سید محسن الامین (شعر عاشورایی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
علامه سید محسن امین، از مصلحان بزرگ جهان اسلام بود که در سال
۱۲۸۴ هجری قمری در شقراء
لبنان متولد شد.
او در سال
۱۳۰۸ هجری به
نجف رفت و ۱۱ سال نزد استادانی چون
شیخ آقا رضا همدانی،
آخوند خراسانی و
شیخ الشریعه تحصیل کرد.
وی سپس در سال
۱۳۱۹ هجری به
شام مهاجرت کرد و به اصلاح اوضاع فرهنگی و اجتماعی
شیعیان پرداخت.
سید محسن، با جهل، فقر و خرافات مبارزه کرد، مدارس و انجمنهای خیریه تأسیس نمود و در اصلاح مراسم عزاداری نیز نقش داشت.
از آثار مهم او میتوان به
المجالس السنیه اشاره کرد.
وی در سال
۱۳۷۱ هجری قمری درگذشت.
سید محسن، یکی از مصلحان بزرگ جهان اسلام به شمار میرود.
او در سال ۱۲۸۴ ه.ق در منطقهی «شقراء» لبنان به دنیا آمد.
وی سال ۱۳۰۸ هجری به نجف اشرف سفر نمود و ۱۱ سال از درس اساتید آن حوزه بهرهمند شد.
سید محسن، از درس اساتیدی مانند «شیخ آقا رضا همدانی» و «ملا کاظم خراسانی» و «شیخ الشریعة» استفاده برد.
محسن امین، پس از اتمام تحصیلات خود در نجف اشرف و با عنوان
مرجعیت عامه، بنا به درخواست شیعیان در سال ۱۳۱۹ هجری به شام هجرت کرد و در
سوریه و لبنان، فعالیت خود را آغاز کرد.
او به نیکی دریافته بود که در این کشورها مشکل اساسی مسلمانان و به ویژه شیعیان، فقر مالی و جهل آنان است، لذا در نخستین فرصت درصدد رفع این دو نقیصه برآمد.
از سوی دیگر وقتی وی شاهد تغییرات و تحولات شگرفی در عرصهی فنآوری و علوم انسانی شد درصدد آمادهسازی مسلمانان برای تطبیق خود با شرایط حاضر برآمد و برای مصونسازی مسلمانان در جهت در امان ماندن از مفاسد اجتماعی غرب که به همراه تلقّی جدید از انسان و دنیا ناشی شده بود اقدامات لازم را به عمل آورد.
به علاوه
علامه محسن، متوجه شد که
مسیحیان تبلیغات وسیعی به راه انداختهاند تا جوانان را به سوی خود جلب کنند، او نیز از افراد زیادی برای تشکیل انجمنی دعوت به عمل آورد و سرانجام دبیرستانی تحت عنوان
المدرسة العلویه را تاسیس کرد.
در این زمان بود که وی، بچههای شیعیان را از اسمنویسی در مدارس غیر شیعه و به خصوص مدارس مختلط مسیحیان منع کرد و هنوز آثار جاودان او در آنجا ثمردهی دارد و مدرسهی محسنیه نیز یکی از برکات وجودی اوست.
سید محسن، علاوه بر اقدامات فوق، نیک میدانست که اسلام با عقاید خرافی آمیخته شده است، لذا مبارزهی اصلاحی سختی را آغاز کرد و به هر ترتیبی بود موهومات را از چهرهی اسلام زدود و با رهبری خود اصلاحات زیادی در اندیشه و عمل مسلمانان به عمل آورد.
با وجود آنکه اقدامات
سیّد، با مقاومت
اهل جمود مواجه شد، ولی در نهایت او بود که به پیروزی دست یافت.
سید محسن، نه تنها در زمینهی مسایل فرهنگی و اصلاحی دینی اقدامات زیادی کرد بلکه این کار، او را از پرداختن به امور علمی بازنداشت.
تألیفات
محسن امین، از این جمله است:
• المجالس السنیه در پنج جلد،
• رسالة التنزیه و الدروس الدینیه،
• الدر النضید فی مراثی السبط الشهید.
تالیف اثر بسیار با ارزش
اعیان الشیعه که در واقع دایرة المعارف تشیع است، گویای تلاش خستگیناپذیر
سیّد در این عرصه است.
سید محسن، در عین حال از مشکلات مادی و اقتصادی مسلمانان و شیعیان هم غافل نبود و به همین منظور انجمنهایی تشکیل داد که مهمترین آنها عبارت بودند از:
• انجمن جمعآوری اعانات برای بینوایان،
• انجمن حمایت از ایتام و کودکان و تامین هزینهی تحصیلی آنان،
• انجمن تامین هزینهی طبابت و خرید دارو برای مستمندان.
محسن امین، در سال ۱۳۷۱ ه.ق درگذشت.
| | |
| جاء المسا فدعاهم قوموا اذهبوا • • • • • فاللّیل سرّ جهره اخفات | | |
| لا یطلب الاعداء غیری فاترکونی • • • • • ما بکم من بیعتی تبعات | | |
| | |
| | |
۱ - امام (علیهالسّلام) در عصر
تاسوعا (شب عاشورا) هنوز شب فرا نرسیده بود یاران خود را جمع کرد و فرمود: «اینک سیاهی شب همه جا را فراگرفته است. شب برای شما پوششی تهیه خواهد کرد، از آن به عنوان مرکبی استفاده کنید و بروید.
۲ - این جماعت فقط در جستجوی من هستند و اگر بر من دست یابند از جستجوی دیگران دست برمیدارند. من بیعتام را از همهی شما برداشتم و همهی شما را از مسئولیتهایتان نسبت به خود آزاد میگذارم، بروید.»
| | |
| تعست جدودک یا امیّة و الخنی • • • • • و العارفیک مآبه و مآله | | |
| فتسربلی ثوب الخزایة کلّما • • • • • یبلی علیک تجدّدت اسماله | | |
| | |
| | |
۱ و ۲ - نابود باد اجدادت ای
امیه و ننگ و عار بر آنان باد که لباس ذلت و خواری را برای همیشه به اندام
یزید پوشاندند.
| | |
| هذه کربلا فقف فی ثراها • • • • • و اخلع النعل عند وادی طواها | | |
| فهی وادی القدس التی ودت • • • • • الشهب الدراری بانها حصباها | | |
| حل فیها النور الذی نار موسی • • • • • صاحب الطور من سناه سناها | | |
| فاخرت کعبة الحجیج فکانت • • • • • اشرف الکعبتین قدرا و جاها | | |
| یا اماما لولاه ما خلق الخلق • • • • • و لا کان ارضها و سماها | | |
| هو من احمد و احمد منه • • • • • طینة شرفت علی ما سواها | | |
| خیرها بعد جده و ابیه • • • • • خیر من قد داس الحصی و وطاها | | |
| قف بها و اسکب الدموع دماء • • • • • و ابک طول المدی علی قتلاها | | |
| ای قتلی فی اللّه ما من نبی • • • • • او وصی من قبل الا بکاها | | |
| و بکت بالدم السماوات و الار • • • • • ض و قد قل بالدماء بکاها | | |
| ای عین فی الناس تبخل بالدمع • • • • • و عین النبیّ باد قذاها | | |
| | |
| | |
(
کربلا از دیرباز قداستی ویژه داشته است، شاید یکی از عوامل آن، اخبار پیامبران گذشته در مورد حوادثی است که در این سرزمین واقع میشود به گونهای که این سرزمین را میعادگاه عشاق و مخلصان قرار داده است).
۱ - این سرزمین کربلاست پس هنگامی که میخواهی وارد آن شوی کفشهایت را از پایت درآور. گویی که میخواهی وارد وادی مقدس طوی شوی.
۲ - این وادی مقدس است که میعادگاه عشاق و مخلصان است.
۳ - نوری که حضرت
موسی (علیهالسّلام) صاحب
طور، آن را دید.
۴ - چنین است که کربلا، وادی مقدس طوی میگردد و با
کعبه حجاج به مفاخره میپردازد و علو خویش را به اثبات میرساند.
۵ - ای امام (علیهالسّلام)! اگر شما نبودید عالم خلق نمیشد و زمین و آسمان آفریده نمیشدند.
۶ - او از
احمد است و احمد از اوست و خاک به واسطهی وجود مقدس او شرافت یافت.
۷ - او بهترین مردم پس از جدّ بزرگوار (صلّیاللهعلیهوآله) و پدرش (علیهالسّلام) است و بهترین کسی است که دنیا را تحقیر نمود.
۸ - در آنجا بایست و بر او اشکات را جاری کن و به مدت طولانی بر کشته شدناش گریه کن.
۹ - کدام کشتهشدهای است در راه خدا که قبل از شهادتاش همهی انبیاء و اوصیاء بر او گریسته باشند؟!
۱۰ - و بر او آسمانها و زمین گریسته باشند و اشکشان باز هم جاری باشد.
۱۱ - اگر چه بعضی از مردم از زیادی گریه، اشک چشمانشان خشک شده ولی نبیّ اکرم (صلّیاللهعلیهوآله) مانند کسی که خاشاک در چشماش فرو رفته باشد. دائما اشکریزان است.
| | |
| رام الدّعیّ ابن الدّعیّ مذلة • • • • • منه فلاذ بعزّة و اباء | | |
| هیهات ان تعطی الدّنیّة نفسه • • • • • خوف المنیّة او رجاء بقاء | | |
| | |
| | |
(حسین (علیهالسّلام) چنین شیوهای را در مخالفت و ایستادگی در برابر پیشنهاد ذلت از سوی یزیدیان، تعلیم مینماید):
۱ و ۲ - این زنازادهی پسر زنازاده قصد دارد که مرا به ذلت بکشاند اما من به خاطر عزتام ابا میکنم و هیهات از اینکه به خاطر ترس در برابر پیشنهاد ذلت یزیدیان تسلیم شوم.
| و لمجدهم کتب الّخلود و دام فی • • • • • انف الزّمان لذکرهم عبقات | | |
| | |
برای بزرگی آنان جاودانگی و بقاء نوشته شده و یاد او و ماندگاری نهضت او در طول زمان همواره جاودانه است.
محمدزاده، مرضیه، دانشنامه شعر عاشورایی، ج۱، ص۵۶۲.
