بربشترو (دانشنامه)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
بربشترو شهری قدیمی در شمال‌شرقی
ساراگوسا و در مدخل پیرنه مرکزی بود که مردمش در آغاز فتح
اسپانیا مسلمان شدند و بیش از ۳۶۰ سال در دست مسلمانان ماند و به پایگاه دفاعی ثغرالاعلی تبدیل شد.
این شهر در ۴۵۶/۱۰۶۴ به دست
مسیحیان (نورمان‌ها به سرکردگی ربرکرسپن) افتاد و پس از باز پس‌گیری کوتاه مدت توسط مسلمانان، سر انجام در ۴۹۵/۱۱۰۱ به تصرف مسیحیان آراگون درآمد.
بَرْبَشْتُرو، شهری قدیمی در کنار رود ورو از شاخابه‌های رود سینکْا، در شمال‌شرقی سَرَقُسطَه (
ساراگوسا)، در مدخل پیرنه مرکزی (باراباستروی کنونی).
این شهر تقریباً در پنجاه کیلومتری مشرق وَشْقَه (
هوسکا) قرار داشت. به گفته
ابن حیّان بربشترو در ابتدای فتح
اسپانیا مسلمان شد و بیش از ۳۶۰ سال در دست مسلمانان باقی ماند، بعدها به پایگاه دفاعی ثغرالاعلی (مرز علیا) تبدیل شد و سرقسطه و لارِدَه (لریدا) را به هم پیوند می‌داد.
در شرح لشکرکشی
عبدالملک مظفر به بنبلونه (پامپلونا) در ۳۹۶/۱۰۰۶، از بربشترو به عنوانِ جدیدترین مکان در خطه
اسلام یاد شده است.
هنگامی که
مسیحیان در ۴۵۶/۱۰۶۴ بربشترو را تصرف کردند، این شهر به بنوهود سرقسطه تعلق داشت و ظاهراً از نفوس بسیار و ثروت فراوان برخوردار بود، هرچند ارقام یاد شده در آثار مورخان مسلمان، که پس از
ابن حیان به وصف این رویداد پرداخته‌اند، مبالغه آمیز به نظر می‌رسد.
در
تابستان ۴۵۶/۱۰۶۴، سپاهی از مسیحیان، حدود ۴۰۰۰۰ تن، به بربشترو
حمله کردند. این نیروی نظامی مرکب از نورمانهایی بود به سرکردگی ربرکرسپن (این نام را وقایع نگاری لاتینی ذکر کرده است) و اقوام دیگر، که با پشتیبانی پاپ اعظم نبردی آغاز کرده بودند که «جنگی صلیبی پیش از
جنگ‌های صلیبی» نام گرفته است.
آنان پس از محاصره‌ای که بیش از یک ماه طول کشید، شهر را
تسخیر کردند. با اینکه نقش مسیحیان اسپانیا در این نبرد نامعلوم است، و مسلمانان پس از یک سال بار دیگر، بربشترو را تصرف کردند، سقوط این شهر مرحله تازه‌ای در بازگشت اسپانیا به دست مسیحیان به وجود آورد.
بسیاری از معاصران این سقوط، آن را رویدادی بیسابقه و بزرگترین مصیبتی می‌دانستند که در اسپانیای مسلمان روی داده بود. اندیشه‌های دردناک ابن حیان در باره وضع
اندلس نیز متأثر از این حادثه بود.
.
درباره
فرقه مسلمانان اسپانیا، همین بس که المعتضد عبّادی برای کمک به متحد اسمی خود، مقتدر بن هود، حاکم سرقسطه که به قصد
حمله سرگرم گردآوری سپاه بود، فقط پانصد سوار فرستاد؛ حال آنکه حوزانی، از نجبای شهر اشبیلیه (
سویل)، از او خواسته بود شخصاً در رأس سپاهیانش به یاری بیاید.
.
مقتدر به مدد سپاهی از کمانداران توانست بربشترو را بازپس بگیرد؛ اما مقدر نبود این شهر مدت درازی در دست مسلمانان باقی بماند. سرانجام پدر وی آراگونی آن را در ۴۹۵/۱۱۰۱ به تصرف مسیحیان در آورد، و ظاهراً
یاقوت هم از این رویداد آگاه بوده است.
۱. ابن حیان، المقتبس من انباء اهل الاندلس، چاپ محمود علی مکی، بیروت ۱۳۹۳/۱۹۷۳.
۲. ابن سعید مغربی، المُغرب فی حُلَی المغرب، چاپ شوقی ضیف.
۳. ابن عذاری، کتاب البیان المغرب، چاپ لوی ـ پرووانسال، پاریس ۱۹۳۰.
۴. احمد بن محمد مقّری، نفح الطیب، لیدن ۱۸۵۵ـ۱۸۶۱.
۵. یاقوت حموی، معجم البلدان، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳.
۶. R. Dozy, •Recherches sur l'histoire et la littérature de l'Espagne pendant le moyen-âge•, Paris and Leiden ۱۸۸۱, II, ۳۳۵ ff.
۷. R. Menéndez Pidal, •La España del Cid•, Madrid ۱۹۲۹, I, ۱۶۳ ff.
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «بربشترو».
