رمضان

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



‏رمضان ماهی از ماههای قمری که بین
شعبانشعبان ماهی از ماههای قمری است که بین ماههای رجب و رمضان واقع شده و دارای فضائل و آدابی است
و
شوالماه شوّال دهمین ماه از سال قمری، پس از ماه رمضان است و از احکام مرتبط با آن در باب صوم و حج سخن گفته‏‌اند
قرار گرفته است و بنابر قولی آغاز
سالسال به سال قمری و شمسی تقسیم می‌شود وسال شرعی که احکام مرتبط با زمان بر اساس آن تنظیم شده، سال قمری است که دوازده ماه می‌باشد
قمری است. از
احکام\'\'\'احکام\'\'\' به مجموعه دستورالعمل‌هایی گفته می‌شود که یک دین برای پیروان خود وضع می‌کند
و
آدابآداب به سه معنی است: ۱
آن در بابهاى ، ، ،
نکاح==معنای نکاح== (مصدر نکح ینکح بر وزن ضرب یضرب می‌باشد لسان العرب، ماده «نکح»
و
حدودحدود، از مباحث مهم کیفری در فقه و حقوق به معنای کیفرهایی با میزان مشخص برای جرائمی خاص است
سخن گفته‏اند.


تعریف رمضان



ماه رمضان از ماههاى قمرى است که بین ماههاى شعبان و شوّال قرار گرفته و بر اساس برخى - که گروهى از دانشمندان اسلامى بدانها عمل کرده‏اند- آغاز سال قمرى است؛ هر چند معروف و مشهور آغاز سال قمری را
محرممُحَرَّم به ضم میم و فتح حاء و تشدید راء به فتح به اولین ماه سال قمری گفته می‌شود
مى‏دانند.
[۱] الإقبال ج۱، ص۳۱-۳۳.


وجه تسمیه رمضان



در اینکه رمضان عَلَم و
اسمنام و عنوان را اسم گویند
براى ماه است یا نامى از نامهاى خداى متعال،
اختلافاختلاف ضد اتفاق است
است.

معنای لغوی رمضان



چنانکه در ریشه آن نیز اختلاف است که آیا از «رَمْض» به سکون «م» به معناى بارانى که در پاییز مى‏بارد و باعث از بین رفتن گرد و غبار پاییزى مى‏گردد، گرفته شده یا از «رَمَض» به فتح «م» به معناى شدت گرماى پدید آمده از تابش
خورشیدخورشید به معنای آفتاب است
؟

رمضان از نامهای خداوند



در برخى روایات، رمضان از نامهاى متعال برشمرده شده است. از این رو، از اطلاق عبارت رمضان بدون ماه- مثل اینکه گفته شود: این رمضان است یا رمضان آمده است- نهى و به گفتن «ماه رمضان» با اضافه ماه به رمضان امر شده است.

فضیلت ماه مضان در قرآن



ماه رمضان تنها ماه قمرى است که در به صراحت از آن نام برده و گرامى داشته شده است: «شَهْرُ رَمَضانَ الذّى أُنزِلَ فِیهِ القُرْآنُ هُدًى لِلنّاس...؛ ماه رمضان ماهى است که قرآن در آن نازل شده براى
هدایتهدایت، شناختن درست و صحیح هدف ، انتخاب راه و طریق صحیح برای رسیدن به هدف و پایداری در مسیر است
بشرموجود قائم بر دو پا که در اصطلاح آدم و بشر اطلاق می‌‌شود را انسان گویند
».

ماه رمضان در روایات



در روایات نیز از ماه رمضان با عظمت یاد شده است. در روایتى آمده است: با نزدیک شدن ماه رمضان، صلّى اللَّه علیه و آله
خطبه‌ایخُطبه به ضم خاء کلام مخصوص است
ایراد کرد و در فرازى از آن فرمود: «اى مردم! این ماه، ماهى است که خداوند متعال شما را از میان امتها بدان اختصاص داده است. این ماه سرور و بزرگ همه ماهها است. در این ماه شبى (لیلة القدر) است که بهتر از هزار ماه مى‏باشد. در این ماه درهاى
آتشآتش‏ ماده ای است که می سوزاند و گرما و نور تولید می کند و از آن در باب‏هاى طهارت، صلات، جهاد، صید و ذباحه و حدود سخن رفته است
بسته و درهاى
بهشتبهشت، به جایگاه نیكان و مؤمنان در آخرت گفته می شود، که از آن به مناسبت، در باب هاى طهارت، صلاة و حج سخن رفته است
باز است».
در روایتى دیگر، ماه رمضان، ماه
دعادعا در لغت به معناى خواندن و درخواست كردن است و در اصطلاح عبارت است از درخواست توأم با خضوع و تضرع بنده از خداوند
،
آمرزشیکی از صفات فعل خداوند آمرزش می‌باشد که تمامی موجودات عالم را در بر می‌گیرد و در آیات و روایات به تصریح شده است
، زیاد شدن
روزیهر چیزی که مایه دوام زندگی مخلوقات زنده است را رزق و روزی گویند
، و چند برابر شدن پاداش اعمال نیک و
عبادتواژه «عبادت» در اصل به نظر بسيارى از واژه شناسان به معنى «خضوع»
، معرفى شده است.

ایام ماه رمضان



بر اساس روایات متعددى، ماه رمضان، پیوسته سى
روزروز در معنای زمان بین طلوع فجر صادق و غروبآفتاب و نیز در معنای مقابل شب به کار رفته است
است و هیچ
زمانزمان به معنای مدت است که با وقت و اجل متفاوت است
کمتر از آن نمى‏شود.
گروهى از قدما نیز بدان قائل بودند.
[۱۰] الإقبال ج۱، ص۳۳-۳۵.

در مقابل، مفاد روایات متعددى چنین است که ماه رمضان همچون دیگر ماهها در نوسان است؛ مى‏تواند سى روزه و یا ۲۹ روزه باشد.
معروف و مشهور قائل به این دیدگاه‏اند.
[۱۳] مصباح الهدى‏ ج۸، ص۳۸۴.


وجوب روزه در ماه رمضان



از ضروریات آیین
اسلاماسلام، گرویدن به آیین آسمانی حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله را گویند که یکی از ادیان توحیدی و ابراهیمی است و از جامعیت خاصی نسبت به دیگر ادیان برخوردار است
وجوبوجوب یکی از احکام خمسه تکلیفی می‌باشد
روزهخودداری (امساک) از مفطرات در روز به قصد تقرب به خدا را روزه گویند
این ماه بر مکلفان است، مگر آنکه معذور باشند، مانند و مسافر.

مستحبات ماه رمضان



آماده شدن براى ورود به این ماه به
استغفاردرخواست آمرزش از خداوند را اِستغفار گویند
،
توبهپشیمانی و بازگشت از گناه همراه با تصمیم بر ترک آن را توبه گویند و از این عنوان به مناسبت در بابهای طهارت، صلات، حج، نکاح و حدود سخن رفته است
،
تلاوتتلاوت، یک اصطلاح قرآنی است که به خواندن قرآن و اندیشیدن در معانی آن تِلاوت گفته می‌شود
قرآن و اداى
حقوق الناسحق الناس، به حق ثابت براى دیگرى می‌باشد
، بویژه تلاوت قرآن،
دعادعا در لغت به معناى خواندن و درخواست كردن است و در اصطلاح عبارت است از درخواست توأم با خضوع و تضرع بنده از خداوند
، استغفار و
صدقهدر دین اسلام همان‌گونه که کسب درآمد از هر راهی مجاز نیست، خرج کردن مال نیز در هر راهی درست نیست، یکی از نیکوترین راه‌های مورد تأیید اسلام برای صرف مال، صدقه دادن آن در راه خداست، دادن مال در راه خدا را «تصدّق» و مال داده شده را «صدقه» می‌نامند
دادن، بخصوص در
شب قدرشب قدر یا لیلة القدر، شبی باارزش و پرفضیلت نزد مسلمانان و شب نزول قرآن و شب مقدرشدن امور انسان‌ها است
و دهه آخر ماه،دعا هنگام رؤیت هلال ماه و نیز خواندن دعاى وارد شده در نخستین شب ماه، همچنین دیگر شبها و روزهاى این ماه،افطاری دادن به ،
آمیزشنزدیکی کردن را آمیزش می گویند که در فقه احکام بسیار زیادی دارد
با همسر در شب نخست از مستحبات این ماه شریف است.

← غسلهای مستحب در ماه رمضان


غسلغسل از مطهرات است
کردن در شبهاى اول، نیمه، نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم و نیز دیگر شبهاى فرد، همچنین شبهاى دهه آخر و روز نخست مستحب است.

← نماز مستحب در شبهای ماه رمضان


بنابر قول مشهور، کیفیت آن بدین گونه است که در دو دهه نخست، هرشب بیست
رکعتمجموع قیام، رکوع و سجود را رکعت گویند
و در دهه آخر هر شب سى رکعت، در شبهاى نوزده، بیست و یکم و بیست و سوم، هر شب صد رکعت، علاوه بر مقررى آن شب که جمعاً مى‏شود هزار رکعت. است در دو دهه اول، هشت رکعت بعد از نماز مغرب و دوازده رکعت بعد از نماز عشا و در دهه آخر، هشت رکعت بعد از نماز مغرب و ۲۲ رکعت پس از نماز عشا خوانده شود.

مکروهات ماه رمضان



گفتن «رمضان» بدون افزودن «ماه» و همچنین
شعرشعر سخنی ادبی و غالباً موزون و داراى قافیه که بیان کننده عواطف و تخیل گوینده است؛ از آن به مناسبت در بابهاى طهارت، صلات، صوم، حج و تجارت سخن گفته‏اند
خواندن در این ماه کراهت دارد. بسیارى از فقها اشعار مشتمل بر مدایح و مراثى علیهم‌السّلام و نیز
حکمتحکمت مصلحت یا مفسده موجود در فعل است
و موعظه را کرده‏اند.
[۲۴] کشف الغطاء ج۴، ص۱۷.


تشدید کیفر



ماه رمضان، ماهى با عظمت و مقدس است؛ از این رو، ارتکاب در این ماه موجب تشدید کیفر دنیوی و عقوبت اخروی است.

تغلیظ در قسم



براى
حاکم شرعحاكم شرع حاكم منصوب از جانب خدا به طور مستقيم يا با واسطه است، بيشترين كاربرد عنوان حاكم شرع در كلمات فقها، فقیه جامع شرایط است
، تغلیظ در دادن است. از جمله اسباب تغلیظ، سوگند دادن در زمان شریف، همچون ماه رمضان است.

پانویس


 
۱. الإقبال ج۱، ص۳۱-۳۳.
۲. بحار الأنوار ج۵۵، ص۳۷۶    .
۳. جواهر الکلام ج۵، ص۲۵.    
۴. مدارک الأحکام ج۶، ص۱۵-۱۶.    
۵. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۳۱۹.    
۶. بقره/سوره۲، آیه۱۸۵.    
۷. الکافی (کلینی) ج۴، ص۶۷.    
۸. الکافی (کلینی) ج۴، ص۶۶-۶۷.    
۹. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۲۶۸-۲۷۴.    
۱۰. الإقبال ج۱، ص۳۳-۳۵.
۱۱. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۲۶۱-۲۶۸.    
۱۲. الحدائق الناضرة ج۱۳، ص۲۷۰-۲۷۱.    
۱۳. مصباح الهدى‏ ج۸، ص۳۸۴.
۱۴. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۳۰۱.    
۱۵. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۳۰۳.    
۱۶. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۳۵۰.    
۱۷. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۳۲۱-۳۲۷.    
۱۸. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۱۳۷.    
۱۹. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۳۴۹.    
۲۰. جواهر الکلام ج۵، ص۲۴-۲۶.    
۲۱. جواهر الکلام ج۱۲، ص۱۸۲-۱۹۰.    
۲۲. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۳۱۹.    
۲۳. الحدائق الناضرة ج۱۳، ص۱۳-۱۴.    
۲۴. کشف الغطاء ج۴، ص۱۷.
۲۵. الحدائق الناضرة ج۱۳، ص۱۶۲.    
۲۶. جواهر الکلام ج۴۱، ص۳۷۳-۳۷۴.    
۲۷. جواهر الکلام ج۴۰، ص۲۳۰-۲۳۱.    


منبع



فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۱۴۲-۱۴۵.    



جعبه ابزار