رشک

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



یکی از رذایل انسانی صفت حسادت میباشد که در و به ان اشاره شده است. قل اعوذ... ومن شر حاسد اذا حسد. از شر حسود آن گاه که حسد ورزد، به خدا پناه می‌برم.


مفهوم شناسی



حسد، بدخواهی، خواستار زوال نعمت و سعادت دیگری بودن است؛
[۳] قرشی، قاموس قرآن، ج۱ و ۲، ص۱۳۱.
ولی اگر تمنای زوال نعمت از او نکند، بلکه مانند آن را برای خود بخواهد، آن را غبطه می‌گویند و اگر زوال چیزی را از دیگری بخواهد که صلاح او نباشد، آن را
غیرت==معنای غیرت==«غیرت» به معنای رشک و حسد مردانه و سرشار از صفات آن است و در تداول فارسی زبانان به معنای حمیت و محافظت عصمت و آبرو و ناموس ونگهداری عزت و شرف آمده است
می‌گویند.
[۴] نراقی، معراج السعاده، ص۴۰۳.


تفسیر آیه



پناه بردن به خدا از حسود وقتی حسادت می‌ورزد به این دلیل است که انسان حسود و گرفتار به این بلای اخلاقی و
بیماریمقابل سلامت و تندرستی را بیماری گویند
اجتماعی، هر لحظه ممکن است برای تسکین ناراحتی درونی خود، به انسانی که مورد حسادت اوست زیانی وارد آورد. از این رو، باید از شر او نیز به خدا پناه برد. از دیدگاه برخی صاحب نظران ‌ای منظور از شر حسود، زیان رساندن
چشمچشم از اعضای بدن است که دارای قوه بینایی بوده , از آن در بابهاى طهارت، صلات، صوم، حج، اطعمه و اشربه، قصاص و دیات سخن رفته است
اوست، زیرا بسیار شده است که شورچشمی حسود به گونه‌ای در فرد مورد نظرش اثر نهاده که او را دچار زیان و ضرر و یا بیماری و عیب ساخته است.

نکوهش حسد در قران



قرآن کریم مکرر از حسد نکوهش می‌کند؛ حسد هم برای فرد زیان دارد و هم برای
جامعهجامِعه، کتـابـی نـام‌بـردار در روایـات شیعه ، بـه امـلای رسول‌الله (ص) و خط امیرالمؤمنین علی (ع) است
، و علمای اخلاق آن را یکی از نکوهیده‌ترین صفات شمرده‌اند. خداوند گروهی از
اهل کتابمقصود از اهل کتاب، پیروان مذاهب و ادیانی می‌باشند که پیامبر آنان دارای کتابی بوده است که از سوی خداوند برای هدایت انسان‌ها به او وحی شده باشداز آن در بسیاری از باب‌های فقهی مانند طهارت، صلات، جهاد، نکاح و صید و ذباحه، از جهات مختلف بحث شده است
را به سبب حسادتشان مذمت می‌کند: «ود کثیر من اهل الکتاب لو یردونکم من بعد ایمانکم کفارا حسدا من عند انفسهم» و همچنین کسانی هستند که به دلیل ، فضل و عنایت خدا را در مورد دیگران نمی‌توانند ببینند: «ام یحسدون الناس علی ما اتیهم الله من فضله». خطر حسود مخصوص خودش نیست، به دیگران نیز آسیب می‌رساند. از این رو، توصیه شده: از شر او باید به خداوند پناه برد.

دلایل حسادت



حسادت، نشانة کم ظرفیتی و تنگ نظری است. نخستین کشتاری که در زمین رخ داد، به سبب حسادت میان فرزندان بود و گناهی که در
آسمانآسمان همان فضای بی‌پایان و نیلگونی است که بالای سر ما دیده می‌شود
ایجاد شد، حسادت
ابلیسابلیس بر وزن اِفْعیل از لغت «بلس» به معنای مأیوس شدن می‌باشد
به آدم(ع) بود. در حدیث می‌خوانیم: «حسادت، را می‌خورد آن گونه که
آتشآتش‏ ماده ای است که می سوزاند و گرما و نور تولید می کند و از آن در باب‏هاى طهارت، صلات، جهاد، صید و ذباحه و حدود سخن رفته است
هیزم را».
آنچه بر سر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم آمد و موجب شد که آنان را کنار زنند و آن همه ظلم‌ها به آنها روا دارند، ناشی از حسادت بود و قرآن در آیه ۵۴ سورة نساء می‌فرماید: «چرا به خاطر الطاف و تفضل خداوند بر افراد لایق حسادت می‌ورزند؟ مگر نمی‌دانند ما به آل ابراهیم کتاب و حکمت و ملک عظیم دادیم».
در میان صفات مذموم، حسادت بدترین آنهاست؛ زیرا حسود نقشه‌ها می‌کشد و حیله‌ها می‌کند و مرتکب انواع
شروریکی از موضوعاتی که از دیرباز ذهن فیلسوفان و متکلمان را به خود مشغول ساخته، مسأله شرور و ناملایمات در جهان آفرینش است
می‌شود تا به هدف برسد. حضرت علی علیه‌السّلام فرمود: «حسادت، بیماری خطرناکی است که جز با
مرگمرگ یعنی انتقال از دنیا به آخرت
محسود یا هلاکت حسود از بین نمی‌رود». حسود در واقع به خدا اعتراض دارد و در برابر اراده و حکمت او جهت می‌گیرد که چرا به او عطا کرده و به من
- علیه‌السّلام- می‌فرماید: «ریشة کفر حسادت است». چنان که در برابر پیامبران می‌گفتند: «ابشر یهدوننا»؛ آیا انسانی مانند ما پیامبر شود و ما را هدایت کند؟ حسود اهل تواضع و تشکر نیست و هرگز به کمالات دیگران گواهی نمی‌دهد و قهرا مرتکب گناه کتمان حق می‌شود.
[۱۳] قرائتی، تفسیر نور، ج۱۲، ص۶۴۸.


پیام‌های آیه



۱. پناه بردن به خدا از شر حسود را باید به
زبانزبان، عضوی از اعضای بدن انسان است که قدرت حرف زدن را به او می دهد
جاری کرد (قل اعوذ).
۲. به سبب خطرهای زیاد و اهمیت آن، باید به خدا پناه برند: (قل اعوذ).
۳. اصلاح خود و جامعه بدون استمداد و پناهندگی به خدا مشکل است (قل اعوذ).
۴. زمینه‌ها زمانی خطرناک است که به فعلیت درآیند (حاسد اذا حسد).
۵. حسادت کم و بیش در افراد هست، اقدام عملی بر اساس آن گناه است (اذا حسد).
[۱۴] قرائتی، تفسیر نور، ج۱۲، ص۶۵۰.


عناوین مرتبط



آثار حسد: اختلاف در دین ؛ اعراض از ایمان به محمد ؛ انکار حق ؛ توطئه ؛ دروغ ؛ سرزنش ؛ ظلم
درمان حسد
زمینه‌های حسد: .
کیفر حسودان: خشم خدا ؛ عذاب ؛ آتش
[۳۵] رفسنجانی و گروهی از محققان، فرهنگ قرآن، ج۱۰، ص۵۵۵.
[۳۶] رفسنجانی و گروهی از محققان، فرهنگ قرآن، ج۱۰، ص۵۶۵-۵۶۶.

نداده است.

پانویس


 
۱. فلق/سوره۱۱۳، آیه۱.    
۲. فلق/سوره۱۱۳، آیه۵.    
۳. قرشی، قاموس قرآن، ج۱ و ۲، ص۱۳۱.
۴. نراقی، معراج السعاده، ص۴۰۳.
۵. طبرسی، مجمع البیان، ج۱۰، ص۸۶۶.    
۶. طبرسی، مجمع البیان، ترجمة کرمی، ج۳۰، ص۱۵۳۳.    
۷. بقره/سوره۲، آیه۱۰۹.    
۸. نساء/سوره۴، آیه۵۴.    
۹. کلینی، اصول کافی، ج۲، ص۳۰۶.    
۱۰. نساء/سوره۴، آیه۵۴.    
۱۱. کلینی، اصول کافی، ج۸، ص۷.    
۱۲. تغابن/سوره۶۴، آیه۶.    
۱۳. قرائتی، تفسیر نور، ج۱۲، ص۶۴۸.
۱۴. قرائتی، تفسیر نور، ج۱۲، ص۶۵۰.
۱۵. بقره/سوره۲، آیه۲۱۳.    
۱۶. نساء/سوره۴، آیه۵۴-۵۵.    
۱۷. بقره/سوره۲، آیه۱۰۹.    
۱۸. آل عمران/سوره۳، آیه۷۲-۷۳.    
۱۹. صف/سوره۶۱، آیه۲-۳.    
۲۰. بقره/سوره۲، آیه۱۰۹.    
۲۱. یوسف/سوره۱۲، آیه۸.    
۲۲. یوسف/سوره۱۲، آیه۸۹.    
۲۳. نساء/سوره۴، آیه۳۲.    
۲۴. نساء/سوره۴، آیه۵۴.    
۲۵. یوسف/سوره۱۲، آیه۵.    
۲۶. یوسف/سوره۱۲، آیه۷.    
۲۷. یوسف/سوره۱۲، آیه۸.    
۲۸. نساء/سوره۴، آیه۳۲.    
۲۹. نساء/سوره۴، آیه۵۱.    
۳۰. نساء/سوره۴، آیه۵۴.    
۳۱. بقره/سوره۲، آیه۱۰۵.    
۳۲. بقره/سوره۲، آیه۹۰.    
۳۳. بقره/سوره۲، آیه۹۰.    
۳۴. نساء/سوره۴، آیه۵۴-۵۵.    
۳۵. رفسنجانی و گروهی از محققان، فرهنگ قرآن، ج۱۰، ص۵۵۵.
۳۶. رفسنجانی و گروهی از محققان، فرهنگ قرآن، ج۱۰، ص۵۶۵-۵۶۶.


منبع



دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم،سایت بلاغ،برگرفته از<<رشک>>.



جعبه ابزار