• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ابواسحاق اسماعیل بن اسحاق ازدی بصری بغدادی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ابواسحاق اسماعیل بن اسحاق ازدی بصری بغدادی (۱۹۹-۲۸۲ هـ)، از فقهای بزرگ مذهب مالکی در قرن سوم هجری قمری و سمت قضاوت را عهده‌دار بود.



ابواسحاق اسماعیل بن اسحاق بن اسماعیل ازدی بصری بغدادی، اصل او از بصره بود، ولی بغداد را وطن خویش قرار داد.
[۱] قاضی عياض، عياض بن موسى، ترتیب المدارک، ج۱، ص۴۶۴.

ابواسحاق از کودکی به آموختن علم روی آورد و فقه را نزد احمد بن معدل، و حدیث را نزد علی بن مدینی،
[۲] ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۳۳۹.
و علم قرائت را نزد احمد بن سهل فرا گرفت.
[۳] ابن‌جزری، محمد بن محمد، غایة النهایه، ج۱، ص۱۶۲.
ازدی در فقه به مقامی رسید که مالکی‌های اهل عراق فقه را از او آموختند. وی از پدرش و از اباولید طیالسی، علی بن مدینی و محمد بن عبدالله انصاری روایت کرده و افرادی چون عبدالله بن احمد بن حنبل،
[۴] ابن‌فرحون، ابراهيم بن علی، الدیباج المذهب، ص۱۵۱.
ابوبکر شافعی، اسماعیل صفّار و ابوالقاسم بغوی از او روایت کرده‌اند.
ازدی از فقهای بزرگ مذهب مالکی بود که در گسترش این مذهب کوشید.
[۵] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۱، ص۱۲۲.



ابواسحاق اسماعیل بن اسحاق در سال ۱۹۹ هـ به دنیا آمد.
[۶] خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۲۸۴.



ابواسحاق قضاوت شهرهای بغداد، مدائن و نهروانات را به مدت ۳۲ سال بر عهده داشت و سرانجام در سال ۲۸۲ هـ وفات یافت.


آثار او عبارت‌اند از:
الشفاعه الفرائض شواهد الموطا مسند حدیث مالک بن انس مسند حدیث ثابت بنانی مسند حدیث ایوب سختیانی مسند حدیث ابوهریره مسند حدیث‌ام زرع مسند یحیی بن سعید انصاری و موطوء یحیی بن سعید انصاری احکام القرآن معانی القرآن و اعرابه القراءات مساله المنّی یصیب الثوب الشفعه و ما روی فیها من الآثار المبسوط الاموال و المغازی الاصول السنن الردّ علی ابی حنیفه الرد علی شافعی الاحتجاج بالقرآن الصلاة علی النبی (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)
[۷] ابن‌فرحون، ابراهيم بن علی، الدیباج المذهب، ص۱۵۱.
الصلاة جزء اسماعیل الفقه اعراب القرآن
[۸] حاجی خلیفه، مصطفى بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۵۸۵.
[۹] حاجی خلیفه، مصطفى بن عبدالله، کشف الظنون، ج۲، ص۱۴۳۳.
[۱۰] بابانی، اسماعيل بن محمد، هدیة العارفین، ج۱، ص۲۰۷.
اهوال القیامه و الرد علی محمد بن الحسن.
[۱۱] ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۵۲.


دیگر منابع: صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۹، ص۹۱. ابن‌عماد حنبلی، عبدالحی بن احمد، شذرات الذهب، ج۲، ص۱۷۸. حموی، ياقوت بن عبدالله، معجم ا لادباء، ج۱، ص۱۲۵. ابن‌ابی‌حاتم رازی، عبدالرحمن بن محمد، الجرح و التعدیل، ج۱، ص۱۵۸. كحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین، ج۲، ص۲۶۱ زرکلی، خيرالدين بن محمود، الاعلام، ج۱، ص۳۱۰.


۱. ↑ قاضی عياض، عياض بن موسى، ترتیب المدارک، ج۱، ص۴۶۴.
۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۳۳۹.
۳. ↑ ابن‌جزری، محمد بن محمد، غایة النهایه، ج۱، ص۱۶۲.
۴. ↑ ابن‌فرحون، ابراهيم بن علی، الدیباج المذهب، ص۱۵۱.
۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۲۱، ص۱۲۲.
۶. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۲۸۴.
۷. ↑ ابن‌فرحون، ابراهيم بن علی، الدیباج المذهب، ص۱۵۱.
۸. ↑ حاجی خلیفه، مصطفى بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۵۸۵.
۹. ↑ حاجی خلیفه، مصطفى بن عبدالله، کشف الظنون، ج۲، ص۱۴۳۳.
۱۰. ↑ بابانی، اسماعيل بن محمد، هدیة العارفین، ج۱، ص۲۰۷.
۱۱. ↑ ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۵۲.



پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۱۷۸، برگرفته از مقاله «ابواسحاق اسماعیل بن اسحاق ازدی».



جعبه ابزار