• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

رابطه منفصله

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



رابطه منفصله، از اصطلاحات علم منطق بوده و به الفاظ بیانگر انفصال مقدّم و تالی گفته می‌شود.



رابطه منفصله، از اصطلاحات علم منطق بوده و به الفاظ بیانگر انفصال مقدّم و تالی گفته می‌شود.
رابطه در قضیه شرطیه را «رابطه شرطیه» می‌گویند.

۱.۱ - اقسام رابطه شرطیه

رابطه شرطیه خود بر دو قسم است:
۱- رابطه متصله یا رابط اتصالی؛ رابطه متصله وجود، چیزی را به دیگری ربط می‌دهد
۲- رابطه منفصله یا رابط انفصالی، وجود، یکی را به عدم دیگری یا وجود هر یک را به عدم دیگری مربوط می‌کند.

۱.۲ - اقسام رابطه منفصله

۱- رابطه منفصله یا ایجابی است؛ رابطه منفصله ایجابی عبارت است از: اداتی مانند: «اَو»، «امّا» (به طور مکرّر) و «ام» در عربی، و «یا» (به‌طور مکرّر و گاهی هم منفرداً) در فارسی که در قضیه شرطیه به کار می‌رود و باعث انفصال و جدایی بین مقدم و تالی می‌شود، به طوری که با برداشتن این ادات، قضیه شرطیه منفصله به دو قضیه حملیه تبدیل می‌شود.
۲- رابطه منفصله سلبی.
مفاد رابطه منفصله سلبی، نفی انفصال و جدایی مقدم و تالی در قضیه منفصله است که با افزودن عباراتی مثل «نه چنین است که»، «چنین نیست که»، «این طور نیست که» و امثال آن بر سر قضیه منفصله وارد می‌شود؛
مانند: «چنین نیست که مثلث یا قائم الزاویه باشد یا متساوی الساقین»؛ یعنی بین این دو منافاتی نیست و اجتماع هر دو ممکن است.
[۳] همنیاربن مرزبان، التحصیل، ص۱۰۷.
[۵] ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (المنطق)، ج۲، ص۲۴۲-۲۴۶.
[۶] مجتهدخراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد، ص۱۹۱.
[۷] شهاب‌الدین سهروردی، یحیی بن حبش، منطق التلویحات، ص۲۴.
[۸] خوانساری، محمد، منطق صوری، ص۸۰-۸۱.



۱. ↑ مشکوة الدینی، عبدالمحسن، منطق نوین مشتمل بر اللمعات المشرقیه فی الفنون المنطقیه تالیف صدرالدین شیرازی، ص۲۵۳.    
۲. ↑ خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۷۰.    
۳. ↑ همنیاربن مرزبان، التحصیل، ص۱۰۷.
۴. ↑ حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید، ص۴۰-۴۱.    
۵. ↑ ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (المنطق)، ج۲، ص۲۴۲-۲۴۶.
۶. ↑ مجتهدخراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد، ص۱۹۱.
۷. ↑ شهاب‌الدین سهروردی، یحیی بن حبش، منطق التلویحات، ص۲۴.
۸. ↑ خوانساری، محمد، منطق صوری، ص۸۰-۸۱.



پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی، برگرفته از مقاله «رابطه منفصله»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۱۰/۲۹.    


رده‌های این صفحه : اصطلاحات منطقی




جعبه ابزار