فعل

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



فعل، به دو معنا بکار برده شده، یکی کردار؛ رفتار، و یا کلمه‌ای که بر وقوع عمل در گذشته، حال و یا آینده
دلالتواژه دلالت به دو معنی به کار رفته است: ۱
دارد، گفته می‌شود.



جایگاه معنای اول



فعل همچون قول از ابزار بازگو کردن مافی الضمیر است. انسان برای فهماندن مقصود درونی خود به دیگران از رفتار، همانند گفتار بهره می‌گیرد. در شرع مقدس
اسلاماسلام، گرویدن به آیین آسمانی حضرت محمد صلّی اللّه علیه و آله را گویند که یکی از ادیان توحیدی و ابراهیمی است و از جامعیت خاصی نسبت به دیگر ادیان برخوردار است
نیز بر ترتیب آثار به فعل، همچون قول اعتبار داده شده است، مگر مواردی که گفتار خصوصیتی داشته باشد. در این گونه موارد نیز در صورت ناتوانی از گفتار، مانند آن‌که فرد لال باشد، فعل جایگزین گفتار خواهد شد.

احکام فقهی فعل به معنای اول



از احکام مرتبط با فعل به معنای نخست در ابواب عبادات، معاملات، و احکام سخن گفته‌اند.
در ادامه به نمونه‌هایی از
احکام\'\'\'احکام\'\'\' به مجموعه دستورالعمل‌هایی گفته می‌شود که یک دین برای پیروان خود وضع می‌کند
آن در باب‌های مختلف اشاره می‌کنیم.

← فعل و طهارت


از اقسام غسل‌های ، غسل‌های فعلی است که استحبابشان برای انجام دادن کاری و یا کار انجام گرفته است.

← فعل و نماز


نمازیکی از اعمال و تکالیفی که از طرف خداوند بر انسان واجب شده است نماز می باشد
مجموعی از اقوال ( و
ذکر‌ذکر، در لغت به معنای یادکردن، گفتن، بیان کردن، یادآوری، به زبان جاری کردن در مقابل صمت و در اصطلاح ياد كردن زبانى و قلبى خداوند است
) و افعال، از قبیل
رکوعدر حال ویرایش رکوع خم شدن را می‌گویند و در شرع به خم شدن خاص در نماز اطلاق می‌شود
و
سجودنهادن پیشانی بر زمین را سجود گویند
است.
[۱] إصباح الشیعة، ص۵۷.
کسی که به علت عارضه‌ای در زبانش توانایی تلفظ ندارد باید به قصد قرائت و معنای آن زبانش را حرکت دهد.
فعل کثیرفعل کثیر، از مبطلات نماز محسوب می‌شود
از مبطلات نماز شمرده شده است.

← فعل و عقود و ایقاعات


در عقود و ایقاعات جز موارد استثنایی مانند
عقود اذنیعقود اذنی مقابل عقود عهدی می‌باشد
لفظ معتبر است؛ لیکن برای کسی که قادر به تلفظ نیست، فعلی که
دلالتواژه دلالت به دو معنی به کار رفته است: ۱
بر معنای آن یا
ایقاعانشاء بی نیاز از انشاء قبول را ایقاع می‌گویند و از آن در بابهای ایقاعات، مانند طلاق، ایلاء، لعان، عتق، یمین و عهد سخن رفته است
بکند، کفایت می‌کند، آیا از شخص توانا بر تلفظ نیز فعل می‌تواند جایگزین قول شود یا نه؟ مسئله محل اختلاف است.

← فعل و رجوع


رجوع به در زمان
عدّهعُدَّه درلغت به‏معنی آمادگی، مهیّاشدن و آنچه‏برای روز مبادا ذخیره ‏می‏کنند آمده‏است
در
طلاق رجعیطلاق رجعی ، طلاقی است كه در زمان عده زن، مرد می‌تواند از طلاق رجوع كند و بدون نیاز به نکاح جدید، زناشوئی را ادامه دهد
با گفتار و نیز فعل، همچون لمس کردن و
بوسیدنبوسیدن یعنی ماچ كردن و در باب‌هاى طهارت، زکات، صوم و
تحقق می‌یابد.

← فعل و ارتداد


کارهایی که در راستای و
اهانتاهانت کاری اعم از قول، اشاره یا عمل که متضمن إسناد و إخبار نبوده و در حیثیت متضرر از این جرم، نوعی وهن وارد کند
به آن انجام می‌گیرد، مانند مسخره کردن صلّی اللّه‌ علیه و آله یا زیر پا نهادن و یا پاره کردن آن، موجب
ارتدادکافر شدن پس از مسلمانی را ارتداد گویند
مرتکب شونده آن می‌شود.

← فعل مباشری و تسبیبی


فعل به لحاظ این‌که
فاعلکلمه‌ی "فاعل"، اسم فاعل از ماده‌ی "فعل" و در لغت به معنای عامل و انجام دهنده است
، آن را مستقیم و بدون واسطه ایجاد کرده و یا با فراهم کردن مقدمات آن، سبب ایجاد فعل شده است، به ترتیب به فعل مباشری و فعل تسبیبی تقسیم می‌شود.

← فعل معصوم علیه السّلام


فعل صادر از علیه السّلام همچون گفتار او
حجّتبرای حضرت ولی عصر (ارواحناله‌الفدا)، حضرت مهدی (علیه‌السلام ) القابی ذکر شده است که یکی از آن القاب حجت می‌باشد
و قابل استناد و
استدلالاستدلال آن است که به‌ وسیلۀ قضایای معلوم بتوان قضایای مجهول را کشف کرد
بر است.

احکام فقهی فعل به معنای دوم



از فعل به معنای دوم در باب
تجارتتجارت به معانی خرید و فروش، مطلق کسب و داد و ستد، داد و ستد به قصد سود بردن است
و
یمینیَمین به معنی قَسم و سوگند است که در جمیع ابواب منازعات و در کتاب قضاء و شهادات و هم چنین در کتاب أیمان در مورد کسی که چیزی را بواسطه قسم خوردن بر خود واجب یا حرام می‌کند از آن بحث می‌شود
سخن گفته‌اند.

← باب تجارت


به قول مشهور، در عقد لازم فعل ماضی معتبر است. بنابر این، به کار بردن فعل مضارع و غیر آن کافی نخواهد بود.

← باب یمین


با فعل ماضی منعقد نمی‌شود و کفّاره‌ای جز
استغفاردرخواست آمرزش از خداوند را اِستغفار گویند
ندارد.
[۶] عیون الحقائق، ج۲، ص۱۷۷.


پانویس


 
۱. إصباح الشیعة، ص۵۷.
۲. جواهر الکلام، ج۹، ص۳۱۵-۳۱۹.    
۳. جواهر الکلام، ج۳۲، ص۱۷۹ ۱۸۰.    
۴. جامع المقاصد، ج۱۳، ص۱۱.    
۵. منیة الطالب، ج۱، ص۲۴۶.    
۶. عیون الحقائق، ج۲، ص۱۷۷.


منبع



فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج۵، ص۷۰۴، برگرفته از مقاله«فعل».    



جعبه ابزار