سخن امامان علیهم السلام در آنچه
خبرخبر به دو معنای مقابل انشاء و حدیث آمده است
می دهند، بدون
بینهبیّنه به معانی: ۱
واجب است و سوگند دادن آنان نیست.
به قول مشهور میان قدما، دروغ بستن بر أئمه موجب
بطلانبطلان(فساد) مقابل صحّت است
روزهخودداری (امساک) از مفطرات در روز به قصد تقرب به خدا را روزه گویند
می شود؛ هر چند مشهور متأخران، آن را نپذیرفته اند.

ولایت مطلقه امامان



أئمه علیهم السلام همانند صلی الله علیه و آله دارای ولایت مطلقه اند و به استناد ﴿ النبِیُ اَولَی بِالمؤمِنِینَ مِن أنفُسِهِم ﴾ از هر کسی نسبت به
تصرفاتبه هر کار ارادی در یک مال که داراى اثر شرعی است تصرف در آن مال گفته میشود
مربوط به وی سزاوارترند.

شئون امامان علیهم السلام



بخشی از مسئولیت ها و
احکام\'\'\'احکام\'\'\' به مجموعه دستورالعمل‌هایی گفته می‌شود که یک دین برای پیروان خود وضع می‌کند
به عنوان امامان علیهم السلام مطرح شده که به طور اجمال برای فقهای واجد شرایط در زمان غیبت نیز ثابت است این شئون عبارتند از:
۱.
اقامهاِقامه کلماتی ویژه است که از آن در باب صلات سخن رفته است
نماز جمعهنمازجمعه در زمان غیبت امام علیه السلام از نظر بسیاری از فقها از جمله امام خمینی (ره) واجب تخییری است، یعنی انسان مخیّر است که میان نماز ظهر یا نمازجمعه یکی را انتخاب کند
، عیدین و
میتنماز میت پس از مراسم غسل و کفن کردن میّت، بر جنازه او نماز مخصوصی خوانده میشود که نماز میّت نام دارد
: وجوب عینی
نمازیکی از اعمال و تکالیفی که از طرف خداوند بر انسان واجب شده است نماز می باشد
جمعه و نماز
عید فطرعید فطر، روز اول ماه شوال و پایان روزه واجب ماه رمضان و یکی از بزرگترین اعیاد مسلمانان است
و مشروط به حضور امام علیه السلام است.
امام در صورت حضور بر سر
جنازهجنازه دارای دو معنا می باشد که لغویان به آن پرداخته اند
، در اقامه نماز بر میت از همه اولی است.
۲. گرفتن
زکاتزکات صدقه مقدر به اصل شرع می باشد
: در زمان
حکومتحکومت چهار معنی دارد: ۱
امام علیه السلام پخش زکات میان مستحقان توسط مالک بدون
اذناذن، رخصت در تصرف از سوی مالک يا شخص به منزله مالک را گویند
امام بنا بر قول تعدادی از جایز نیست.
اگر امام زکات مال کسی را بخواهد، پرداخت آن
واجبواجب در اصطلاح فقه اسلامی ، فعلی است که تارک آن در دنیا مستحق ذم و در آخرت مستحق عقاب باشد
است.
بر امام واجب است هر سال افرادی را برای گرفتن و گرد آوردن زکات به اطراف بلاد اسلامی گسیل کند؛ البته در صورتی که تحصیل زکات متوقف بر آن باشد.
برای این افراد نیز، پخش زکات بین مستحقین بدون اذن امام نیست.
۳.
خمسخُمس در اصطلاح شرع، حقی است که خروج آن از مال، واجب بوده و به دو قمست تقسیم می‌شود که یک قسمت آن سهم امام علیه السلام است و قسمت دیگر آن سهم سادات می‌باشد که به توضیح آن می‌پردازیم
و
انفالاموال اختصاص یافته به رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و امامان علیهم السّلام را اَنفال می‌گویند و از این موضوع هرچند فقها به تفصیل در بخش پایانی کتاب خمس یا در بابی مستقل تحت همین عنوان بحث کرده‏اند، لیکن از آن در بابهای جهاد و احیاء موات نیز سخن گفته‏اند
: به قول مشهور، خمس به شش
سهمبخشی از چیزى را که نامعین است سهم گفته می‌شود که در باب وصیت از آن نام برده‌اند
تقسیم می شود. سه سهم آن بعد از صلی الله علیه و آله از آن امام علیه السلام است که از آن به «سهم امام» تعبیر می شود و تصرف در آن بدون اذن امام جایز نیست.
در زمان
حضورحضور مقابل غیبت است
امام، پرداخت تمامی خمس به وی
واجبواجب در اصطلاح فقه اسلامی ، فعلی است که تارک آن در دنیا مستحق ذم و در آخرت مستحق عقاب باشد
است، لیکن در زمان غیبت، در چگونگی آن اختلافاتی وجود دارد.
انفال،
ملکملک، به فتح میم و لام به معنای فرشته می‌باشد
رسول خدا صلی الله علیه و آله و پس از ایشان، ملک امام علیه السلام است که هر گونه
مصلحتمصلحت در لغت به معنای صلاح، خیر و صواب است
دانست در آن تصرف می کند و
تصرفبه هر کار ارادی در یک مال که داراى اثر شرعی است تصرف در آن مال گفته میشود
دیگران در آن بدون اذن امام جایز نیست.
۴.
جهادجهاد بذل جان و مال در راه خدا در جنگ با دشمن اسلام و مسلمانان است
و شئون مربوط به آن:
مشروعیتمشروعیت یعنی کیفیت ارزیابی شدن مثبت، اعتبار قانونی یافتن و مورد قبول قرار گرفتن از جانب یکایک حکمرانان، نهادها و نهضت‌های سیاسی و از طریق نظام‌های مرجعیت به واسطه انطباق این‌گونه نهادها و نظام‌های مرجعیت با قانون، اصل یا منبع ایجاد مرجعیت و اقتدار است
جهاد ابتدایی و نیز وجوب آن، مشروط به وجود امام یا کسی است که امام او را برای جهاد گمارده است.
جهاد با باغیان (
باغیباغى به معنای خروج‌ کننده بر امام معصوم علیه السّلام است
: ) در صورت فراخوانی امام، واجب است.
در صورتی که جهاد به اذن امام باشد، خمس
غنائمیغنیمت به معنی فیی‌ء و مالی است که عاید شخص می‏شود
که به دست مجاهدان
اسلاماسلام، گرویدن به آیین آسمانی حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله را گویند که یکی از ادیان توحیدی و ابراهیمی است و از جامعیت خاصی نسبت به دیگر ادیان برخوردار است
می افتد باید پرداخت شود و چنانچه بدون
اذناذن، رخصت در تصرف از سوی مالک يا شخص به منزله مالک را گویند
باشد، همه آن ها جزء انفال به شمار می رود و ملک امام است.
امام یا نایب ایشان می تواند به عموم
کفارکافر یا همان فاعل کفر به معنی فردی است که ایمان ندارد
یا برخی از آنان بر حسب مصلحت یا عدم مفسده،
امانامان (ذِمام) به قرارداد ویژه میان مسلمان و کافر حربی گفته می شود
دهد.
قرارداد
ذمهذمّه از ماده «ذَمَمَ» به معنی عهد، کفالت، امان، حرمت، حق و ضمان می‏باشد
و
صلحصلح یکی از اقسام عقود می‌باشد
و ، توسط امام یا نایب او بسته می شود.
۵. و اقامه
حدودحدّ یکی از اقسام احکام، در اسلام است
:
قضاوت«قضاوت» که عبارت از داوری کردن برای رفع نزاع و کشمکش در میان مردم است، یکی از منصب‏های بزرگی است که از جانب خداوند متعال برای پیغمبر صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم السلام و از جانب آنان برای فقیه جامع‌الشرایط تعیین شده است
، مستلزم
تصرفبه هر کار ارادی در یک مال که داراى اثر شرعی است تصرف در آن مال گفته میشود
در
جانجان به معنای نَفْس (روح) هر موجود جاندار می باشد و از آن در بابهایى نظیر حج، جهاد، اطعمه و اشربه، حدود و قصاص سخن گفته‌اند
،
مالمال همان سرمایه و ثروت انسان است که در آموزه‌های دینی از احکام ویژه‌ای برخوردار است
و
آبرویآبرو بر حیثیّتی از انسان اطلاق می‏شود که مورد ستایش یا سرزنش واقع می‏گردد، خواه در خود او باشد یا در خانواده و کسانی که به گونه‏ای با او پیوند دارند
افراد است. از این جهت، نوعی
ولایتسزاوارتر بودن برای سرپرستی مسلمانان را ولایت می گویند که در علم کلام بررسی می‏شود
به شمار می رود. این ولایت برای صلی الله علیه و آله و امام علیه السلام
ثابتثابِت، اصطلاحی است در کلام معتزله که بحث‌های مختلفی را در فلسفه و کلام به همراه داشته، و در شکل‌گیری نظریات عرفانی مؤثر بوده است
است و تصدی منصب قضاوت برای دیگران جز با نصب خاص یا عام یا اذن از سوی ایشان جایز نیست.
اقامه حدود تنها در صلاحیت امام یا منصوب از جانب امام است.
تعزیردر اسلام به‏ منظور جلوگیری از جرایمی غیر از زنا و لواحق آن، سرقت، شرابخواری و
نیز از امام و نایب او می باشد، بلکه به قول مشهور،
امر به معروف و نهی از منکر امر به معروف و نهی از منکر به معنی واداشتن به نیکی و بازداشتن از بدی می باشد
در صورتی که متوقف بر وارد کردن
جراحتزخمهای ایجاد شده در بدن بوسیله آلات جرح و مانند آن را جراحت می گویند که عمده احکام جراحتها در باب قصاص و دیات مطرح شده، لیکن در بابهاى طهارت، جهاد و شهادت نیز از آن سخن رفته است
یا کشتن مرتکب باشد، مشروط به اذان امام است.
امام می تواند در مواردی مجرمی را عفو کند مانند موارد تعزیر و نیز موارد
ثبوتثبوت، اصطلاحی در فلسفه و حکمت اسلامی است
حدی که از است و به
اقراراعتراف به حقّی ثابت بر ضرر خود یا نفی حقّی برای خود از ذمّه دیگری را اقرار می‌گویند
ثابت شده است، نه به
بینهبیّنه به معانی: ۱
.
۶.
اقطاعواگذاری زمین یا منافع حاصل از آن یا محل کسب برای زمانی محدود یا نامحدود به کسی از سوی حاکم را اِقطاع می‌گویند و از این عنوان در باب احیاء موات بحث شده است
: از دیگر شئون امام جواز اقطاع به هر نحوی که بداند، می باشد.
۷.
ارث«إرث» به باقی مانده اموال میت گفته می شود، که در اسلام قانون خاصی برای تقسیم آن در بین ورثهٔ میت بیان شده است
: اگر کسی بمیرد و وارثی نداشته باشد،
اموالمال همان سرمایه و ثروت انسان است که در آموزه‌های دینی از احکام ویژه‌ای برخوردار است
او از آنِ امام خواهد بود؛ زیرا امام وارث بی وارثان است.
۸.
قصاص قصاص در لغت، به معنی هر نوع دنباله روی و پی جویی نمودن- کین کشی به مثل کشنده را کشتن- مجازات- عقاب- سزا- جبران- تلافی آمده است
و
دیهدیه دارای دو معنی لغوی_ به معنای راندن و رد کردن _و اصطلاحی_ به معنای مالی که در صورت وقوع جنایت باید ادا شود_ است و از آن در معنی اصطلاحی به خون بها و دیه مقدَّر نیز تعبیر می شود
: کسی که کشته شود و ولی دم نداشته باشد، امام ولی دم او و
اختیاراختیار در چند معنا به کار رفته است: ۱
قصاص قاتل یا گرفتن دیه از وی، به دست او است.

پانویس


 
۱. النهایة ( شیخ طوسی )، ص۴۰.    
۲. النهایة ( شیخ طوسی )، ص۱۱۸.    
۳. ص/سوره۳۸، آیه۲۶.    
۴. انبیاء/سوره۲۱، آیه۷۳.    
۵. المقنعة، ص۳۲.    
۶. تذکرة الفقهاء، ج۳، ص۲۶۸.    
۷. جامع احادیث الشیعه، ج۱، ص۱۲۶-۲۱۹.
۸. الهدایة، ج۲، ص۲۵-۴۰.    
۹. المقنعة، ص۳۲.    
۱۰. مجمع الفائدة، ج۷، ص۵۲۷.    
۱۱. جواهر الکلام، ج۱۰، ص۲۵۳-۲۵۷.    
۱۲. مستند العروة ( الصلاة )، ج۸، ص۳۰۶.    
۱۳. مستمسک العروة، ج۳، ص۴۵.    
۱۴. کتاب الطهارة (شیخ انصاری)، ج۲، ص۵۸۵.    
۱۵. الحدائق الناضرة، ج۲، ص۸۲.    
۱۶. جواهر الکلام، ج۳، ص۵۲.    
۱۷. جواهر الکلام، ج۶، ص۹۸.    
۱۸. کشف الغطاء، ج۳، ص۶۷.
۱۹. العروة الوثقی، ج۱، ص۵۹۶.
۲۰. العروة الوثقی، ج۱، ص۱۸۸.    
۲۱. حبل المتین، ص۱۵۹.    
۲۲. الحدائق الناضرة، ج۷، ص۲۱۹-۲۲۴.    
۲۳. مستمسک العروة، ج۵، ص۴۶۲-۴۶۷.    
۲۴. جواهر الکلام، ج۴، ص۳۴۱.    
۲۵. الدروس، ج۱، ص۱۱۶    .
۲۶. مصباح الفقیه، ج۵، ص۴۲۸.
۲۷. السرائر، ج۳، ص۶۲۵.
۲۸. وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۴۵۶.    
۲۹. وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۵۰۰.    
۳۰. وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۵۲۷.    
۳۱. مائده/سوره۵، آیه۳۵.    
۳۲. وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۵۶۱.    
۳۳. جواهر الکلام، ج۴، ص۲۲۵.    
۳۴. العروة الوثقی، ج۲، ص۸۵.    
۳۵. کشف اللثام، ج۷، ص۵۲۷.    
۳۶. جواهر الکلام، ج۴، ص۳۴۳.    
۳۷. وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۵۱۰.    
۳۸. جواهر الکلام، ج۶، ص۵۰.    
۳۹. مفتاح الکرامة، ج۲، ص۴۳.    
۴۰. مسالک الافهام، ج۳، ص۷۵.    
۴۱. مسالک الافهام، ج۳، ص۹۴.    
۴۲. مسالک الافهام، ج۱۴، ص۴۵۲.    
۴۳. مبانی تکملة المنهاج، ج۱، ص۲۶۴.    
۴۴. کشف الغطاء، ج۲، ص۳۵۵.
۴۵. جواهر الکلام، ج۶، ص۵۵-۵۶.    
۴۶. التنقیح (الطهارة)، ج۲، ص۸۷.    
۴۷. جواهر الکلام، ج۴۱، ص۴۲۲.
۴۸. مهذب الاحکام، ج۲۸، ص۳۴.
۴۹. الدروس، ج۲، ص۹۰.    
۵۰. الحدائق الناضرة، ج۱۳، ص۱۴۱.    
۵۱. جواهر الکلام، ج۱۶، ص۲۲۳-۲۲۵.    
۵۲. مستند الشیعة، ج۱۰، ص۲۵۱-۲۵۴.    
۵۳. احزاب/سوره۳۳، آیه۶.    
۵۴. جواهر الکلام، ج۱۱، ص۱۵۱.    
۵۵. جواهر الکلام، ج۱۱، ص۳۳۳.    
۵۶. جواهر الکلام، ج۱۱، ص۳۴۷.    
۵۷. مراسم العلویة، ص۷۷.    
۵۸. کشف اللثام، ج۴، ص۲۰۱.    
۵۹. جواهر الکلام، ج۱۲، ص۲۱.    
۶۰. جواهر الکلام، ج۱۵، ص۴۱۶-۴۲۰.    
۶۱. جواهر الکلام، ج۱۵، ص۴۲۱.    
۶۲. تذکرة الفقهاء، ج۵، ص۳۱۷.    
۶۳. جواهر الکلام، ج۱۵، ص۳۳۸.    
۶۴. جواهر الکلام، ج۱۵، ص۴۲۴    .
۶۵. جواهر الکلام، ج۱۵، ص۳۳۸.    
۶۶. جواهر الکلام، ج۱۵، ص۴۲۴.    
۶۷. جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۰۹.    
۶۸. جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۳۴.    
۶۹. جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۳۴.    
۷۰. جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۱.    
۷۱. شرائع الاسلام، ج۱، ص۲۵۷.    
۷۲. جواهر الکلام، ج۱۶، ص۵.    
۷۳. جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۲۶.    
۷۴. جواهر الکلام، ج۲۱، ص۹۷.    
۷۵. جواهر الکلام، ج۴۰، ص۲۳.    
۷۶. جواهر الکلام، ج۲۱، ص۳۸۶.    
۷۷. جواهر الکلام، ج۲۱، ص۳۸۳-۳۸۵.    
۷۸. جواهر الکلام، ج۴۱، ص۲۹۳-۲۹۵.    
۷۹. جواهر الکلام، ج۳۸، ص۱۰۱-۱۰۳.    
۸۰. جواهر الکلام، ج۳۸، ص۱۱۱.    
۸۱. جواهر الکلام، ج۳۹، ص۲۶۰.    
۸۲. فقه الصادق، ج۲۶، ص۳۴۷.    


منبع



فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۱، ص۸۳-۸۸.    



جعبه ابزار