• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

حسین بن طاهر اصفهانی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





حسین بن طاهر اصفهانی (م ۴۴۰ ه یا ۴۴۷ ه) از فیلسوفان، موسیقی‌دانان و ریاضیدانان برجسته عصر خود بود.
او در اصفهان متولد شد و از شاگردان نزدیک ابن سینا به شمار می‌رفت.
ایشان علاوه بر فلسفه، در ریاضیات و موسیقی نیز تبحر داشت و آثاری چون الکافی فی الموسیقی، المجموع فی الالهیات، شرح رسالة حی بن یقظان و الاختصار من طبیعیات الشفاء از او به‌جا مانده است.
ابن سینا او را فردی فاضل می‌دانست که قادر به درک عمیق فلسفه است.
او در سنین جوانی درگذشت و به‌عنوان یکی از شارحان برجسته فلسفه ابن سینا شناخته می‌شود.



ابومنصور حسین بن طاهر بن زیله اصفهانی در اصفهان متولد شد.
او به لحاظ موسیقی‌دانی و رساله‌ای که در این علم نوشته شهرت یافته است.
[۱] بیهقی، علی بن زید، درّة الاخبار، ص۶۵.
البته وی در فلسفه و ریاضی نیز استاد بود و با ادبیات عرب آشنایی کافی داشت. اگرچه ابن زیله نحله خاصی در فلسفه بنیاد نگذاشته، از پیروان تیزبین و از شارحان فلسفه ابن سینا بوده است. گفته‌های کوتاه حکمت‌آمیز و کتاب‌های منسوب به او گواهی روشن بر این مدعا است. ابن سینا در یکی از نامه‌های جوابیه خود، از ابن زیله با عنوان الشیخ الفاضل و یکی از دو نفری یاد می‌کند که جز آنان کسی را توان درک حقایق کتاب الاشارات و التنبیهات نیست.


ابن زیله از شاگردان خاص ابوعلی سینا و در ردیف کسانی چون ابوالحسن بهمنیار، ابوعبید جوزجانی و ابوعبداللّه معصومی بوده است.


ابن طاهر آثار متعددی دارد که عبارتند از:
• المجموع فی الالهیات؛
• الکافی فی الموسیقی؛
• تعالیق؛
• الاختصار من طبیعیات الشفاء؛
• شرح رسالة حی بن یقظان؛
• کتاب النفس.


ابومنصور عمری کوتاه داشت و در سال ۴۴۰ه درگذشت. سال ۴۴۷ه تاریخ دیگری است که برای فوت او ذکر کرده‌اند.
[۸] دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه دهخدا، ج۱، ص۷۴۵.

(دیگر منابع:
[۱۱] دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه دهخدا، ج۶، ص۷۹۴۰.
[۱۴] صفا، ذبیح الله، تاریخ علوم عقلی (صفا) ص۲۹۱.
[۱۵] سمرقندی، احمد بن عمر، چهار مقاله (عروضی) ص۱۲۶.
[۱۷] یار شاطر، احسان، دانش نامه ایران و اسلام، ج۴، ص۶۱۸.
[۱۸] صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات در ایران، ج۱، ص۳۱۹.
[۱۹] شهرزوری، شمس‌الدین، نزهة الارواح و روضة الافراح، ۳۸۶.
)



۱. ↑ بیهقی، علی بن زید، درّة الاخبار، ص۶۵.
۲. ↑ بیهقی، ابو الحسن، تتمه صوان الحکمه (یا تاریخ حکماء الاسلام)، ص۱۹- ۲۰.    
۳. ↑ مرکز دایره المعارف الاسلامیه، ج۸، ص۹۷.    
۴. ↑ بیهقی، ابو الحسن، تتمه صوان الحکمه (یا تاریخ حکماء الاسلام)، ص۱۹- ۲۰.    
۵. ↑ مرکز دایره المعارف الاسلامیه، ج۸، ص۹۷.    
۶. ↑ مرکز دایره المعارف الاسلامیه، ج۸، ص۹۷.    
۷. ↑ بیهقی، ابوالحسن، تتمه صوان الحکمه (یا تاریخ حکماء الاسلام)، ص۱۹- ۲۰.    
۸. ↑ دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه دهخدا، ج۱، ص۷۴۵.
۹. ↑ کحاله، عمر رضا، معجم المولفین، ج۴، ص۱۳.    
۱۰. ↑ زرکلی، خیر الدین، الاعلام، ج۲، ص۲۵۴.    
۱۱. ↑ دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه دهخدا، ج۶، ص۷۹۴۰.
۱۲. ↑ آقا بزرگ تهرانی، محمد محسن، الذّریعة، ج۷، ص۱۲۹.    
۱۳. ↑ ابن أبی أصیبعه، احمد بن قاسم، عیون الانباء، ص۴۵۸.    
۱۴. ↑ صفا، ذبیح الله، تاریخ علوم عقلی (صفا) ص۲۹۱.
۱۵. ↑ سمرقندی، احمد بن عمر، چهار مقاله (عروضی) ص۱۲۶.
۱۶. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص ۸۶۲.    
۱۷. ↑ یار شاطر، احسان، دانش نامه ایران و اسلام، ج۴، ص۶۱۸.
۱۸. ↑ صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات در ایران، ج۱، ص۳۱۹.
۱۹. ↑ شهرزوری، شمس‌الدین، نزهة الارواح و روضة الافراح، ۳۸۶.



پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، برگرفته از مقاله «حسین بن طاهر اصفهانی»، ج۳، ص۱۳۴.






جعبه ابزار