• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ابوبحر احنف بن قیس سعدی تمیمی بصری اصفهانی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ابوبحر احنف بن قیس بن معاویه تمیمی سعدی بصری (۳ ق. هـ ـ ۶۷ هـ)، از تابعین و صحابی پیامبر، امام علی و امام حسن (علیهما‌السّلام) و از راویان امیرالمومنین (علیه‌السّلام) بود. او از فرماندهان لشکر حضرت علی (علیه‌السّلام) در جنگ صفین بوده و در فتح خراسان، نهاوند و کاشان حضور داشته است.



ابوبحر احنف بن قیس بن معاویه بن حصین بن حفص تمیمی سعدی بصری، اسامی مختلفی مانند ضحاک، احمد، صخر، حارث، حصن و حصین برای او آورده‌اند. وی ساکن بصره بود.
او از بزرگان شهر و قبیله خود، تمیم یا بنی‌سعد به شمار می‌رفت. وی عصر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را درک کرد و اسلام آورد، ولی توفیق شرفیابی خدمت آن حضرت را پیدا نکرد.
او از تابعین و صحابی پیامبر، امیرمؤمنان علی و امام حسن (علیهما‌السّلام) بود.
احنف چون پاهای کجی داشت، به این نام خوانده شد. فردی زشت‌روی، کوتاه‌قد، کوسه و یک‌چشم یا نابینا بود. در بردباری ضرب‌المثل و نیز فردی دانا و زیرک،
[۱۸] ابن‌اثیر، علی بن ابی‌الكرم، اسد الغابه، ج۱، ص۵۵.
فصیح، سخن‌آور و مورد اعتماد بود.


احنف بن قیس، سه سال پیش از هجرت متولد شد.


احنف بن قیس از امام علی (علیه‌السّلام)، ابوذر، عروة بن زبیر و عمر روایت کرده، چنان‌که حسن بصری، طلق بن حبیب و ابوعلاء بن شخیر از وی روایت کرده‌اند.


احنف بن قیس در فتح خراسان، نهاوند تیمره و کاشان حضور داشت، همچنین در جنگ صفین و نهروان شرکت کرد که از فرماندهان لشکر حضرت علی (علیه‌السّلام) در جنگ صفین بود، ولی در جنگ جمل و واقعه کربلا حاضر نشد.


از آثار احنف بن قیس دیوان شعر می‌باشد.


سرانجام احنف بن قیس در هفتاد سالگی و در سال ۶۷ در بصره یا کوفه درگذشت. مصعب بن زبیر بر او نماز گزارد و بدون ردا در تشییع پیکر او شرکت جست و در ثویه، مکانی نزدیک کوفه یا کوفه دفن شد.
مرگ او را در سال ۷۱ یا ۷۲ هـ هم آورده‌اند.


برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه شود.
۱:۵۰.


۱. ↑ آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۹، ص۶۲۵.    
۲. ↑ ابن‌اثیر، علی بن ابی‌الکرم، اسد الغابه، ج۱، ص۵۵.    
۳. ↑ ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه، ج۱، ص۳۳۲.    
۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۳۴۷.    
۵. ↑ طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ص۲۶.    
۶. ↑ ابن‌اثیر، علی بن ابی‌الکرم، اسد الغابه، ج۱، ص۵۵.    
۷. ↑ ابن‌قتیبه، عبدالله بن مسلم، المعارف، ص۴۲۳.    
۸. ↑ ابن‌قتیبه، عبدالله بن مسلم، المعارف، ص۴۲۵.    
۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۳۴۷.    
۱۰. ↑ ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه، ج۱، ص۳۳۲.    
۱۱. ↑ ابن‌عبدالبر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب، ج۱، ص۱۴۵.    
۱۲. ↑ ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه، ج۱، ص۳۳۳.    
۱۳. ↑ طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ج۱، ص۲۶ و ۶۶.    
۱۴. ↑ طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ج۱، ص۹۳.    
۱۵. ↑ امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۳، ص۲۲۲.    
۱۶. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۳۴۵.    
۱۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۳۴۸.    
۱۸. ↑ ابن‌اثیر، علی بن ابی‌الكرم، اسد الغابه، ج۱، ص۵۵.
۱۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۳۴۸.    
۲۰. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۳۴۶.    
۲۱. ↑ امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۸۴.    
۲۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۳۴۶.    
۲۳. ↑ امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۸۳.    
۲۴. ↑ ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه، ج۱، ص۳۳۳.    
۲۵. ↑ ابونعیم اصفهانی، احمد بن عبداللّه، ذکر اخبار اصفهان، ج۱، ص۲۲۴.    
۲۶. ↑ امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۸۳.    
۲۷. ↑ آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۹، ص۶۲۵.    
۲۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۳۴۶.    
۲۹. ↑ ابن‌حبان، محمد بن حبان، الثقات، ج۴، ص۵۶.    
۳۰. ↑ آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۹، ص۶۲۵.    
۳۱. ↑ امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۷، ص۳۸۴.    
۳۲. ↑ ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه، ج۱، ص۳۳۳.    
۳۳. ↑ ابن‌عبدالبر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب، ج۱، ص۱۴۵.    
۳۴. ↑ ابن‌قتیبه، عبدالله بن مسلم، المعارف، ص۴۲۴.    
۳۵. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، ج۲، ص۸۷.    
۳۶. ↑ شیبانی عصفری، خلیفة بن خیاط، تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۲۶۴.    
۳۷. ↑ ابن‌عبدالبر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب، ج۱، ص۱۴۵.    
۳۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۳۵۳.    
۳۹. ↑ ابن‌عماد حنبلی، عبدالحی بن احمد، شذرات الذهب، ج۱، ص۷۸.    
۴۰. ↑ اردبیلی، محمد بن علی، جامع الرواة، ج۱، ص۷۶.    
۴۱. ↑ ابن‌داوود حلی، حسن بن علی، رجال ابن داود، ص۴۶.    
۴۲. ↑ ابن‌ابی‌حاتم رازی، عبدالرحمن بن محمد، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۳۲۲.    
۴۳. ↑ طوسی، محمد بن حسن، اختیار معرفة الرجال، ص۹۲.    
۴۴. ↑ بخاری، اسماعیل بن ابراهیم، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۵۰.    



پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۱۶۰، برگرفته از مقاله «ابوبحر احنف بن قیس تمیمی».
مهدوی، سیدمصلح‌الدین، اعلام اصفهان، ج۱، ص۵۰۷.    



جعبه ابزار