بیانیه - مقاله‌دوم (فرقه‌های اسلامی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
بَيَانِیه از فرقه‌های غالی شیعه و پیروان بیان بن سمعان تمیمی (یا بنان تبّان كاه‌فروش) بودند که مدعی نبوت بود و به تناسخ و رجعت اعتقاد داشت و حضرت علی (علیه‌السلام) را خدا می‌دانست.
او در سال ۱۱۹ ه.ق به فرمان خالد بن عبدالله قسری در عراق کشته شد.
بیان با استناد به آیات قرآن، عقاید غالیانه خود را توجیه می‌کرد و مدعی دانستن اسم اعظم بود.
بيانيه از فرق «غلاة» شيعه و پيروان بيان بن سمعان تميمى نهدى (یا بنان تبّان كاه‌فروش) بودند كه دعوى نبوت مى‌كرد و معتقد به تناسخ و رجعت بود و در آغاز خود را جانشين ابوهاشم عبداللّه بن محمد بن حنفيه مى‌دانست و طريق غلو سپرد و حضرت على (علیه‌السلام) را خدا شمرد.
بيان از معاصرين حضرت على بن حسين (علیه‌السلام) و امام محمد باقر (علیه‌السلام) بود و در سال ۱۱۹ (هجرى قمری) به قتل رسيد.
بيان چنان مى‌پنداشت كه مقصود خداوند از آيه:
(هذا بَيانٌ لِلنّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ.) اوست و دعوى دانستن اسم اعظم مى‌كرد و پنداشت كه خداوند ازلى و ابدى، مردى از نور است و در روز قيامت تمام اعضاى او فنا گردد جز چهره‌اش زيرا خداوند فرمود:
(. . . كُلُّ شَیءٍ هالِکٌ إِلاّٰ وَجْهَهُ. . .)
گويند كه: خالد بن عبداللّه قسرى در زمان حكومتش بر عراق بيان را بگرفت و بكشت.
بيان، نامه‌اى به حضرت امام محمد باقر (علیه‌السلام) نوشت كه مضمون آن چنين بود: «
أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَ تَرْتَقِ فِی سُلَّمٍ وَ تَنْجُ وَ تُقِيمُ، فَإِنَّکَ لَا تَدْرِی أَيْنَ يَجْعَلُ اللَّهُ النُّبُوَّةَ وَ الرِّسالَةَ وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ وَ قَدْ أَعْذَرَ مَنْ أَنْذَرَ.»
چون نامه به دست آن امام رسيد فرستاده او را امر كرد كه آن نامه را بخورد و اسم رسول او عمر بن عفيف الازدى بود.
گويند: بيان در بازار كوفه كاه مى‌فروخت و چون خالد بن عبداللّه قسرى بر او و پانزده تن از يارانش دست يافت آن‌ها را با طناب بست و بفرمود در مسجد كوفه بر ايشان نفت بريختند و آتش زدند، همه ايشان بسوختند. جز يكى از ايشان كه بگريخت و واپس نگريست چون ديگران را در آتش ديد خويشتن را در آتش افكند و بسوخت.
نام وى در كتاب «رجال كشى» بنان تبّان آمده و امام فرموده است كه آيه:
(. . . كُلِّ أَفّاکٍ أَثيمٍ) درباره هفت تن نازل شده كه يكى از آن‌ها بيان بن سمعان است.
گويند: بيان بر حضرت على بن حسين (علیه‌السلام) دروغ مى‌بست و احاديث زشتى را به او نسبت مى‌داد.
در بعضى از نسخ كشّى به جاى بنان، بيان آمده است و ظاهراً همان صحيح است.
بعضى نوشته‌اند كه: «بنانيه» تصحيف «بيانيه» است و ظاهراً ايشان غير از «بيانيه» پيروان بيان بن سمعان نهدى هستند.
•
مشکور، محمدجواد؛ مدیرشانه چی، کاظم، فرهنگ فرق اسلامی، ج۱، ص۱۱۲-۱۱۳. •
مشکور، محمدجواد؛ مدیرشانه چی، کاظم، فرهنگ فرق اسلامی، ج۱، ص۱۰۷.
