• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ابونصر یحیی بن جریر تکریتی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف


تَکْریتی، شهرت دو برادر از مسیحیان یعقوبی تکریت که در سدۀ ۵ ق/۱۱م در میّافارقین به پزشکی می‌پرداختند. این دو برادر ابوسعد فضل بن جریر، یا حریر/حریز و ابونصر یحیی بن جریر تکریتی نام دارند. در این مقاله به بررسی شخصیت ابونصر یحیی بن جریر تکریتی می‌پردازیم. وی پزشک و منجم (زنده در ۴۷۲ق/۱۰۷۲م) و در زمرۀ شاگردان یحیی بن عدی بغدادی (ه‌ م) و یحیی بن زرعه (ه‌ م) بود
[۱] ابن‌ابی‌اصیبعـه، احمـد، عیون الانبـاء، به کوشش آوگـوست مولر، قاهره، ۱۲۹۹ق/۱۸۸۲م.
زوتر،
[۲] Suter, H, Beiträge zur Geschichte der Mathematik und Astronomie im Islam, vI, p۱۰۳
[۳] شیخو، لویس، «مقاله فی صلب السید المسیح»، ص۲۴۱، المشرق، بیروت، ۱۹۱۳م، س ۱۶.
یحیی احتمالاً از نزدیکان ابن‌جهیر، وزیر مروانیان (ابونصر و پسرش نظام‌الدین) بوده است،
[۴] ابن‌خلکان، احمد بن محمد، وفیات، ۵، ص۱۲۷.
زیرا رساله فی منافع الریاضه و جهه استعمالها را به نام ابونصر تألیف کرده است.
[۵] ابن‌ابی‌اصیبعـه، احمـد، عیون الانبـاء، به کوشش آوگـوست مولر، قاهره، ۱۲۹۹ق/۱۸۸۲م.



۱. رساله فی منافع الریاضه و جهه استعمال‌ها
[۶] ابن‌ابی‌اصیبعـه، احمـد، عیون الانبـاء، به کوشش آوگـوست مولر، قاهره، ۱۲۹۹ق/۱۸۸۲م.

۲. زیج التواریخ
[۷] شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.

۳. کتاب الفائق
[۸] شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
ابونصر از این دو کتاب در المصباح المرشد یاد کرده است
[۹] شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
.
۴. کتاب فی الباه و منافع الجماع و مضاره
[۱۰] ابن‌ابی‌اصیبعـه، احمـد، عیون الانبـاء، به کوشش آوگـوست مولر، قاهره، ۱۲۹۹ق/۱۸۸۲م.

۵. المختار من کتب الاختیارات الفلکیه فی علم النجوم (الاختیارات فی علم النجوم). از این کتاب نسخه‌ای در کتابخانه موزه بریتانیا (شم‌ ۵۷۰۹) موجود است.
[۱۱] شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
[۱۲] GAL، S; Graf, G, Geschichte der christlichen arabischen Literature, vI, p۸۶۳.

۶. المصباح المرشد الی الفلاح و النجاح الهادی من التیه الی سبیل النجاه، در ۵۴ فصل. یحیی در این کتاب بسیاری از اعتقادات مسیحیان دربارۀ توحید، تثلیث، حیات مسیح، اسرار شریعت او و نیز رسوم مسیحیان روزگارش را آورده است. نسخه‌ای از این کتاب با عنوان تشیید قواعد الشریعه المسیحیه و القوانین السلمیه کما تقتضیه المله الیعقوبیه در ۴۰ فصل در کتابخانۀ واتیکان وجود دارد. نسخه‌های دیگری از این کتاب در دیاربکر و سعرد و کتابخانۀ موزۀ بریتانیا موجود است
[۱۳] شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
.

کتابی از ابن‌جریر با عنوان علم الفقه و اعتقاد ائمه النصاری که نسخه‌ای از آن در رم وجود دارد، ظاهراً همان المصباح المرشد است
[۱۴] شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
. پوکوک بخشی از فصل ۳۰ این کتاب دربارۀ قیامت را در ۱۶۵۵م، در آکسفرد به چاپ رسانید.
[۱۵] شیخو، لویس، «مقاله فی صلب السید المسیح»، ص۲۴۱،۲۴۲، المشرق، بیروت، ۱۹۱۳م، س ۱۶.
فصل سی و یکم نیز به کوشش کورتن در ۱۸۸۵م با عنوان فی الکهنوت در لندن به چاپ رسیده است.
[۱۶] سرکیس، یوسف الیان، معجم المطبوعات العربیه و المعربه، ص۶۴۰، قاهره، ۱۳۴۶ق/۱۹۲۸م.
[۱۷] شیخو، لویس، «مقاله فی صلب السید المسیح»، ص۲۴۱،۲۴۲، المشرق، بیروت، ۱۹۱۳م، س ۱۶.

کتابی با عنوان قوانین بیعیه نیز به او نسبت داده‌اند.
[۱۸] شیخو، لویس، «مقاله فی صلب السید المسیح»، ص۲۴۱،۲۴۲، المشرق، بیروت، ۱۹۱۳م، س ۱۶.
ظاهراً همۀ آثار این دو برادر بجز المصباح المرشد و المختار من کتب الاختیارات از میان رفته است.

(۱) ابن‌ابی‌اصیبعـه، احمـد، عیون الانبـاء، به کوشش آوگـوست مولر، قاهره، ۱۲۹۹ق/۱۸۸۲م.
(۲) ابن‌خلکان، احمد بن محمد، وفیات.
(۳) سرکیس، یوسف الیان، معجم المطبوعات العربیه و المعربه، قاهره، ۱۳۴۶ق/۱۹۲۸م.
(۴) شیخو، لویس، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، بیروت، ۱۹۲۴م.
(۵) شیخو، لویس، «مقاله فی صلب السید المسیح»، المشرق، بیروت، ۱۹۱۳م، س ۱۶.
(۶) GAL، S; Graf, G, Geschichte der christlichen arabischen Literature, Vatican, ۱۹۴۷.
(۷) Suter, H, Beiträge zur Geschichte der Mathematik und Astronomie im Islam, ed F Sezgin, Frankfurt, ۱۹۸۶.

۱. ↑ ابن‌ابی‌اصیبعـه، احمـد، عیون الانبـاء، به کوشش آوگـوست مولر، قاهره، ۱۲۹۹ق/۱۸۸۲م.
۲. ↑ Suter, H, Beiträge zur Geschichte der Mathematik und Astronomie im Islam, vI, p۱۰۳
۳. ↑ شیخو، لویس، «مقاله فی صلب السید المسیح»، ص۲۴۱، المشرق، بیروت، ۱۹۱۳م، س ۱۶.
۴. ↑ ابن‌خلکان، احمد بن محمد، وفیات، ۵، ص۱۲۷.
۵. ↑ ابن‌ابی‌اصیبعـه، احمـد، عیون الانبـاء، به کوشش آوگـوست مولر، قاهره، ۱۲۹۹ق/۱۸۸۲م.
۶. ↑ ابن‌ابی‌اصیبعـه، احمـد، عیون الانبـاء، به کوشش آوگـوست مولر، قاهره، ۱۲۹۹ق/۱۸۸۲م.
۷. ↑ شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
۸. ↑ شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
۹. ↑ شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
۱۰. ↑ ابن‌ابی‌اصیبعـه، احمـد، عیون الانبـاء، به کوشش آوگـوست مولر، قاهره، ۱۲۹۹ق/۱۸۸۲م.
۱۱. ↑ شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
۱۲. ↑ GAL، S; Graf, G, Geschichte der christlichen arabischen Literature, vI, p۸۶۳.
۱۳. ↑ شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
۱۴. ↑ شیخو، المخطوطات العربیه لکتبه النصرانیه، ص۷۶، بیروت، ۱۹۲۴م.
۱۵. ↑ شیخو، لویس، «مقاله فی صلب السید المسیح»، ص۲۴۱،۲۴۲، المشرق، بیروت، ۱۹۱۳م، س ۱۶.
۱۶. ↑ سرکیس، یوسف الیان، معجم المطبوعات العربیه و المعربه، ص۶۴۰، قاهره، ۱۳۴۶ق/۱۹۲۸م.
۱۷. ↑ شیخو، لویس، «مقاله فی صلب السید المسیح»، ص۲۴۱،۲۴۲، المشرق، بیروت، ۱۹۱۳م، س ۱۶.
۱۸. ↑ شیخو، لویس، «مقاله فی صلب السید المسیح»، ص۲۴۱،۲۴۲، المشرق، بیروت، ۱۹۱۳م، س ۱۶.


دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «تکریتی»، شماره۶۰۵۱.    



جعبه ابزار