شیعه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پس از رحلت (ص)
مسلمانانمسلمان کسی است که به دین اسلام باور دارد
به دو
فرقهفرقه ازحیث لغت، معنی گروه و دسته را می‌دهد و فريق، گروه جدا شده از ديگران است
«شیعه» و «
اهل سنتاهل سنت اصطلاحی است در علم ملل و نحل که بر گروهی از مسلمانان اطلاق می شود
» تقسیم شدند.


معنای لغوی



شیعه در لغت بر دو معنا اطلاق می‌شود، یکی
توافقوحدت نظر دو یا چند نفر بر امری و همچنین هم‌وِفق بودن دو یا چند عدد با یکدیگر را توافق گویند و از توافق به معنای نخست در ابواب عقود سخن رفته است و توافق به معنای دوم از اصطلاحات علم حساب می‏باشد که از آن به مناسبت در باب ارث یاد شده است
و هماهنگی دو یا چند نفر بر مطلبی، و دیگری، پیروی کردن فردی یا گروهی، از فرد یا گروهی دیگر؛
ابن منظورجمال الدین ابوالفضل، جلال الدین ابوالعز، محمد بن مکرم بن علی بن احمد بن ابی القاسم بن حقبة بن منظور رویفعی انصاری خزرجی آفریقایی مصری، در محرم سال ۶۳۰ هجری به دنیا آمد
در لسان العرب می‌گوید: «الشیعه القوم الذین تجتمعوا علی امر، و کل قوم اجتمعوا علی أمر فهم شیعه، و کل قوم أمرهم واحد یتبع بعضهم رأی بعض هم شیع.»

معنای اصطلاحی



و در اصطلاح به آن عده از
مسلمانانمسلمان کسی است که به دین اسلام باور دارد
گفته می‌شود که به
خلافتخلافت، نظام حکومتی مسلمانان پس از وفات پیامبر اسلام و در جایگاه جانشینی آن حضرت، که در طول سیزده قرن اشخاص و خاندانهای متعددی در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفی کرده‌اند
و
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
بلافصل ـ علیه السلام ـ معتقدند، و بر این عقیده‌اند که
امامامام به معنی پیشوا است و از این عنوان در باب‌های بسیاری همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، انفال، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، نکاح، اطعمه و اشربه، احیاء موات، ارث، قضاء، حدود، قصاص و دیات، از جهات مختلف سخن رفته است
و جانشین ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ از طریق نص شرعی تعیین می‌شود، و امامت ـ علیه السلام ـ و دیگر امامان شیعه نیز از طریق نص شرعی ثابت شده است.
اطلاق شیعه بر دوستان و پیروان علی ـ علیه السلام ـ نخست، از طرف پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ صورت گرفته است. این مطلب، در
احادیثحدیث اصطلاحا كلامی است كه حاكی قول یا فعل یا تقریر معصوم (ع) باشد و بر آن خبر و سنت و روایت نیز اطلاق شدهشیخ بهائی در وجیزه فرموده الحدیث كلام یحكی قول المعصوم او فعله او تقریره
متعددی که از آن حضرت شده، مطرح شده است. چنان که سیوطی از
جابر بن عبدالله انصاریجابربن عبداللّه انصاری، صحابی و از مُکْثِرینِ حدیث بود
و
ابن عباسابن عباس عموزاده و صحابی رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم ، امیر الحاج و بنیان گذار مکتب تفسیری مکه و از یاران و شاگردان امام علی (ع) هستند
و علی ـ علیه السلام ـ روایت کرده که اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در
تفسیردانش‌ شرح‌ و تبیین‌ آیات‌ قرآن‌ که‌ از عهد نزول‌ وحی با شخص‌ پیامبر صلی الله علیه وآله آغاز شده‌ و پس‌ از رحلت‌ آن‌ حضرت‌، بتدریج‌ بسط‌ و تنوع‌ یافته‌ و گرایشها و روشهای مختلف‌ در این‌ حوزه‌ پدید آمده‌ است‌
آیه‌ «ان الذین آمنوا و عملوا الصالحات اولئک هم خیر البریّه» اشاره به علی ـ علیه السلام ـ کرده و فرموده‌اند: «تو و شیعیانت» روز قیامت، رستگار خواهید بود.»

فرقه های شیعه



در
تاریخزمان وقوع یک پدیده را، تاریخ گویند
شیعه، فرقه‌هایی پدید آمده است، که بسیاری از آن‌ها منقرض شده‌اند، و بحث درباره‌ آن‌ها فایده‌ چندانی ندارد. فرقه‌های اصلی شیعه که هم اکنون نیز موجودند عبارتند از: شیعه‌ ، شیعه‌ زندیه، و شیعه‌ اسماعیلیه.

وجه تسمیه



اکثریت شیعه، را شیعه‌ یا اثنا عشریه تشکیل می‌دهد،‌از آن‌جا که آنان جانشینان اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ را دوازده نفر می‌دانند، اثنا عشریه (دوازده امامی) نامیده شده‌اند.
شیعه‌ بر مسئله‌
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
تأکید خاصّی داشته و
عصمتعصمت ملکه دوری از گناه و خطا است
امامامام به معنی پیشوا است و از این عنوان در باب‌های بسیاری همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، انفال، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، نکاح، اطعمه و اشربه، احیاء موات، ارث، قضاء، حدود، قصاص و دیات، از جهات مختلف سخن رفته است
و افضیلت او را بر دیگر افراد امت اسلامی بسیار مهم و اساسی می‌داند. و از طرفی، امامت را، پس از سه امام نخست، منحصر در فرزندان می‌داند. با توجه به این عقاید ویژه درباره‌ امامت، شیعه اثنا عشریه به «»
شهرتشهرت به شيوع نقل روايت و يا استناد حکم به روایت يا فتوايى گفته مي شود
یافته است.
شیخ مفیدابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان، (۳۳۶ یا ۳۳۸-۴۱۳ ق) مشهور به شیخ مفید و ابن المعلم، متکلم و فقیه و از چهره‌های برجسته شیعه در جهان اسلام در قرن چهارم هجری قمری بود
، پس از تعریف شیعه به کسانی که به
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
بلافصل ـ علیه السلام ـ دارند درباره‌ شیعه‌ گفته است: «این عنوان، مخصوص آن دسته از شیعه است که به وجود
امامامام به معنی پیشوا است و از این عنوان در باب‌های بسیاری همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، انفال، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، نکاح، اطعمه و اشربه، احیاء موات، ارث، قضاء، حدود، قصاص و دیات، از جهات مختلف سخن رفته است
در هر
زمانزمان به معنای مدت است که با وقت و اجل متفاوت است
، و
وجوبوجوب یکی از احکام خمسه تکلیفی می‌باشد
نص جلّی، و
عصمتعصمت ملکه دوری از گناه و خطا است
و کمال برای هر امامی معتقد است، و امامت را (غیر از سه امام نخست) منحصر در فرزندان ـ علیه السلام ـ می‌داند...»

امامان شیعه



نام و خصوصیات
امامانامام به معنی پیشوا است و از این عنوان در باب‌های بسیاری همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، انفال، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، نکاح، اطعمه و اشربه، احیاء موات، ارث، قضاء، حدود، قصاص و دیات، از جهات مختلف سخن رفته است
دوازده‌گانه شیعه در که از پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ شده، بیان گردیده است آنان عبارتند از:
۱ـ ـ علیه السلام ـ ۲ـ
حسن بن علیحسن بن علی مجتبی علیه‌السلام دومین امام شیعیان است
ـ علیه السلام ـ ۳ـ ـ علیه السلام ـ ۴ـ ـ علیه السلام ـ () ۵ـ ( ـ علیه السلام ـ ) ۶ـ ( ـ علیه السلام ـ ) ۷ـ ( ـ علیه السلام ـ ) ۸ـ (
امام رضاامام رضا (علیه السلام) هشتمین امام شیعیان‌ و دهمین تن از چهارده معصوم (علیهم السلام) است
ـ علیه السلام ـ )۹ـ ( ـ علیه السلام ـ ) ۱۰ـ (
امام هادیامام هادی (علیه‌السلام) پیشوای دهم شیعیان، بنا بر نظر مشهور در نیمۀ ذی‌حجه سال ۲۱۲ هـ
ـ علیه السلام ـ ) ۱۱ـ
حسن بن علیحسن بن علی مجتبی علیه‌السلام دومین امام شیعیان است
( ـ علیه السلام ـ ) ۱۲ـ ‌حجه بن الحسن ( موعود ـ عج ـ).

تاریخ پیدایش تشیّع



گر چه، در
عصرعصر در سه معنا به کار رفته‌است: فاصله زمانی بین زوال خورشید تا غروب آن؛بخش پایانی روز و فشردن
اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ درباره‌ پاره‌ای از مسایل، اختلاف نظرهایی میان
مسلمانانمسلمان کسی است که به دین اسلام باور دارد
پدید آمد
[۹] امام شرف الدین، النص و الاجتهاد .
، ولی فرقه‌ها و دسته‌بندی‌هایی که بعدها پیدا شد، در آن
زمانزمان به معنای مدت است که با وقت و اجل متفاوت است
وجود نداشت. ولی پس از رحلت پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ اختلافاتی پدید آمد که سبب پیدایش فرقه‌های مختلف در میان مسلمانان گردید. مهمترین اختلافی که در نخستین روزهای پس از رحلت پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ پدید آمد، مربوط به مسئله‌
خلافتخلافت، نظام حکومتی مسلمانان پس از وفات پیامبر اسلام و در جایگاه جانشینی آن حضرت، که در طول سیزده قرن اشخاص و خاندانهای متعددی در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفی کرده‌اند
و
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
بود که مسلمانان را به دو دسته تقسیم کرد.
یک دسته معتقد بودند که
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
، همانند
نبوتاصل نَبُوّت، یعنی باور به اینکه خدا برای رساندن سخن خود به انسان، پیامبرانی را از میان خود آنان برگزیده‌است
، منصب و مقامی الهی است و از شرایط
امامامام به معنی پیشوا است و از این عنوان در باب‌های بسیاری همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، انفال، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، نکاح، اطعمه و اشربه، احیاء موات، ارث، قضاء، حدود، قصاص و دیات، از جهات مختلف سخن رفته است
این است که معصوم از خطا و
گناهگناه به معنای خلاف است و در اسلام هرگونه کاری که برخلاف فرمان خداوند باشد گناه است
باشد، و این صفت را جز کسی نمی‌داند، بنابراین راه تعیین امام نصّ الهی است که در
قرآنقرآن، در اصل مصدر است و به کتابی که بر پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و آله‌و‌سلم) اختصاص پیدا کرده است گفته می‌شود
یا
احادیثحدیث اصطلاحا كلامی است كه حاكی قول یا فعل یا تقریر معصوم (ع) باشد و بر آن خبر و سنت و روایت نیز اطلاق شدهشیخ بهائی در وجیزه فرموده الحدیث كلام یحكی قول المعصوم او فعله او تقریره
نبوی بیان شده است، و طبق این نصوص، ـ علیه السلام ـ جانشین پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و امام مسلمین است. ـ علیه السلام ـ و و گروهی از بزرگان
صحابهبحث پیرامون صحابه از این جهت ضروری می‌نماید که دین از طریق این افراد به نسل بعدی انتقال یافته است
،‌ اعم از مهاجرین و انصار، طرفدار این نظریه بودند. و این همان عقیده‌ شیعه ـ خصوصاً شیعه‌ ـ در مسئله‌ امامت است.
و دسته‌ دیگر ـ که در رأس آن‌ها ابوبکر و
عمرعمربه طول زندگی و یا دوران حیات را می‌گویند
قرار داشتند ـ بر این عقیده بودند که پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ برای خود جانشین تعیین نکرده است،‌ و این کار را به
مسلمانانمسلمان کسی است که به دین اسلام باور دارد
واگذار کرده است. بر این اساس، و با توجه به اهمیت مسئله‌
خلافتخلافت، نظام حکومتی مسلمانان پس از وفات پیامبر اسلام و در جایگاه جانشینی آن حضرت، که در طول سیزده قرن اشخاص و خاندانهای متعددی در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفی کرده‌اند
و امامت و نقش حیاتی آن در سرنوشت امت اسلامی، در یک اقدام شتاب‌زده - در شرایطی که حضرت علی ـ علیه السلام ـ و عده‌ای از بزرگان صحابه به
تجهیزفراهم آوردن ساز و برگ چيزي را تَجهيز مي‌گويند
بدنبدن به معنای اندام و تن انسان یا حیوان می باشد که در باب هاى طهارت، صلاة، حج، تجارت، نکاح، صید و ذباحه و حدود از آن سخن رفته است
پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ مشغول بودند ـ عده‌ای از مهاجران و انصار در
سقیفه‌ بنی ساعدهواقعه سقیفه بنی‌ساعده که مبتنی بر سنت‌های قبیله‌ای در جاهلیت بود، اولین و بزرگ‌ترین انحراف و شکافی بود که بین مسلمانان به وجود آمد
گرد آمده، و پس از گفتگوهایی که در مورد خلیفه‌ پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ میان آن‌ها مطرح شد، سرانجام با ابوبکر به عنوان خلیفه‌ پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ
بیعتبیعت در لغت به معنای پیمان‌بستن بر فرمان‌بردارى و سپردن امور است
کردند
بعد از خلافت علي ـ عليه السلام ـ با گسترش تشيع، علاوه بر نام شيعه به تدريج عناوين ديگري چون علوي، امامي،‌اثنا عشري، جعفري و رافضی بر دوستداران خاندان رسالت اطلاق شد كه بعضي از اين القاب را مخالفان به شيعيان دادند مثل عنوان رافضي يا ترابي از القابي بوده كه براي طعنه و به شيعيان داده شده است.
همانطور كه اشاره شد نخستين كسي كه به پيروان امام علي ـ عليه السلام ـ شيعه گفت حضرت محمد ـ صلي الله عليه و آله ـ بود و برخي از اصحاب پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ در آن زمان به شيعه علي ـ عليه السلام ـ معروف بودند افرادي مانند:
سلمان فارسیسلمان نامی است که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) خطاب به روزبه ایرانی کرد و او را سلمان فارسی خواند
،
ابوذر غفاریابوذر غفاری [http://lib
،‌، ابو ایوب انصاری و همه و بني مطلب و ... به دوستداري علي ـ عليه السلام ـ معروف بودند.

سکوت علی



چون شرایط سیاسی و اجتماعی دنیای
اسلاماسلام، گرویدن به آیین آسمانی حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله را گویند که یکی از ادیان توحیدی و ابراهیمی است و از جامعیت خاصی نسبت به دیگر ادیان برخوردار است
و
جهانجهان همان عالَم (به فتح لام) می‌باشد و عالم کلمه‌ای عربی است
به گونه‌ای بود که ـ علیه السلام ـ و هواداران او، برای اثبات عقیده خود و عملی ساختن آن، به اقدامات عملی و خصمانه دست می‌زدند، موجودیت اسلام از ناحیه دشمنان خارجی (امپراطوری
ایرانایران هجدهمین کشور جهان از نظر وسعت است و مساحت آن یک میلیون و ۶۴۸ هزار و ۱۹۵ کیلومترمربع است
و
رومسى امین سوره قرآن کریم، سوره روم می باشد که از آن در باب صلات سخن گفته‏اند
) و دشمنان داخلی (منافقین) آسیب جدّی می دید، امام علی ـ علیه السلام ـ مصلحت اسلام و مسلمین را پیروی از روش
صبرصبر، عبارت است از ثَبات نفس و اطمینان آن و مضطرب نگشتن و مقاومت کردن در بلایا و مصایب، به گونه‌ای که سینه انسان تنگ نشود و خاطرش پریشان نگردد
و مدارا دید، و گرچه در مواقع مناسب، دیدگاه خود را درباره نادرستی عمل آنان بیان می‌کرد، ولی از درگیری‌های خصومت‌آمیز خودداری کرد، و در
هدایتهدایت، شناختن درست و صحیح هدف ، انتخاب راه و طریق صحیح برای رسیدن به هدف و پایداری در مسیر است
و پیشبرد
جامعهجامِعه، کتـابـی نـام‌بـردار در روایـات شیعه ، بـه امـلای رسول‌الله (ص) و خط امیرالمؤمنین علی (ع) است
اسلامی، از هیچ گونه کوشش و تلاشی خودداری نمی‌کرد.
و در حل مشکلات، دستگاه
خلافتخلافت، نظام حکومتی مسلمانان پس از وفات پیامبر اسلام و در جایگاه جانشینی آن حضرت، که در طول سیزده قرن اشخاص و خاندانهای متعددی در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفی کرده‌اند
را یاری می‌نمود. تا آن‌جا که از خلیفه دوم نقل شده که هفتاد بار گفته است «اگر علی نبود عمر هلاک می‌شد» و نیز گفته است: «خدایا مرا برای برخورد با مسئله‌ دشواری که علی بن ابی طالب حضور ندارند، باقی مگذار.»
[۱۰] امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۱.


شیعه در زمان پیامبر



در هر حال، شیعه به عنوان پیروان علی بن ابی طالب و معتقدان به
امامتامامت رهبری امت اسلامی پس از پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ==پنج محوردر بحث امامت== مباحث امامت بر پنج محور کلی استوار است: ۱
بلافصل او در نخستین روزهای پس از رحلت پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ پدید آمد. البته نیز یافت می‌شود که لفظ شیعه در زمان
حیاتحیات‏ مقابل ممات است
پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ بر چهار تن از
صحابهبحث پیرامون صحابه از این جهت ضروری می‌نماید که دین از طریق این افراد به نسل بعدی انتقال یافته است
اطلاق می‌شد که عبارت بودند از:
سلمانسلمان از صحابی رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله و از یاران حضرت علی علیه السلام می‌باشد
، مقداد، ابوذر و . این افراد از جمله کسانی هستند که در مسئله‌
خلافتخلافت، نظام حکومتی مسلمانان پس از وفات پیامبر اسلام و در جایگاه جانشینی آن حضرت، که در طول سیزده قرن اشخاص و خاندانهای متعددی در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفی کرده‌اند
و امامت، علی ـ علیه السلام ـ را خلیفه‌ بلافصل پیامبر می‌دانستند با این وصف، و با توجه به این که نظریه‌ ‌شیعه در مسئله‌ امامت به نصوص
کتابکتاب یکی از اسمای قرآن کریم است
و
سنتدومین منبع استنباط به اتّفاق تمامى فقهاى اسلام، سنّت است
مستند گردیده است، می‌توان گفت: ، در
حقیقتحقیقت، به معنای کارگیرى لفظ در معناى وضع شده براى آن گفته می شود
، با
اسلاماسلام، گرویدن به آیین آسمانی حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله را گویند که یکی از ادیان توحیدی و ابراهیمی است و از جامعیت خاصی نسبت به دیگر ادیان برخوردار است
همراه بوده است، هر چند به عنوان یک ، پس از رحلت پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ موجودیت یافت.

شیعه در عصر خلفاء



شیعه در عصر خلفا (ابوبکر، عمر، عثمان) به جز روزهای اول پس از سقیفه، با فشار چندانی رو به رو نبود و علی (علیه‌السّلام) دورادور و به صورت غیر رسمی با خلفای وقت همکاری نظامی و سیاسی درحد حفظ مصالح عالی
اسلاماسلام، گرویدن به آیین آسمانی حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله را گویند که یکی از ادیان توحیدی و ابراهیمی است و از جامعیت خاصی نسبت به دیگر ادیان برخوردار است
داشت و تعدادی از بزرگان شیعیان
صحابهبحث پیرامون صحابه از این جهت ضروری می‌نماید که دین از طریق این افراد به نسل بعدی انتقال یافته است
نیز با موافقت امام (علیه‌السّلام) مناصب نظامی و سیاسی را قبول می‌کردند.
بعد از قتل عثمان و
خلافتخلافت، نظام حکومتی مسلمانان پس از وفات پیامبر اسلام و در جایگاه جانشینی آن حضرت، که در طول سیزده قرن اشخاص و خاندانهای متعددی در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفی کرده‌اند
امام علی (علیه‌السّلام) پیروان و یاران آن حضرت آشکارا تشیع خود را اعلام و به آن تظاهر کردند اما بعد از آن حضرت عصر بنی امیه دشوارترین زمان برای شیعیان بود که از سال ۴۰ هجری شروع می‌شود و تا سال ۱۳۲ هجری ادامه می‌یابد.همه خلفای اموی دشمن سرسخت شیعه بودند و
ابن ابی الحدیداِبْن‌ِ اَبی‌ الْحَدید، عزالدین‌ ابوحامد عبدالحمید بن‌ هبةالله‌ بن‌ محمد بن‌ محمد بن‌ محمد بن‌ حسین‌ بن‌ ابی‌ الحدید مداینی‌، دانشمند، شاعر، ادیب‌، فقیه‌ شافعی ‌ و اصولی‌ معتزلی ‌ (اوّل‌ ذیحجه ۵۸۶ - ۶۵۶ق‌/۳۰ دسامبر ۱۱۹۰- ۱۲۵۸م‌) می‌باشد
دانشمند سنی مذهب می‌نویسد «شیعیان در هر جا که بودند به قتل می‌رسیدند، بنی امیه دست‌ها و پاهای اشخاص را به احتمال این که از شیعیان هستند می‌بریدند و دوستداران خاندان را زندانی و اموالشان را به غارت و خانه شان را ویران می‌کردند.» .

شیعه در عصر اموی و عباسی



با وجود همه اختناق‌ها و ظلم‌هایی که در عصر امویان بر شیعیان وارد شد، گسترش تشیع متوقف نشد.زیرا مظلومیت خاندان پیامبر، ‌ موجب تمایل قلوب مردم به سوی آنان می‌شد، مخصوصاً حسنین (علیهما‌السّلام) در میان مردم و صحابه از احترام خاص برخوردار بودند.پس از شهادت امام حسین (علیه‌السّلام) شیعیان به جهت از دست دادن مهمترین تکیه گاه خود از هرگونه حرکت مسلحانه در مقابل دشمن ناامید شدند اما این قیام خونین کاخ امویان را واژگون کرد و مشروعیت
حکومتحکومت چهار معنی دارد: ۱
امویان را در افکار عمومی از بین برد.
با شروع دعوت عباسیان از سال ۱۱۱ هجری موانع گسترش تشیع در مناطق مختلف قلمرو اسلامی تضعیف گردیده و باعث کاسته شدن از سوی امویان بر علیه شیعه شد و لذا شیعیان در این برهه از زمان از
امنیتامنیت به معنی ایمنی داشتن جانی، مالی، عِرضی یا معنوی می باشد
نسبی برخوردار بودند و امامان شیعه در این مدت کوتاه مبانی فقهی و کلامی شیعه را پایه گذاری کردند و تشیع وارد مرحله جدیدی شد.در این عصر شیعیان در شرق و غرب سرزمین‌های پهناور اسلامی پراکنده بودند و در قرن چهارم به اوج
رشدرُشد در دو معنای توانایی حفظ مال و مصرف آن در راه درست و نمو به کار رفته است
و توسعه خود رسیدند و دولت‌های شیعی
زیدی ياران زید بن علی بن الحسین (ع) را گويند كه پس از امام زین العابدین پسرش زيد را امام دانستند
و اسماعیلی آل بویه و حمدانیان دراین زمان تشکل پیدا کرده‌اند.

گستره جغرافیایی تشیع



همزمان با گسترش فکری و عقیدتی، شیعه از نظر جغرافیایی هم گسترش یافت و بطور قطع خاستگاه اولیه تشیع
مدینهمدینه یکی از شهرهای اصلی کشور عربستان هست
بوده است و نخستین شیعیان از میان در همین شهر می‌زیستند.در دو قرن اول و دوم هجری شیعیان در نقاط زیادی از سرزمین اسلامی می‌زیستند و همه جا پراکنده شده بودند ولی تراکم و تجمع شیعیان در مناطق معدودی بود که در قرن اول هجری عبارت بود از مدینه، یمن،
کوفهکوفه ؛ از شهرهای جنوب کشور عراق فعلی، در ۱۰ کیلومتری شمال شرق نجف و دومین شهری است که به دست مسلمانان بنا شده است
، ، مدائن و
جبل عاملجبل عامل، منطقه ای در جنوب لبنان بوده و بر سرزمینهای ساحلی و کوهستانیِ جنوب لبنان، مشتمل است
.در
قرنقرن به فتح قاف و راء استخوانی است در فرج که مانع جماع می‌گردد و زنی را که دارای این عیب باشد قرناء گویند
دوم علاوه براین مناطق سرزمین‌هایی چون ،
خراسانخراسان ناحیه ای در شرق ایران است و در باب صلات فقه از آن سخن گفته اند
،
طبرستانطبرستان، به مازندران اطلاق می‌شود
،
بغدادبغداد: پایتخت فعلى كشور عراق است
و آفریقا نیز از مناطق تجمع شیعیان بود.

فرق شیعه



چون مکتب شیعه در طول دو قرن و نیم امامت را به طور کامل درک نمود به ناچار حوادث و بحرانهائی بخصوص در مورد امامت و
مهدویتمهدویت به معنای اعتقاد به امام مهدی (علیه‌السلام) می‌باشد
بر شیعه وارد شد. به همین دلیل با انحراف افرادی از شیعه ، فرق شیعی منحرفی بوجود آمدند که عمده این فرق عبارتند از: کیسانی، زیدی، اسماعیلی، فطحی و واقفی . به هرحال این فرق، منحرف از عقاید شیعه حقه هستند و حتی با روند تکاملی این فرق، لفظ شیعه بر ایشان
اطلاقصدور کلام از گوینده بدون قید یا شرطی را اطلاق گویند
نمی‌شود و برای استعمال این لفظ حتما باید به مکتب خویش اضافه شوند؛ مانند شیعه اسماعیلی و شیعه زیدی و بقیه فرق منحرفه که منقرض شده‌اند.


غلو در شیعه



زمینه غلو در مکتب شیعه برای عده‌ای از سود جویان و یا غافلان از حقائق اعتقادی شیعه به وادی
کفر«كفر» به معناى «پوشاندن و پنهان كردن چيزى » مى باشد
و شرک تبدیل شده بود و عده‌ای از افراد به کفر و
غلوغلو، به معنی افراط در دین و تجاوز کردن از حد و اندازه است
کشیده شدند. این کافران غلو کننده و گزافه گو به هیچ وجه
ماهیتماهیت به معنای حقیقت شیء ، یا پاسخ سؤال از چیستی شیء می‌باشد
اعتقادات شیعی ندارند ولی عده‌ای از نویسندگان مانند شهرستانی و سمعانی سعی دارند تمام افراد و فرق منحرف شده از شیعه را شیعه بنامند و بلکه بطور کلی شیعه را اهل غلو و
تشبیهمانند کردن خدا به مخلوقات را تشبیه گویند
و
تقصیرتقصیر به معانی کوتاه کردن ناخن یا موی سر، کوتاه کردن عمل عبادی، کوتاهی در عمل است
معرفی کنند. این نویسندگان سعی دارند تمام فرق کیسانی و اسماعیلی و زیدی و
غلاتغُلات، به جماعت غالیان یا اهل غلوّ می‌گویند
و دیگر منحرفین از شیعه را تماما شیعی معرفی کنند و به خواننده القاء کنند که فرق شیعی بسیار زیاد است و در این پوشش از ذکر حق و عقائد حقه شیعه خودداری کنند و به طور طبیعی صورتی ناشایست از شیعه بسازند.


شیعیان و استقامت



همان عده از دوستان و هواداران علی (علیه‌السّلام) که به نام شیعه شناخته می‌شدند پس از رحلت پیغمبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) برای احیای حقوق در خصوص
خلافتخلافت، نظام حکومتی مسلمانان پس از وفات پیامبر اسلام و در جایگاه جانشینی آن حضرت، که در طول سیزده قرن اشخاص و خاندانهای متعددی در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفی کرده‌اند
و مرجعیت علمی به
انتقادنقد و انتقاد در لغت به معنی ارزیابی، بررسی، شناسایی نمودن، زیر و رو کردن، عیب­ها را نمایاندن و پنهان­ ها را رو کردن است
و اعتراض پرداختند و از اکثریت منافقین و مردم که با زور و یا تطمیع و یا با ابوبکر بیعت نمودند، جدا شدند.
سلمانسلمان از صحابی رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله و از یاران حضرت علی علیه السلام می‌باشد
، ابوذر، مقداد، و
حذیفة بن یمانحُذَیفة بن یمان، کنیه‌اش ابوعبداللّه و صحابی مشهور پیامبر اکرم صلوات الله علیه بوده است
و... از جمله یاران حقیقی بودند که در صحنه‌های مختلف از حق آن حضرت
دفاعدفاع به معنای دفع کردن مهاجم است
نمودند.
شیعیان آل محمد علیهم‌السّلام در زمان خلفای غاصب سه گانه (۱۱ـ ۳۵ ه. ق) پیوسته زیر فشار قرار داشتند تا جائی که
ابوذر غفاریابوذر غفاری [http://lib
به دلیل روشنگری‌های افشاگرایانه اش مورد
شکنجهشکنجه‏ به آزار جسمی یا روحی برای اجبار کردن کسی به کاری گفته می شود
معاویه و عثمان واقع می‌شود. سپس این
صحابیصَحابی مصاحب رسول خدا صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌آله می‌باشد
جلیل القدر به بیابان ربذه تبعید شده و در غربت جان می‌دهد. مالک اشتر و
محمد بن ابی بکرمحمد بن ابوبکر (عبدالله) از قبیله بنی تمیم قریش، ملقب به «عابد قریش»[http://lib
و و جویرة بن مسهر و و
کمیل بن زیادکمیل پسر زیاد بن نهیک بن هیثم بن سعد بن مالک بن حارث بن صهبان بن سعد بن مالک بن نخع از قبیله مذحج می‌باشد
و رشید هجری و قنبر... از بزرگان شیعه نیز با حیله معاویه به شهادت می‌رسد و بنی امیه (۴۰ـ۱۳۲) هرگونه امن و مصونیت از جان و مالشان برداشته شده بود بطوریکه حجاج خونخوار هر زمان که اراده می‌کرد دستور می‌داد تا در برابر او یکی از شیعیان کشته شودولی هر چه فشار ستم و بیدادگری بر ایشان بیشتر می‌شد در عقیده خود استوارتر می‌گشتند. با روی کار آمدن بنی العباس شدت سختگیری برامامت شیعه و نیز شیعیان تشدید شد. دردسر بسیاری برای شیعیان در این دوران اتفاق می‌افتاد و شیعه برای رفع شر به
تقیهابراز عقیده یا انجام دادن کاری بر خلاف‌ نظر و اعتقاد قلبی را تقیّه گویند
رفتار می‌نمود. تمام این ظلمها به دلیل انحراف از امامت حقه بود که از ابتدای
حکومتحکومت چهار معنی دارد: ۱
غاصبانه ابوبکر با فاجعه شروع شد و ادامه یافت. این ظالمین فضای جامعه را طوری طراحی نمودند که باعث تیرگی روابط حامیانشان با شیعیان شدند. همانطور که علنا به
دشمنیدشمنى عداوت و خصومت را گویند و در ابواب طهارت ، صلات ،‌جهاد ،‌حج ، تجارت ،‌قضاء‌و شهادات از آن سخن گفته اند
با اهل بیت علیهم‌السّلام دامن می‌زدند. شهادت مظلومانه ائمه اطهار بخصوص امام حسین (علیه‌السّلام) شاهد این مدعی است.
در اوایل قرن چهارم، سلاطین با نفوذ آل بویه به قدرت رسیدند. حمایت ایشان از مذهب و عقاید شیعه به جامعه تشیع قدرت فراوانی را اعطاء کرد. حمایت قدرت سیاسی شیعه تا حدود زیادی آزادی عمل را برای جامعه تشیع به ارمغان آورد. این دوره زمانی است که عالمانی چون و
شیخ صدوقابن بابِوِیه‌ْ، محمد بن علی‌ بن حسین‌ بن موسی‌ بن بابویه‌ قمی‌، ملقب‌ به‌ شیخ‌ صدوق‌ (ح‌ ۳۰۵-۳۸۱ق‌/ح‌۹۱۷-۹۹۱م‌)، محدث‌ و فقیه‌ بزرگ‌ شیعه امامیه‌، در قرن چهارم هجری قمری بود
و
شیخ مفیدابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان، (۳۳۶ یا ۳۳۸-۴۱۳ ق) مشهور به شیخ مفید و ابن المعلم، متکلم و فقیه و از چهره‌های برجسته شیعه در جهان اسلام در قرن چهارم هجری قمری بود
و و... ظهور یافتند و آشکارا به اظهار عقاید خود و نقد آرای دیگران پرداختند و میراث گرانسنگی از تالیفات و مصادر اولیه علوم دینی مانند عقاید و حدیث و
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
وتفسیر و... از علوم آل محمد (علیهم‌السّلام) را به جامعه اسلام و
شیعهپس از رحلت پیامبر (ص) مسلمانان به دو فرقه «شیعه» و «اهل سنت» تقسیم شدند
عرضه نمودند.
در اوایل قرن ششم که حمله مغول آغاز شد شیعه شدن جمعی از سلاطین مغول در ایران و حکومت سلاطین مرعشی در مازندران، مرکزیت شیعه در و
کوفهکوفه ؛ از شهرهای جنوب کشور عراق فعلی، در ۱۰ کیلومتری شمال شرق نجف و دومین شهری است که به دست مسلمانان بنا شده است
و
نجفنجف از شهرهای مهم کشور عراق و سومین شهر مذهبی جهان اسلام است
در قدرت و وسعت جمعیت شیعه کمک بسزایی نمود. این وضع تا اواخر قرن نهم هجری ادامه داشت و از حدود قرن دهم هجری در اثر ظهور سلطنت صفویه در ایران، مذهب شیعه رسمیت یافت و تاکنون که در قرن پانزدهم هجری می‌باشد به رسمیت خود باقی است و به علاوه در همه نقاط جهان، صدها میلیون شیعه زندگی می‌کنند.


وظیفه شیعیان



امروزه مهمترین دشمنان شیعه را سران
استکباراستکبار همان برتری خواهی و بزرگ بینی هست؛ و در آیات و روایات بسیار توبیخ شده هست
و
کفر«كفر» به معناى «پوشاندن و پنهان كردن چيزى » مى باشد
و هم پیمانان ایشان بخصوص وهابیت از خارج تشیع و
بهائیتبهائیت فرقه‌ای‌ دینی منشعب از آیین بابی است، که در سدۀ ۱۳ق/۱۹م به دست حسینعلی نوری ملقب به بهاءالله، از پیروان سید علی محمد شیرازی، مؤسس بابیه پدید آمد
و
صوفیهصوفیه که از آنان به «اهل طریقت» یاد می‌کنند، گروهی‌اند که از اواخر قرن دوم هجری در جامعه اسلامی پدید آمدند
از داخل تشیع تشکیل می‌دهند. سران استکبار با سرمایه گذاری و حمایت بی دریغ از این سه فرقه ضاله نه تنها برای ضربه زدن به تشیع تلاش می‌کنند بلکه برای ضربه زدن به
جهان اسلامجهاناسلام ، منطقه‌ای‌ مشتمل‌ بر مجموعه‌ فضای‌ پیوسته‌ از کشور مغرب ‌ در افریقای ‌ شمالی‌ تا شبه‌قاره‌ هند و آسیای‌ مرکزی ‌ و از قزاقستان ‌ تا مشرق‌ افریقا و چند قسمت‌ ناپیوسته‌ در جنوب‌ و جنوب‌شرقی‌ آسیا و اروپا و حوزه‌های‌ کوچک‌ مسلمان‌نشین‌ جهان‌ می‌باشد
نقشه می‌کشند. بر همه شیعیان لازم است که علاوه بر شناخت دشمنان اصلی تشیع با شناختی علمی و دقیق، ازعقائد تشیع دفاع کنند.

پانویس


 
۱. ابن منظور، لسان العرب، ج۸، ص۱۸۸.    
۲. طباطبایی، محمد حسین، المیزان، ج۱۷، ص۱۴۷.    
۳. شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، اوائل المقالات، ص۳۵.    
۴. شهرستانی، محمد بن عبدالکریم، الملل و النحل، ج۱، ص۱۴۶.    
۵. بینه/سوره۹۸، آیه۷.    
۶. سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج۸، ص۵۸۹.    
۷. امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۲، ص۵۷۵۸.    
۸. شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، اوائل المقالات، ص۳۸.    
۹. امام شرف الدین، النص و الاجتهاد .
۱۰. امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۱.
۱۱. نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشیعه، ص۱۷۱۸.    
۱۲. امین، سید محسن، اعیان الشیعه، ج۱، ص۱۸۱۹.    
۱۳. شهرستانی، محمد بن عبدالکریم، الملل و النحل، ج۱، ص۹۲.    
۱۴. شهرستانی، محمد بن عبدالکریم، الملل و النحل، ج۱، ص۱۴۶.    
۱۵. کشی، محمد بن عمر، رجال الکشی، ۱ جلد، انتشارات دانشگاه مشهد، ۱۳۴۸ هجری شمسی، ص۶ - ۷.    
۱۶. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت - لبنان، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ هجری قمری، ۱۱۰ جلدی، ج۲۲، ص۳۹۹.    
۱۷. علامه حلی، حسن بن یوسف،، کشف الیقین، مؤسسه چاپ و انتشارات وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد، ۱۴۱۱ هجری قمری یک جلد، ص۷۷.    
۱۸. علامه حلی، حسن بن یوسف،، کشف الیقین، مؤسسه چاپ و انتشارات وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد، ۱۴۱۱ هجری قمری یک جلد، ص۷۷.    


منبع


سایت اندیشه قم، برگرفته از مقاله «شناخت اجمالی شیعه»، تاریخ بازیابی ۳/۶/۱۳۹۵.    
سایت پژوهه، برگرفته از مقاله «شیعه»، تاریخ بازیابی ۲۸/۱/۱۳۹۵.    


رده‌های این صفحه : شیعه | فرق و مذاهب | کلام اسلامی




جعبه ابزار