دارالعهد از نظر سنت (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
دارالعهد از نظر سنت، از مباحث مطرح در
فقه سیاسی است.
نظریه
دارالعهد از مجموعهای از احادیث مربوط به معاهدان و پیمانهای میان
مسلمانان و غیرمسلمانان قابل استنباط است.
احادیث مرتبط با
حقوق،
دیه،
حرمت قتل، مصونیت مالی و لزوم
وفای به عهد نسبت به معاهدان، وجود جایگاه حقوقی مستقلی برای آنان را نشان میدهد.
روایات ناظر به اعتبار و الزام پیمانهای منعقدشده با
کفار نیز بر پذیرش سرزمینی دلالت دارد که ساکنان آن در چارچوب
عهد و قرارداد با مسلمانان زندگی میکنند و میتوان آن را دارالعهد نامید.
تئورى دارالعهد را از متون و منابع مىتوان استنباط نمود.
در اينجا به برخى از اين متون اشاره مىشود.
احاديثى كه در آنها واژه
معاهد به كار رفته است و نشان مىدهد كه «دارى» را مىتوان تصور كرد كه در آن معاهد زندگى مىكند و بر آن دارالعهد قابل صدق است:
۱. حديث:
«و ان اقطع المسلم يد المعاهد خير اولياء المعاهد.» (معنى حديث: هرگاه مسلمانى دست فردى را كه هم پيمان مسلمين است قطع نمايد، اولياى معاهد مخيرند يكى از دو عمل را انجام دهند: ديه دريافت كنند يا
قصاص كنند و تفاوت ديه را بپردازند.)
۲. احاديث ديه معاهد.
۳. احاديث مربوط به كبيره بودن قتل معاهد.
۴. احاديث در زمينه لزوم وفادارى نسبت به معاهد و احترام تعهداتى كه به او داده شده.
۵. احاديث مربوط به تحريم
ستم و تعدى نسبت به معاهد و بىحرمتى به وى.
۶. احاديث در زمينه احترام به اموال معاهدين.
۷. احاديث نفى
زکاة از معاهدين.
در برخى از
متون اسلامی بر اصل عهد با كفار اشاره شده است كه مفهوم آن قبول فرض «دارى» است كه در آن كفار معاهد زندگى مىكنند:
۱. حديث:
«و لا يجوز عليهم ما عاهد عليه الكفار.» (معنى حديث: در
جنگ نبايد عملى را كه با كفار بر آن توافق نمودهاند انجام دهند.)
۲. حديث:
«من كان بينه و بين النبى (صلیاللهعلیهوآله) عهد فعهده الى مدته.» ۳. حديث در زمينه: امام هرگاه بين او و دشمن پيمانى باشد.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۳، ص۲۸۰-۲۸۱.
