ابن ابی عقیل عمانی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ابـن ابـی عـقـیل عمانی، گفته اند یمنی است، عمان از سواحل دریای یمن است.


زندگی نامه



تاریخ ‌وفاتش معلوم نیست در آغاز غیبت کبری می زیسته است
بحرالعلومبحرالعلوم، سیدمحمدمهدی، یکی از فقهای بزرگ شیعی و شاگرد بزرگ وحید بهبهانی است
گفته است که اواستاد جعفر بن قولویه بوده است و جعفر بن قولویه استاد
شیخ مفیدابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان، (۳۳۶ یا ۳۳۸-۴۱۳ ق) مشهور به شیخ مفید و ابن المعلم، متکلم و فقیه و از چهره‌های برجسته شیعه در جهان اسلام در قرن چهارم هجری قمری بود
بوده است این قول از قول بالا که جعفر بن قولویه را همدوره معرفی کرده است، اقرب به تحقیق است.
آرا ایـن ابـی عـقـیـل در
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
زیـاد نـقـل مـی شـود او از چـهره هایی است که مکرر به نام او در فقه برمی خوریم.
[۱] . آشنایی با علوم اسلامی، ص ۲۹۴، چاپ دفتر انتشارات اسلامی .

حـسـیـن بـن ابـی عقیل ملقب به حذا معروف به عمانی و ابن عقیل
[۲] . عـمـان با ضم عین و تشدید میم، و آن منطقه ای است میان بلاد یمن و فارس حذا با فتح حا و تشدیدذال، کفاش و سازنده کفش می باشد.
،کنیه اش ابـوعـلـی، از ی بزرگ و از بزرگان و از متکلمین وارسته ای است که معاصر با (متوفی ۳۲۹) بوده، و از اساتید
شیخ مفیدابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان، (۳۳۶ یا ۳۳۸-۴۱۳ ق) مشهور به شیخ مفید و ابن المعلم، متکلم و فقیه و از چهره‌های برجسته شیعه در جهان اسلام در قرن چهارم هجری قمری بود
به شمار می آید.
مرحوم مدرس صاحب ریحانه الادب درباره او می نویسد:
شیخ مفیدابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان، (۳۳۶ یا ۳۳۸-۴۱۳ ق) مشهور به شیخ مفید و ابن المعلم، متکلم و فقیه و از چهره‌های برجسته شیعه در جهان اسلام در قرن چهارم هجری قمری بود
به غایت او را ستوده است و او نخستین کسی است که در اول غیبت کبری،
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
را مـهذب کرد و با قواعد اصولیه تطبیقش نمود، طریق
اجتهادواژه مجتهد از کلمه «اجتهاد» مشتق شده‌است
و تطبیق
احکام\'\'\'احکام\'\'\' به مجموعه دستورالعمل‌هایی گفته می‌شود که یک دین برای پیروان خود وضع می‌کند
با ادله و اصول آنها را بـاز کـرد بـعد از او
ابن جنید اسکافیابن جنید اسکافی از اساتید شیخ مفید گویند که در سال ۳۸۱ ه ق درگذشته است وگفته اند تـالـیـفات و آثارش به پنجاه جلد می رسد فقها از ابن جنید و ابن ابی عقیل به عنوان القدیمین (دو فقیه دوران قدیم) یاد می کنند آرا ابن جنید همیشه در فقه مطرح است
، هم همان طریق را پیمود بدین جـهـت اسـت که در اصطلاح ، این دو
فقیهفقیه به معنای دارنده ملکه استنباط حکم فرعی شرعی از منابع معتبر می‌باشد
جلیل القدر به قدیمین (دو تن از قدما) تعبیر آورده می شود آرا این عقیل محل توجه و اعتنا بیشتر
محقق حلینجم‌الدین جعفر بن حسن بن یحیی بن سعید هذلی حلی، (۶۰۲ ق - ۶۷۶ ق) معروف به «محقق حلی» و محقق اول، فقیه، اصولی و شاعر شیعه در قرن هفتم است
و علا مه و متاخرین قرار گرفته اسـت و از فـتاوای نادره او عدم تنجس
آب قلیلبه آّبی که کمتر از مقدار کر باشد آب قلیل گفته می‌شود
به مجرد ملاقات با ،
وجوبوجوب یکی از احکام خمسه تکلیفی می‌باشد
اذانجملات مخصوص برای اعلام وقت نماز را اذان گویند، که به رسول خدا وحی شده است
و
اقامهاِقامه کلماتی ویژه است که از آن در باب صلات سخن رفته است
در نمازصبح و شام و بطلان
نمازیکی از اعمال و تکالیفی که از طرف خداوند بر انسان واجب شده است نماز می باشد
در صورت ترک آنها (
اذانجملات مخصوص برای اعلام وقت نماز را اذان گویند، که به رسول خدا وحی شده است
و
اقامهاِقامه کلماتی ویژه است که از آن در باب صلات سخن رفته است
) است.
[۳] . ریحانه الادب، ج ۷، ص ۳۶۰ .


ابن ابی عقیل عمانی در کلام بزرگان




← گفتار صاحب ریاض


مرحوم صاحب درباره او گوید:
فقیهفقیه به معنای دارنده ملکه استنباط حکم فرعی شرعی از منابع معتبر می‌باشد
بزرگ، متکلم اصیل، شیخ بزرگوار، معروف به ابن ابی عقیل، اقوال و آرااو در کتابهای ما مـورد نقل قول قرار گرفته است، با آنکه مردم سرزمین عمان همگی از
خوارجخوارج از فرقه‌های مسلمان است
و ناصبی ها هستند، ولی به نظر می رسد که آنان پس از سده سوم از دیار مغرب به آن منطقه آمده باشند.
او مـی افـزایـد: علا مه در کتاب خلاصه الاقوال توصیف و تجلیل فراوانی از اوبه عمل آورده است.
[۴] . ریاض العلما، ج ۱، ص ۲۰۴ .


← گفتار نجاشی


نـجاشی، صاحب کتاب رجال معروف، پس از توصیف او به ثقه و
فقیهفقیه به معنای دارنده ملکه استنباط حکم فرعی شرعی از منابع معتبر می‌باشد
و متکلم بودن، و پس از ذکر کـتـابـهـای او، از کـتاب المتمسک بحبل آل الرسول (ص) نام می بردو گوید: کتاب بسیار مـشـهوری در میان
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
می باشد کمتر کسی پیدا می شود که وارد
خراسانخراسان ناحیه ای در شرق ایران است و در باب صلات فقه از آن سخن گفته اند
گردد و از آن، کتاب نـسخه یا نسخه هایی تهیه نکرده باشد از استادم اباعبداللّه شنیدم که در حق این مرد فراوان مدح و ثنا می گفت.
[۵] . رجال نجاشی، ص ۴۸، کد معرفی ۱۰۰، چاپ جامعه مدرسین قم .
از دیگر آثار او، کتاب الکفروالفر در امامت و ولایت می باشد.

← گفتار شیخ طوسی


فقیهفقیه به معنای دارنده ملکه استنباط حکم فرعی شرعی از منابع معتبر می‌باشد
بزرگوار
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
، در کتاب الفهرست درباره او می گوید:.
ابـن ابی عقیل عمانی، دارای کتابهای متعددی است او از زمره متکلمین
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
بوده و کتابهایی در
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
دارد و کتاب الکر و الفر (در
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
)، و المتمسک بحبل آل الرسول (در
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
) را ذکر کرده است.
[۶] . الفهرست، ص ۵۴ .


← گفتار ابن شهر آشوب


ابن شهر آشوبابوجعفر محمد بن علی ‌بن شهرآشوب، ملقب به رشیدالدین، عزالدین و شیخ الطائفه، مکنی به ابوعبدالله و مشهور به اِبْنِ‌ شَهْرْ‌آشوب (۴۸۹-۱۶ شعبان ۵۸۸ ق/ ۱۰۹۶-۲۷ اوت ۱۱۹۲ م)، مفسر، محدث، ادیب و از فقیهان و عالمان بزرگ و معروف شیعه در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری بود
در معالم العلما، ص ۳۷، و مرحوم در (۲/۶۱) عین مطالب گذشته را در حق او نقل نموده اند و او را با علم و فضیلت وفقاهت و کلامی بودن توصیف نموده اند.

← گفتاراردبیلی


صـاحـب جـامع الرواه درباره او سخن نجاشی را نقل می کند و می گوید: حسن بن علی بن ابی عـقیل، حذا،
فقیهفقیه به معنای دارنده ملکه استنباط حکم فرعی شرعی از منابع معتبر می‌باشد
وارسته و متکلم است و کتابهایی در زمینه
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
و دارد از استادم ابو عبداللّه شنیدم که فراوان در حق او ثنا و تعریف می نمود.
[۷] . جامع الرواه، ج ۱، ص ۹۱۱ .


← گفتار آیه اللّه سید حسن صدر


آیه اللّه سید حسن صدر، مؤلف کتاب تاسیس الشیعه لعلوم الاسلام او را درگروه ی بزرگ نام برده است و درباره او چنین می نویسد:
او بزرگ
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
و آبرو و اعتبار آنان، متکلم،
فقیهفقیه به معنای دارنده ملکه استنباط حکم فرعی شرعی از منابع معتبر می‌باشد
، رکن و مؤسس در فقه ومحقق در علوم شرعی و مدقق در علوم عقلی، کتابهای متعددی در فنون اسلامی دارد،ولی شهرت او در
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
و استنباط احکام شرعی است او معاصر و از علمای قرن سوم هجری می باشد.
[۸] . تاسیس الشیعه، ص ۳۰۳ .


← گفتار آیه اللّه خویی


صاحب ، پس از نقل اقوال و آرا نجاشی، و می فرماید: شـهـرت و اعـتـبار او، عظمت علمی و عملی این شخصیت، دربین ی اعلام، ما را بی نیاز از اطـالـه سخن و تعرض به اقاویل و کلمات آن بزرگان می نماید احتمال داده می شود که ابی عقیل کنیه عیسی بوده باشد.
[۹] . معجم رجال الحدیث، ج ۵، ص ۲۲، کد معرفی ۲۹۳۳ .


وفات



بـا هـمـه تـلاشی که در رابطه با شناخت تاریخ دقیق وفات او صورت گرفت و به صاحبان فن نیز مراجعه شد، ولی چیزی به دست نیامد، ولی با توجه به هم عصر بودن او با و ()، حدس زده می شود که وفات او نیزهمان نیمه اول قرن چهارم، در حدود ۳۳۰ تا ۳۵۰ هجری رخ داده باشد.

پانویس


 
۱. . آشنایی با علوم اسلامی، ص ۲۹۴، چاپ دفتر انتشارات اسلامی .
۲. . عـمـان با ضم عین و تشدید میم، و آن منطقه ای است میان بلاد یمن و فارس حذا با فتح حا و تشدیدذال، کفاش و سازنده کفش می باشد.
۳. . ریحانه الادب، ج ۷، ص ۳۶۰ .
۴. . ریاض العلما، ج ۱، ص ۲۰۴ .
۵. . رجال نجاشی، ص ۴۸، کد معرفی ۱۰۰، چاپ جامعه مدرسین قم .
۶. . الفهرست، ص ۵۴ .
۷. . جامع الرواه، ج ۱، ص ۹۱۱ .
۸. . تاسیس الشیعه، ص ۳۰۳ .
۹. . معجم رجال الحدیث، ج ۵، ص ۲۲، کد معرفی ۲۹۳۳ .


منبع



عقيقي بخشايشي - تلخيص از کتاب فقهاي نامدار شيعه، ص ۴۱.
سایت اندیشه قم    



جعبه ابزار