• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ابوالوالید محمد بن عبدالله قرطبی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


منبع: ابوالوالید محمد بن عبدالله قرطبی


ابوالوالید محمد بن عبدالله قرطبی (۴۸۹ ـ ۵۵۱ هـ.ق) محدث، حافظ و فقیه مالکی مذهب اهل قرطبه بود.
او نزد علمای بزرگی چون ابن رشد فقیه، ابن عتاب و مالک بن عبدالله عتبی دانش آموخت.
وی از جمله علما و حفاظ برجسته اندلس در سده ششم (هجری قمری) به‌شمار می‌رفت.
با تسلط موحدین بر مغرب و اندلس، ناگزیر به مصر، حجاز و یمن مهاجرت کرد.
از آثار ایشان فوائد الدارس المشرفه علی عیون المجالس و المنسوخ فی علم الناسخ و المنسوخ است.
وی در سال ۵۵۱ (هجری قمری) در شهر زَبید درگذشت.


ابوالولید محمد بن عبداللّه بن محمد بن خیره اندلسی قرطبی
[۱] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
[۲] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
[۳] کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۲۱۲.    
محدث، حافظ
[۴] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
[۵] ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیة الملتمس، ص۹۲.    
[۶] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
و فقیه
[۷] ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیة الملتمس، ص۹۲.    
[۸] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
مالکی مذهب بود.
[۹] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
وی در سال ۴۸۹ (هجری قمری) در قرطبه متولد شد
[۱۰] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
و پس از گذراندن دوران کودکی در موطِن خویش به تحصیل علم و دانش روی آورد.
[۱۱] ابن بشكوال، ابوالقاسم، کتاب الصله، ج۲، ص۵۹۲.
او از بزرگان فقهای
[۱۲] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
مالکی به شمار می‌رفت.
ابن بشکوال (م ۵۷۸ هـ.ق) نیز گوید: وی از جماعتی از شیوخ ما روایت کرده و از بزرگان علما و حفاظ بوده و در علوم گوناگون تبحر داشت.
[۱۳] ابن بشكوال، ابوالقاسم، کتاب الصله، ج۲، ص۵۹۲.
[۱۴] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    


ابوالولید مشایخ و استادانی داشته که می‌توان به ابوولید ابن رشد فقیه ( م ۵۲۰ هـ.ق)،
[۱۵] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
ابومحمد بن عتاب
[۱۶] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
و مالک بن عبداللّه عتبی
[۱۷] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
اشاره نمود که از مشایخ او بوده‌اند.
همچنین وی از ابوبحر سفیان بن عاص بن سفیان
[۱۸] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
و ابوالحسین سراج بن عبدالملک بن سراج اموی روایت کرده است.
[۱۹] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    


محمد بن عبداللّه شاگردان و راویانی داشت که از آن میان می‌توان به افرادی همچون حافظ ابوبکر بن سفیان، حافظ ابوالحسن محمد بن عبدالعزیز غافقی ثغوری قرطبی
[۲۰] ابن بشكوال، ابوالقاسم، کتاب الصله، ج۲، ص۵۹۳ پاورقی.
و حافظ ابوطاهر احمد بن محمد سلغی ( م ۵۷۶ هـ.ق) که از او روایت کرده‌اند، اشاره نمود.
[۲۱] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    


اندلسی با تسلط عبدالمؤمن بن علی (۴۸۷ ـ ۵۵۸ هـ.ق) مؤسس دولت موحدین ( ۵۴۱ ـ ۶۶۸ هـ.ق) در سال ۵۴۱ (هجری قمری) بر مراکش و سپس اشغال اشبیلیه، غرناطه و قرطبه،
[۲۲] القطیعی زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۴، ص۱۷۰.    
[۲۳] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
ابوولید که از بزرگان فقهای مالکی به شمار می‌رفت، به سوی مصر فرار کرد.
[۲۴] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
در مصر نیز احساس امنیت نکرد و ترس از چیرگی آن‌ها بر مصر باعث شد.
وی به سوی حجاز
[۲۵] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
و سپس به یمن برود
[۲۶] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
و در یمن، نیز آرام نگرفت؛ ازاین رو عازم هند شد.


ابن عبداللّه کتاب‌هایی تالیف کرده که عبارتند از:
• فوائد الدارس المشرفه علی عیون المجالس؛
[۲۷] کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۲۱۲.    
• المنسوخ فی علم الناسخ و المنسوخ.
[۲۸] ابن بشكوال، ابوالقاسم، کتاب الصله، ج۲، ص۵۹۳ پاورقی.


قرطبی در هنگام رفتن به هند، بین راه در زَبید،
[۲۹] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
[۳۰] ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیة الملتمس، ص۹۲.    
[۳۱] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
شهری در یمن در سال ۵۵۱ (هجری قمری) وفات کرد.
[۳۲] ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
[۳۳] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
[۳۴] ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیة الملتمس، ص۹۲.    
[۳۵] کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۲۱۲.    
(دیگر منابع:
[۳۶] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
[۳۷] مقریزی، احمد بن علی، المقفّی الکبیر، ج۶، ص۱۰۵.
[۳۸] مقری تلمسانی، احمد بن محمد، نفح الطیب، ج۱، ص۲۴۰.    
[۳۹] ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیة الملتمس، ص۹۲.    
[۴۰] کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۲۱۲.    
)
۱. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
۳. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۲۱۲.    
۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
۵. ↑ ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیة الملتمس، ص۹۲.    
۶. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
۷. ↑ ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیة الملتمس، ص۹۲.    
۸. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
۹. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
۱۰. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
۱۱. ↑ ابن بشكوال، ابوالقاسم، کتاب الصله، ج۲، ص۵۹۲.
۱۲. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
۱۳. ↑ ابن بشكوال، ابوالقاسم، کتاب الصله، ج۲، ص۵۹۲.
۱۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
۱۵. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
۱۶. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
۱۷. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
۱۸. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
۱۹. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
۲۰. ↑ ابن بشكوال، ابوالقاسم، کتاب الصله، ج۲، ص۵۹۳ پاورقی.
۲۱. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۵.    
۲۲. ↑ القطیعی زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۴، ص۱۷۰.    
۲۳. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
۲۴. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
۲۵. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
۲۶. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
۲۷. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۲۱۲.    
۲۸. ↑ ابن بشكوال، ابوالقاسم، کتاب الصله، ج۲، ص۵۹۳ پاورقی.
۲۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
۳۰. ↑ ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیة الملتمس، ص۹۲.    
۳۱. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
۳۲. ↑ ابن فرحون، ابراهیم بن علی، الدیباج المذهب، ج۲، ص۳۱۶.    
۳۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
۳۴. ↑ ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیة الملتمس، ص۹۲.    
۳۵. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۲۱۲.    
۳۶. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۸، ص۶۳.    
۳۷. ↑ مقریزی، احمد بن علی، المقفّی الکبیر، ج۶، ص۱۰۵.
۳۸. ↑ مقری تلمسانی، احمد بن محمد، نفح الطیب، ج۱، ص۲۴۰.    
۳۹. ↑ ابن عمیره، احمد بن یحیی، بغیة الملتمس، ص۹۲.    
۴۰. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۲۱۲.    


• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، برگرفته از مقاله «ابوالوالید محمد بن عبدالله قرطبی»، ج۴، ص۳۷۱.


رده‌های این صفحه : حافظان قرن 6 (قمری) | درگذشتگان سال 551 (قمری) | زادگان سال 489 (قمری) | شخصیت‌های قرن 6 (قمری) | علمای مالکی قرن 6 (قمری) | فقیهان مالکی قرن 6 (قمری) | مؤلفان قرن 6 (قمری) | محدثان قرن 6 (قمری)
جعبه ابزار