انتخاب اهل حل و عقد (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
انتخاب اهل حل و عقد اهل حل و عقد یا خبرگان گروهی از افراد برجسته و آگاه به علم،
عدالت و
امانت هستند که در انتخاب امام یا
خلیفه نقش دارند.
در فقه
اهل سنت، برخی معتقدند که همه خبرهها باید در انتخاب اتفاقنظر داشته باشند، اما
ابن تیمیه رأی اکثریت را کافی میداند.
در
فقه شیعه، نظر خبرگان به عنوان دلیل شرعی پذیرفته شده و در
نهج البلاغه نیز تصریح شده است که اجماع مهاجران و انصار بر انتخاب امام رضایت الهی را در پی دارد.
این شیوه انتخاب، سازوکار
مشروعیت حاکم در
دولت اسلامی را تأمین میکند.
منظور از اهل حل و عقد و يا اهل
اجتهاد و يا خبرگان (همه اين اصطلاحات را
قاضی ابو یعلی در كتاب
الاحكام السلطانيه آورده است)
كه امام و خليفه را برمىگزينند افراد برجستهاى هستند كه به علم و عدالت و امانت و صداقت صاحبنظر و خبره بودن در ميان مردم اشتهار دارند.
آيا در گزينش امام لازم است همه اهل حل و عقد اتفاق نظر داشته باشند؟
بسيارى از علماى اهل سنت معتقدند كه بايد همه خبرههاى واجد شرایط مزبور از ميان امت نظر موافق بدهند.
ولى ابن تيميه مىگويد اگر تعداد كمى مخالفت كردند به رأى اكثريت خدشهاى وارد نمىآورد.
[۴] از طرف فقه شيعه نظر خبرگان به صورت يک دليل و بينه شرعى پذيرفته شده و در نهج البلاغه آمده است:
«انما الشورى للمهاجرين و الانصار فان اجتمعوا على رجل و سمّوه اماماً كان ذلك لله رضاً»
[۶] نظام الاسلام الحكم و الدولة، ص ۸۳.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۲۰۶.
