حمید بن ثور هلالی (دانشنامه)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
حُمَید بن ثَورهلالی، از شعرایُ مُخَضْرَم در
قبیله بنیعامر، با درک دو دوره
جاهلیت و
اسلام، چهرهای برجسته در ادبیات عرب است. او که پیش از اسلام در نبرد
حنین حضور داشت، پس از آن به دین اسلام مشرف شد و با
پیامبر دیدار کرد. حمید تا دوران
خلفای راشدین و اموی زیست و اشعاری در
مدح و ستایش آنان سرود.
ابنسلام جمحی او را در طبقه چهارم شعرای اسلامی جای داده است. اگرچه وی در گونههای مختلف شعری طبعآزمایی کرده، اما شهرت اصلیاش مدیون اشعار وصفی و غزلهایش است. دیوان او توسط ادیبان نامداری گردآوری و در سال
۱۹۵۱ میلادی توسط عبدالعزیز المیمنی چاپ شد.
در منابع نام جدش عبداللّه و همچنین حَزْن ضبط شده است.
حمید شاعر مشهور دوره اسلامی از
قبیله بنیعامر است.
کنیهاش ابوالمُثَنّی، ابوالأخضر، ابوخالد و ابولاحق ذکر شده است.
حمید در
جنگ حنین سال هشتم هجرت به همراه
کفار شرکت داشت، اما پس از آن اسلام آورد
و نزد پیامبر رفت و ابیاتی سرود.
حمید،
خلیفه دوم و
سوم را درک نمود و نزد آنان ابیاتی سرود و از برخی خلفای
بنیامیه نیز به سبب سرودههایش صله گرفت.
ابنسلام جمحی متوفی
۲۳۱ق وی را در طبقه چهارم شعرای اسلامی قرار داده است. اشعار حمید در بردارنده بسیاری از مضامین شعری، مانند فخر و
حماسه و هجا، است اما وصف و غزل بیش از دیگر مضامین در اشعارش به چشم میخورد.
بسیاری شعر او را با اشعار حُمید اَرْقَط، شاعر رجزسرای دوره اموی،
اشتباه گرفتهاند.
ابوعمرو شیبانی (متوفی
۲۰۶ق)، اصمعی (متوفی
۲۱۶ق)، ابنسکّیت (متوفی
۲۴۴ق) و ابوالحسن علی بن عبداللّه طوسی، (قرن سوم)، اشعار حمید بن ثور را جمعآوری کردهاند.
عبدالعزیز میمنی دیوان حمید را در ۱۳۳۰ش/ ۱۹۵۱م، در
قاهره به چاپ رساند.
۱. ابناثیر، اسدالغابة فی معرفة الصحابة، چاپ عادل احمد رفاعی، بیروت ۱۴۱۷/۱۹۹۶؛
۲. ابنحجر عسقلانی، کتاب الاصابة فی تمییز الصحابة، مصر ۱۳۲۸، چاپ افست بیروت بیتا.؛
۳. ابنسلام جمحی، طبقات فحول الشعراء، چاپ محمود محمد شاکر، قاهره، ۱۹۵۲؛
۴. ابنعبدالبرّ، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، چاپ علیمحمد بجاوی، قاهره، ۱۳۸۰/ ۱۹۶۰؛
۵. ابنعساکر، تاریخ مدینة دمشق، چاپ علی شیری، بیروت ۱۴۱۵ـ۱۴۲۱/ ۱۹۹۵ـ۲۰۰۱؛
۶. ابنقتیبه، الشعر و الشعراء، چاپ احمد محمد شاکر، قاهره ۱۳۸۶ـ۱۳۸۷/ ۱۹۶۶ـ۱۹۶۷؛
۷. ابنندیم، الفهرست،دار المعرفة، ۱۴۱۷ق.
۸. ابوالفرج اصفهانی؛
۹. عبداللّه بن عبدالعزیز بکری، سمط اللالی، چاپ عبدالعزیز میمنی، قاهره ۱۳۵۴/۱۹۳۶؛
۱۰. حُمَید بن ثَورِ هلالی، دیوان، چاپ عبدالعزیز میمنی، قاهره ۱۳۷۱/۱۹۵۱؛
۱۱. فؤاد سزگین، تاریخ التراث العربی، ج ۲، جزء۳، نقله الی العربیة محمود فهمی حجازی، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳؛
۱۲. عمر فرّوخ، تاریخ الادب العربی، ج ۱، بیروت ۱۹۸۴؛
۱۳. یاقوت حموی، معجمالادباء، چاپ احسان عباس، بیروت ۱۹۹۳؛
۱۴. EI۲, s.v. "Humayd al- Arkat" (by J.W. Fuck).;
• دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دایرة المعرف اسلامی، برگرفته از مقاله «حمید بن ثور هلالی».
