شهرستان بافق

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



شهرستان بافق، در مشرق
استان یزداستان یزد در مرکز ایران در قلمرو سلسله جبال مرکزی ایران قرار دارد و مرکز آن شهر یزد است
، در جنوب کویر لوت قرار گرفته است.


مشخصات جغرافیایی شهرستان بافق



از شمال و شمال غربی به شهرستان اردکان، از شمال شرقی به شهرستان طبس، از به شهرستانهایِ و زرند، از جنوب به شهرستان رفسنجان و از مغرب به شهرستانهای و مِهریز محدود است.
کوه بافق (بلندترین قله: ۲۰۲، ۲ متر) و بدبخت کوه (بلندترین قله: ۲۴۹، ۲ متر) در مغرب آن واقع است.
رودِ شور، که از دهستان نُوقِ رفسنجان سرچشمه می‌گیرد، از این شهرستان می‌گذرد و به چاله بافق (یا کویر دَراَنْجیر) در مغرب شهر بافق، می ریزد.
بافق منطقه خشک است.
رطوبت آن در تابستان به ۵ و در زمستان به ۱۵ درصد می‌رسد.
بارندگی سالیانه از ۱۰ تا ۲۰ میلیمتر است.
بادهای محلی، با طوفانهای سخت، در بهار و تابستان و پاییز از شمال غربی به جنوب شرقی می‌وزد.
دهکده های جنوب شرقی بافق در دامنه کوهستان، و روستاهای غربی آن در دشت قرار دارد.
آب زراعی آن‌ها از چند رشته قنات تأمین می‌شود.
[۱] ایران، وزارت کشور، اداره کل آمار و ثبت احوال، کتاب جغرافیا و اسامی دهات کشور، تهران ۱۳۲۹ـ۱۳۳۱ ش، ج ۳.
[۲] مسعود کیهان، جغرافیای مفصل ایران، تهران ۱۳۱۰ـ ۱۳۱۱ ش، ج ۲.


محصولات شهرستان بافق



محصولات عمده آن
گندماَصحاب اَعراف، کاملان مشرف بر خلایق، یا انسانهای متوسط در ایمان است
و
جوجو دو معنا دارد
و
پنبهپنبه: گیاهى معروف است
است.
باغداری و کشت
زعفرانزعفران گیاهی خوشبو است وبرای رنگ آمیزی نیز استفاده می شود
و
خرماخرما میوه درخت نخل را گويند و از آن در بابهاى طهارت، صلات، زکات، صوم، حج، تجارت، مزارعه، نکاح و اطعمه و اشربه سخن گفته‌اند
در شهرستان بافق رواج دارد و خرمای آن صادر می‌شود.
از گیاهان رنگی روناس در آن می‌روید.
پرورش گوسفند،
بزبُز، پستاندار نشخوارکننده شاخدار اهلی، از جنس کاپرا (تیره گاویان)، با نام علمی کاپرا هیرکوسمی‌باشد
و بویژه
شترشتر حیوانی معروف است و از آن در ابواب مختلف فقهی، مانند طهارت، صلات، زکات، حج، جهاد، تجارت، اطعمه و اشربه و دیات نام برده‏اند
از فعالیتهای دامپروری این شهرستان است.

راه‌های شهرستان بافق



جاده خاکیِ یزد ـ بافق، به طول ۱۲۰ کیلومتر، و جاده خاکی بافق ـ بِه'اباد، به طول ۱۰۰ کیلومتر، در آن امتداد دارد.
راه آهن یزد به کرمان و راه اصلی یزد به بافق از آن و از کویر بافق می‌گذرد.

معادن شهرستان بافق



سنگ آهنِ معادن غنی آن، پس از استخراج، با قطار به کارخانه ذوب آهن اصفهان منتقل می‌شود.
معدن سرب در زیرکان (مشرق بافق)، معادن آهن و منگنز در کوه چُغارت (شمال شرقی شهر بافق) و معدن مس در بهاباد قرار دارد.
در تقسیمات کشوری ۱۳۱۶ ش جزو بخشهای شهرستان یزد در استان دهم ()، و در تقسیمات کشوری ۱۳۶۶ ش جزو شهرستانهای استان یزد و مشتمل بر بخشهای مرکزی (حومه) و بهاباد بوده است.
جمعیت شهرستان بافق در سرشماری ۱۳۶۵ ش، ۲۷۳، ۳۶ تن بوده است، که ۴ر۶۶ درصد آن شهرنشین و ۶ر۳۳ درصد آن روستانشین بوده اند.
اهالی آن
مسلمانمسلمان کسی است که به دین اسلام باور دارد
و شیعی مذهب اند.
[۳] ایران، وزارت کشور، اداره کل آمار و ثبت احوال، کتاب جغرافیا و اسامی دهات کشور، تهران ۱۳۲۹ـ۱۳۳۱ ش، ج ۳.
[۴] مسعود کیهان، جغرافیای مفصل ایران، تهران ۱۳۱۰ـ ۱۳۱۱ ش، ج ۲.


فهرست منابع



(۱) آشنایی با پروژه راه آهن دو خطه بندرعباسـبافق، فصلنامه راه و ترابری، سال اول، ش ۱ (پاییز ۱۳۷۰).
(۲) ایران، وزارت جهاد سازندگی واحد آمار و برنامه ریزی، فرهنگ اقتصادی دهات و مزارع استان یزد، تهران ۱۳۶۳ ش.
(۳) ایران، وزارت دفاع، اداره جغرافیایی ارتش، فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج ۸۳: یزد، تهران ۱۳۶۹ ش.
(۴) ایران، وزارت راه و ترابری معاونت ساختمان و توسعه شبکه راه آهن، گزارش راه آهن بافق ـ بندرعباس، تهران ۱۳۷۱ ش.
(۵) ایران، وزارت کشور، قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران، مصوب ۱۶ آبان ماه ۱۳۱۶، تهران ۱۳۱۶ ش.
(۶) ایران، وزارت کشور، اداره کل آمار و ثبت احوال، کتاب جغرافیا و اسامی دهات کشور، تهران ۱۳۲۹ـ۱۳۳۱ ش، ج ۳.
(۷) ایران، وزارت کشور، حوزه معاونت برنامه ریزی و خدمات مدیریت دفتر تقسیمات کشوری، اجرای قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری، تهران ۱۳۶۶ ش.
(۸) محمدمفیدبن محمود بافقی، جامع مفیدی، چاپ ایرج افشار، تهران ۱۳۴۰ـ۱۳۴۲ ش.
(۹) حسینعلی رزم آرا، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، ج ۱۰: استان دهم (اصفهان) تهران ۱۳۵۵ ش.
(۱۰) زین العابدین بن اسکندر شیروانی، بستان السّیاحه، تهران (۱۳۱۵ ش).
(۱۱) مسعود کیهان، جغرافیای مفصل ایران، تهران ۱۳۱۰ـ ۱۳۱۱ ش، ج ۲.
(۱۲) محمدبن ابراهیم، تاریخ کرمان: سلجوقیان و غز در کرمان، چاپ باستانی پاریزی، تهران ۱۳۴۳ ش.
(۱۳) مرکز آمارایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهرماه ۱۳۶۵، فرهنگ آبادیهای کشور: شهرستان بافق، تهران ۱۳۶۸ ش.
(۱۴) مرکز آمارایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهرماه ۱۳۶۵، نتایج تفصیلی: شهرستان بافق، تهران ۱۳۶۸ ش.
(۱۵) احمدعلی وزیری کرمانی، تاریخ کرمان، چاپ باستانی پاریزی، تهران ۱۳۶۴ ش؛

پانویس


 
۱. ایران، وزارت کشور، اداره کل آمار و ثبت احوال، کتاب جغرافیا و اسامی دهات کشور، تهران ۱۳۲۹ـ۱۳۳۱ ش، ج ۳.
۲. مسعود کیهان، جغرافیای مفصل ایران، تهران ۱۳۱۰ـ ۱۳۱۱ ش، ج ۲.
۳. ایران، وزارت کشور، اداره کل آمار و ثبت احوال، کتاب جغرافیا و اسامی دهات کشور، تهران ۱۳۲۹ـ۱۳۳۱ ش، ج ۳.
۴. مسعود کیهان، جغرافیای مفصل ایران، تهران ۱۳۱۰ـ ۱۳۱۱ ش، ج ۲.


منبع



دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «بافق»، شماره۲۶۷.    



جعبه ابزار