عذاب

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



در ، بارها از عذاب گناهکاران سخن به میان آمده است.


معنای لغوی



کلمه «عذاب» به معنای
شکنجهشکنجه‏ به آزار جسمی یا روحی برای اجبار کردن کسی به کاری گفته می شود
و
عقوبتعقوبت عبارت است از جزای عمل بد انسان
است.

معنای اصطلاحی



مراد، کیفرهای دردناک دنیوی و اخروی ملحدان،
منافقانبحث نفاق یکی از مباحثی است که در قرآن بسیار به آن پرداخته شده است تا جایی که سوره‌ای به نام «سوره منافقون» بر پیامبر ص نازل شده است
و فاسقان است.
حکیمحکمت رسیدن به حق با عقل و علم را گویند و حکیم نیز به شخصی که کار را بر اساس عقل و علم و در مسیر حق انجام می‌دهد، اطلاق می‌شود
آدمی را برای خویش آفریده و به او توان انتخاب و
اختیاراختیار در چند معنا به کار رفته است: ۱
بخشیده است. کسانی که از روی اختیار راه بندگی در پیش گیرند، به کمال می‏رسند و در آن سرای، از نعمت‌ها و پاداش‌های بیکران الهی بهره می‏برند؛ امّا کسانی که از بندگی
خداآفرینندۀ جهان هستی را خدا گویند
روی برتابند و راه زشتکاران و
گناهگناه به معنای خلاف است و در اسلام هرگونه کاری که برخلاف فرمان خداوند باشد گناه است
و نافرمانی در پیش گیرند، از تقرب به خدا باز می‏مانند و دچار و
غضبخشم و غضب نیرویی است که برای دفاع از خود و پاسداری از حق در نهاد انسان گذارده شده است، اما اگر از محور اصلی خویش خارج گردد تبدیل به یکی از رذائل بزرگ می شود و رذائل مهم دیگری را نیز با خود به همراه می آورد
و کیفر الهی می‏شوند. اینان در عالم
برزخاز ديدگاه قرآن و روايات، برزخ و قبر يک چيز است که گاهي از آن به عالم قبر و گاهي از آن به عالم برزخ ياد مي شود
و محشر و
آخرتآخِرَتْ (آخره)، مؤنث «آخِر» بر وزن فاعله از ماده «ا خ ر» به معنی «پایان، پسین، قیامت یا دیگر»، عبارت از جهانی است که مردم پس از مردن، به آن در می‌آیند و برای همیشه در آن‌جا می‌زیند
، گرفتار کیفر و رفتارها و
اعمالعمل، به کار می‌شود
خویش خواهند بود.

انواع عذاب



همان‌سان که
معاد\'\'\'معاد\'\'\' واژهٔ عربی برگرفته از «عود» است و به‌معنای «بازگشتن»، «رستاخیز» یا «دوباره‌برخاستن» (پس از مرگ) است
، روحانی و جسمانی است، کیفر و پاداش نیز هم روحانی است و هم جسمانی:

← عذاب روحانی


مراد، مجموعه‏ای از کیفرها است که
روحروح آفريده‌ای از عالم غیب است که از آن در بابهايی نظير طهارت، صلات، تجارت، صید و ذباحه و دیات سخن گفته‌اند
و
جانجان به معنای نَفْس (روح) هر موجود جاندار می باشد و از آن در بابهایى نظیر حج، جهاد، اطعمه و اشربه، حدود و قصاص سخن گفته‌اند
آدمی را می‏آزارند. این کیفرها به ظاهر اثری مستقیم بر نمی‏نهند. نیز محتمل است که بر روح و جسم -هر دو- اثر نهند. برخی از کیفرهای روحانی عبارت‏اند از: غم و
اندوهاندوه یعنی ناراحتی و از آن به مناسبت در بابهای طهارت، صلات، صوم و قضاء سخن رفته است
جانکاه و حسرت بی‏پایان،
سرزنشسرزنش سخن ‏توبیخ آمیز گفتن به کسى و بازخواست کردن‏او دربرابر لغزشی است که از او سر زده است
، رسوایی و بی‏پناهی، شماتت خازنان ، نعره وحشتناک و خشم‏آلود دوزخ، مواجهه با فرشتگان
خشنخشن‌ به هر چیز زبر و درشت می گویند
و سختگیرو گفت‏وگوی آزاردهنده و حسرت‏زا با
بهشتیانبهشت، به جایگاه نیكان و مؤمنان در آخرت گفته می شود، که از آن به مناسبت، در باب هاى طهارت، صلاة و حج سخن رفته است
.

← عذاب جسمانی


کیفرهایی که مستقیم بر آدمی فرود می‏آیند، چند دسته‏اند:

←← عذاب‏های بدنی سخت و دردآور


از برخی قرآنی برمی‏آید که عذاب چنان دردآور و جانکاه است که گناهکار حاضر است فرزندان و همسر و خویشان و همه زمینیان را فدا کند و در برابر، از عذاب رهایی یابد. نیز در قرآن آمده است که هیچ کس را همچون او به بند نمی‏کشند و عذاب نمی‏دهند.

←← خوراکی‏ها و نوشیدنی‏ها


از سخت‏ترین عذاب‏های جسمانیِ ، خوردن و نوشیدن است. آنان بر اثر خوردن و آشامیدن آن‌چه برایشان فراهم شده است، به سختی دچار
درددرد در دو معنا استعمال شده است
و رنج می‏شوند. از آن خوردنی‏ها و آشامیدنی‏ها است:
زقومزقوم، نام درختی است که به گفته قرآن در قعر آتش جهنم رشد می‌کند
یا میوه تلخ، حمیم یا
آببه آنچه آب نامیده شود، هر چند به طور مَجاز آب گفته می‌شود
سوزان، غسلین یا
چرکچرك جرمی تیره رنگ که بر بدن یا لباس و مانند آن می نشیند
و
خونخون‏ از نجاسات است که در قلب و رگها جریان دارد
، ضریع به معنای نوعی گیاه سمّی، غساق یا
خونابهخونابه‏ خون مخلوط با آب که در محل زخم جمع می‎‌شود
و صدید به معنای
چرکچرك جرمی تیره رنگ که بر بدن یا لباس و مانند آن می نشیند
و خونابه
جراحتزخمهای ایجاد شده در بدن بوسیله آلات جرح و مانند آن را جراحت می گویند که عمده احکام جراحتها در باب قصاص و دیات مطرح شده، لیکن در بابهاى طهارت، جهاد و شهادت نیز از آن سخن رفته است
[۱۶] پیام قرآن، ۴۳۹- ۴۲۴


←← پوشیدنی‏ها


از عذاب‏های ، پوشانیدن لباس‏های دردآور و سوزنده بر دوزخیان پوشیدنی‏های دوزخی، زشت و بدمنظر و بدبویند و شعله‏ور.

←← عذاب‏های دیگر جسمانی


برخی دیگر از عذاب‏های دوزخی که آدمی را رنج می‏دهند عبارتند از: برخورد با بادهای کشنده و دودهای غلیظ و آتش‏زا، روییدن پوست‏های پی در پی و از میان رفتن آن‌ها،
داغداغ‏ ، اثر برجای مانده از تماس بدن با جسم بسیار گرم می‌باشد
شدن
صورتصورت، چهره شکل و هیئت پدیده‌ها است
و
پهلوپهلو به دو طرف سینه و شکم گفته می شود
و
پشتحدّ فاصل میان استخوان لگن و کتف انسان را پشت گویند
،
حبسحبس در دو معنا استعمال شده است
در زندان‏های تنگ و تاریک با غل و زنجیر به صورت انفرادی، کشانیده شدن به سوی
آتشآتش‏ ماده ای است که می سوزاند و گرما و نور تولید می کند و از آن در باب‏هاى طهارت، صلات، جهاد، صید و ذباحه و حدود سخن رفته است
در حالی که گناهکار غل و زنجیر بر گردن و
دستدست یکی از اعضای بدن است و از آن در باب‌هاى طهارت، صلات و
و پا داردو....

عوامل عذاب



برخی
گناهانیگناه به معنای خلاف است و در اسلام هرگونه کاری که برخلاف فرمان خداوند باشد گناه است
که مایه عذاب جاودان دوزخ‏اند، عبارت‏اند از:
کفر«كفر» به معناى «پوشاندن و پنهان كردن چيزى » مى باشد
،
نفاقکلمات کلیدی: قرآن، نفاق، دوروئی، انحراف
، قتل و
جنایتجِنایت، اصطلاحی‌ در فقه‌ و حقوق‌ ، به‌ معنای‌ وارد کردن‌ هرگونه‌ صدمه‌ به‌ تمامیت‌ جسمانی‌ افراد، که‌ کیفری‌ شرعی‌، مانند قصاص‌ یا دیه‌ ، دارد
،
رباخواریربا از گناهان کبیره به معنای معامله دو کالای همجنس با زیادی دریک طرف، قرض دادن به شرط زیادی، یا سود ظالمانه در معامله یا تجارت است
و
ظلمظلم یکی از رذایل اخلاقی و مذموم است
.


پانویس


 
۱. حج/سوره۲۲، آیه۲۲.    
۲. مومنون/سوره۲۳، آیه۱۰۷و ۱۰۸.    
۳. آل عمران/سوره۳، آیه۱۹۲.    
۴. مومن/سوره۴۰، آیه۴۹ و ۵۰.    
۵. فرقان/سوره۲۵، آیه۱۲.    
۶. تحریم/سوره۶۶، آیه۲.    
۷. اعراف/سوره۷، آیه۴۴.    
۸. معارج/سوره۷۰، آیه۱۲تا۱۴.    
۹. فجر/سوره۸۹، آیه۲۵و۲۶.    
۱۰. دخان/سوره۴۴، آیه۴۳تا۴۶.    
۱۱. صافات/سوره۳۷، آیه۶۷و۶۸.    
۱۲. حاقه/سوره۶۹، آیه۳۶.    
۱۳. غاشیه/سوره۸۸، آیه۵.    
۱۴. نبأ/سوره۷۸، آیه۲۵.    
۱۵. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۱۵تا۱۷.    
۱۶. پیام قرآن، ۴۳۹- ۴۲۴
۱۷. حج/سوره۲۲، آیه۱۹تا۲۲.    
۱۸. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۴۹و۵۰.    
۱۹. واقعه/سوره۵۶، آیه۴۱تا۴۶.    
۲۰. نساء/سوره۴، آیه۵۶.    
۲۱. توبه/سوره۹، آیه۳۶.    
۲۲. فرقان/سوره۲۵، آیه۱۳و۱۴.    
۲۳. مومن/سوره۴۰، آیه۷۱و۷۲.    
۲۴. آل عمران/سوره۳، آیه۱۱۶.    
۲۵. مجادله/سوره۵۸، آیه۱۷.    
۲۶. نساء/سوره۴، آیه۹۳.    
۲۷. بقره/سوره۲، آیه۲۷۵.    
۲۸. شوری/سوره۴۲، آیه۴۵.    


منبع



پژوهشکده تحقیقات اسلامی، فرهنگ شیعه، ص۳۳۷، انتشارات زمزم هدایت.




جعبه ابزار