علم (دانش)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



امروزه در زبان فارسی و عربی کلمه «علم» به دو معنای متفاوت بکار برده می شود.


معنای اصلی علم یعنی دانستن



معنای اصلی و نخستین علم، دانستن در برابر ندانستن است. به این معنا اشاره دارد که « هل یستوی الذین یعلمون و الذین لا یعلمون»، (آیا یکسانند آنان که می‌دانند و آنان که نمی‌دانند.)از این منظر به همه دانستنیها صرف نظر از نوع آنها علم گفته می‌شود مطابق این معنا،
اخلاقاخلاق، جمع خلق به معنای خصلت‌های نفسانی انسان اعم از فضائل و رذائل است
، ریاضیات،
فقه‌فقه، به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد که به استنباط احکام شرع کمک می‌کند
، ‌دستور زبان، ، زیست شناسی و نجوم همه علم‌اند... کلمه Knowledge در انگلیسی و Connaissance در فرانسه معادل این معنا از علم‌اند.

علم در معنای حسی



کلمه علم در معنای دوم منحصراً به دانستنی‌هایی اطلاق می‌شود که بر
تجربهتجرِبه، اصطلاحی در منطق و فلسفه و از مبادی معرفت است
مستقیم حسی مبتنی باشند.
علم در این جا در برابر همه دانستنیهایی قرار می‌گیرد که آزمون پذیر نیستند. اخلاق (دانش خوبیها و بدیها)، (دانش
احکام\'\'\'احکام\'\'\' به مجموعه دستورالعمل‌هایی گفته می‌شود که یک دین برای پیروان خود وضع می‌کند
و عوارض مطلق هستی
عرفانشناختی که بر اثر سیر و سلوک و مجاهدت با نفس از دریافت‌های باطنی، به‌دست می‌آید را عرفان گویند
(تجارب درونی و شخصی)،
منطقمنطق از دو نظر جزء علوم اسلامی محسوب می‎شود: اولاً به دلیل این که مانند ادبیات عرب نسبت به بسیاری از علوم اسلامی جنبه مقدمی دارد
(ابزار هدایت فکر)، فقه، ،
بلاغتبلاغت در اصل لغوی از ریشه «بَلَغَ» به معنای رسیدن گرفته شده است؛ و به معنای بالغ شدن مرد، جوان شدن و بلوغ به کار می‌رود
، و... همه بیرون از علم به معنای دوم آن قرار می‌گیرند و همه به این معنا غیر علمی‌اند کلمه SCIENCE در انگلیسی و فرانسه معادل این معنا از علم‌اند.
دیده می‌شود که علم در این معنا بخشی از علم به معنای اول را تشکیل می‌دهد و به سخن دیگر علم تجربی نوعی از انواع دانستنیهای بسیاری است که در اختیار
بشرموجود قائم بر دو پا که در اصطلاح آدم و بشر اطلاق می‌‌شود را انسان گویند
می‌تواند قرار گیرد.

سیر رشد علم



رشد علم به معنای دوم عمدتا از آغاز دوره
رنسانسرنسانس، جنبش فرهنگیِ مهمی بود که آغازگر دورانی از انقلاب علمی و اصلاحات مذهبی و پیشرفت هنری در اروپا شد
به بعد است در حالیکه علم به معنای مطلق آگاهی (معنای اول) تولدش با
تولدتَوَلُّد، اصطلاحی کلامی، به معنای پدید آمدن فعلی از فعل دیگر است
بشریت هم آغاز است. آیه قرآنی «خلق الانسان علمه البیان»، ( رحمن
انسانانسان اصلش از «إِنْسیان» است، زیرا لغت شناسان عربی، مصغّر آن را «اُنیسیانْ» دانسته اند
را آفرید و بیان را به وی تعلیم داد.) بهترین موید این معناست.



پانویس


 
۱. زمر/سوره۳۹، آیه۹.    
۲. رحمن/سوره۵۵، آیه۳-۴.    


منبع



سایت آوای امین    
این مقاله در بسیاری از سایتها درج شده است.



جعبه ابزار