زمان

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



زمان به معنای
مدتمدّت و مهلت را اجل گویند
است که با وقت و
اجلاَجَل، سرآمد زمانی یا تمام مدّت هر پدیده، کار یا موجود می‌باشد و در علم کلام، به معنای مدّت عمر انسان و زمان فرا رسیدن مرگ انسان را نیز اجل می‌گویند
متفاوت است.از احکام مرتبط با زمان در بابهاى مختلفى از ، همچون ، ، و
حجحج یکی از فروع دین است
و غیر عبادات، از قبیل
نذرنذر آن است كه انسان ملتزم شود كه كار خيرى را براى خدا بجاآورد، يا كارى را كه نكردن آن بهتر است براى خدا ترك نمايد
و سخن گفته‏اند.


معنای زمان‏



زمان به معنی مدت کم یا زیاد است.

تفاوت زمان با وقت واجل



تفاوت زمان با «وقت» و «
اجلاَجَل، سرآمد زمانی یا تمام مدّت هر پدیده، کار یا موجود می‌باشد و در علم کلام، به معنای مدّت عمر انسان و زمان فرا رسیدن مرگ انسان را نیز اجل می‌گویند
» آن است که وقت بر بخشى معین از زمان که براى کارى قرار داده شده است،و
اجلاَجَل، سرآمد زمانی یا تمام مدّت هر پدیده، کار یا موجود می‌باشد و در علم کلام، به معنای مدّت عمر انسان و زمان فرا رسیدن مرگ انسان را نیز اجل می‌گویند
بر آخر وقت و نیز خود وقت
اطلاقصدور کلام از گوینده بدون قید یا شرطی را اطلاق گویند
مى‏گردد. بنابر این، زمان اعم از وقت و اجل است؛ از این رو، در کلمات به جاى آن دو به کار رفته است.

جایگاه زمان در شرع



جایگاه زمان در
شریعتشَریعت به معنی آنچه خداوند متعال براى بندگان خود وضع و تشریع کرده است، می باشد
مقدس متفاوت است. زمان گاه وقت اداى فرایضى قرار گرفته است، مانند اوقات معینى که براى اداى نمازهای یومیه قرار داده شده است یا ماههاى
حجحج یکی از فروع دین است
که ظرف به جا آوردن مناسک حج قرار داده شده است. و گاه
شرطشرط امری محتمل الوقوع در آینده که طرفین حدوث اثر حقوقی را متوقف بر حدوث آن امر محتمل الوقوع می‌نمایند
رکنى برخى عبادات واقع شده است، مانند
روزهخودداری (امساک) از مفطرات در روز به قصد تقرب به خدا را روزه گویند
که به جا آوردن آن در روز شرط رکنى آن است. چنان که زمانهایى خاص همچون ماههاى
رجبهفتمین ماه قمری که اولین ماه از ماه‌های حرام می باشد و فضیلت زیادی در روایات برای آن یاد شده است ماه رجب می‌باشد و از آن به مناسبت در بابهاى طهارت، صلات، صوم و حج سخن گفته‏ اند
،
شعبانشعبان ماهی از ماههای قمری است که بین ماههای رجب و رمضان واقع شده و دارای فضائل و آدابی است
،
رمضان‏رمضان ماهی از ماههای قمری که بین شعبان و شوال قرار گرفته است و بنابر قولی آغاز سال قمری است
و روزهاى عید
غدیر==مقدمه==حادثه غدیر فقط یک حادثه خاص تاریخی نیست که در زمان خود واقع شده باشد، بلکه تعیین سرنوشت تمام انسانها در طول تاریخ است
، فطر و و
جمعههفتمین و آخرین روز از ایام هفته روز جمعه می‌باشد که آداب و احکام خاصی دارد و از احکام و اعمال آن در باب‌هایى نظیر طهارت، صلات، نکاح، اطعمه و اشربه و قضاء سخن گفته‌اند
و
عرفهاحترام گذاشتن به زمان هاو مكانهاي خاصی که به نوعی از قداست ویژه ای برخوردارند، به جهت اهميت وقايع و حوادثي است كه در آن رخ داده است و به نسبت آن حادثه مهم، ارجمندوارزشمند است
از شرافت و فضیلت خاصى برخوردار و به اعمال و عباداتى چون
غسلغسل از مطهرات است
،
نمازیکی از اعمال و تکالیفی که از طرف خداوند بر انسان واجب شده است نماز می باشد
،
روزهخودداری (امساک) از مفطرات در روز به قصد تقرب به خدا را روزه گویند
،
دعادعا در لغت به معناى خواندن و درخواست كردن است و در اصطلاح عبارت است از درخواست توأم با خضوع و تضرع بنده از خداوند
و
صدقهدر دین اسلام همان‌گونه که کسب درآمد از هر راهی مجاز نیست، خرج کردن مال نیز در هر راهی درست نیست، یکی از نیکوترین راه‌های مورد تأیید اسلام برای صرف مال، صدقه دادن آن در راه خداست، دادن مال در راه خدا را «تصدّق» و مال داده شده را «صدقه» می‌نامند
دادن اختصاص یافته‏اند و ارتکاب
گناهگناه به معنای خلاف است و در اسلام هرگونه کاری که برخلاف فرمان خداوند باشد گناه است
در آنها موجب افزایش
عقوبتعقوبت عبارت است از جزای عمل بد انسان
است. همچنین
دیهدیه دارای دو معنی لغوی_ به معنای راندن و رد کردن _و اصطلاحی_ به معنای مالی که در صورت وقوع جنایت باید ادا شود_ است و از آن در معنی اصطلاحی به خون بها و دیه مقدَّر نیز تعبیر می شود
در ماههاى
حرام==حرام در اصطلاح فقه== حرام در اصطلاح فقه، چیزی است که فعل آن شرعا سبب ذم و نکوهش گردد و یا امری است که فعل آن موجب عقاب شود
افزایش مى‏یابد.

زمان در فقه




← عنصر زمان در عبادات


تکالیف عبادى به لحاظ محدود بودن زمان به جا آوردن آنها و محدود نبودن، به موقت و مطلق تقسیم مى‏شوند. عبادتهاى موقت، تنها در ظرف زمانى تعیین شده از سوى
شارعبه وضع کننده قوانین شرعی شارع‏ می‌گویند که در اصطلاح به خداوند و پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) اطلاق می شود
مقدس به جا آورده مى‏شوند، مانند نمازهاى پنج گانه شبانه روز. این نوع عبادات دو گونه‏اند: زیرا وقتى که براى به جا آوردن آنها تعیین شده یا موسع است یا مضیق. موسّع بدین معنا است که مدت زمان تعیین شده بیش از مقدار وقتى است که عبادت بدان نیاز دارد و در نتیجه انجام دادن عملى دیگر از جنس آن در آن وقت، امکان‏پذیر است، مانند اوقات نمازهاى یومیه که مکلف فرصت خواندن نماز و را نیز در آن اوقات دارد. مضیق بدین معنا است که وقت تعیین شده تنها به مقدار به جا آوردن همان
عبادتواژه «عبادت» در اصل به نظر بسيارى از واژه شناسان به معنى «خضوع»
است و گزاردن عبادتى دیگر از همان سنخ در آن زمان امکان‏پذیر نیست، مانند که در روز آن تنها گرفتن روزه ماه رمضان امکان‏پذیر است نه روزه‏اى دیگر.
عبادتهاى مطلق، مقید به زمانى معین نیستند و در هر زمان امکان به جا آوردن آنها وجود دارد، مانند
نمازیکی از اعمال و تکالیفی که از طرف خداوند بر انسان واجب شده است نماز می باشد
و
روزه مستحبروزه مستحب از اقسام روزه است و ازاحکام آن در باب صوم سخن گفته‏اند
.

← نذر برای زمان نا معین


هرگاه کسى
نذرنذر آن است كه انسان ملتزم شود كه كار خيرى را براى خدا بجاآورد، يا كارى را كه نكردن آن بهتر است براى خدا ترك نمايد
کند زمانى را
روزهخودداری (امساک) از مفطرات در روز به قصد تقرب به خدا را روزه گویند
بگیرد، در صورتى که مدتى خاص را قصد نکرده باشد، هرچند زمان به مدت اندک نیز
اطلاقصدور کلام از گوینده بدون قید یا شرطی را اطلاق گویند
مى‏شود و با یک روز روزه گرفتن، عمل به
نذرنذر آن است كه انسان ملتزم شود كه كار خيرى را براى خدا بجاآورد، يا كارى را كه نكردن آن بهتر است براى خدا ترك نمايد
تحقق مى‏یابد، لیکن بر اساس آنچه در برخى آمدهو نیز به مفاد آن عمل کرده‏اند، بر او
واجبواجب در اصطلاح فقه اسلامی ، فعلی است که تارک آن در دنیا مستحق ذم و در آخرت مستحق عقاب باشد
است پنج ماه
روزهخودداری (امساک) از مفطرات در روز به قصد تقرب به خدا را روزه گویند
بگیرد.

← قسم برای زمان نا معین


در غیر مورد
نذرنذر آن است كه انسان ملتزم شود كه كار خيرى را براى خدا بجاآورد، يا كارى را كه نكردن آن بهتر است براى خدا ترك نمايد
روزه، مانند آنکه بخورد طلب فلانى را زمانى پرداخت کند، اختلاف است که آیا زمان در همچون
نذرنذر آن است كه انسان ملتزم شود كه كار خيرى را براى خدا بجاآورد، يا كارى را كه نكردن آن بهتر است براى خدا ترك نمايد
بر پنج ماه حمل مى‏شود یا نه؟ بنابر قول دوم، اگر مراد سوگند خورنده با قراین مشخص نباشد، کلام مبهم، و قابل حمل بر مدت کم و زیاد خواهد بود. بنابر این، در مثال یاد شده، تنها با مرگ خورنده، قسمش شکسته مى‏شود.

پانویس


 
۱. مجمع البحرین ج۴، ص۵۳۱.    
۲. لسان العرب ج۱۱، ص۱۱.    
۳. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۳۸۷.    
۴. مسالک الأفهام ج۱۱، ص۳۵۰-۳۵۱.    
۵. جواهر الکلام ج۳۵، ص۴۰۲    
۶. مسالک الأفهام ج۱۱، ص۲۸۵-۲۸۶.    
۷. جواهر الکلام ج۳۵، ص۳۳۶-۳۳۷.    


منبع



فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۲۶۴-۲۶۶.    



جعبه ابزار