[۱۸]
محمد بن سعید بوصیری، دیوان البوصیری، ص۱۹۰ـ۲۰۱، چاپ محمد سید کیلانی، مصر ۱۳۷۴ـ ۱۹۵۵.
[۱۹]
محمد زکی مبارک، المدائح النبویه فی الادب العربی، ص۲۰۱، ۲۰۳، قاهره ۱۳۹۱/۱۹۷۱.
[۲۰]
بطرس بستانی، کتاب دائرة المعارف، ذیل «بردة»، بیروت (بیتا).
[۲۱]
R. Basset, "Burda", in The Encyclopaedia of Islam, ۲nd ed., Vol. I, Leiden: E. J. Brill, ۱۹۶۰, p. ۱۳۱۴.
بوصیری در سرودن برده از قصاید میمیّه شاعران پیش از خود، بویژه میمیّه ابن فارض (متوفی ۶۳۲ق)، تأثیر گرفته است، و در وزن و قافیه، مطلع، و مضمونهای تغزلی با آن مشترک است. [۲۲]
محمد زکی مبارک، المدائح النبویه فی الادب العربی، ص۲۰۱ـ۲۰۲، قاهره ۱۳۹۱/۱۹۷۱.
قصیده برده از ابتدا توجه مسلمانان را برانگیخت و گروههای مذهبی هر یک به گونهای از آن استفاده میکردند؛ صوفیان (بویژه در مصر) و اهل سنّت و شیعیان بدان اهمیت بسیاری میدادند، به طوری که امروزه اهل سنّت آن را در کنار اوراد، دعاها و استغاثهها قرار میدهند و در مجموعههای دعایی خود چاپ میکنند. دُروزیان، آن را برای تبرّک و آمرزش مردگان در تشییع جنازهها میخوانند. [۲۳]
محمد زکی مبارک، المدائح النبویه فی الادب العربی، ص۲۱۵ـ۲۱۶، قاهره ۱۳۹۱/۱۹۷۱.
[۲۴]
بطرس بستانی، کتاب دائرة المعارف، ذیل «بردة»، بیروت (بیتا).
[۲۵]
W. A. Clouston (ed.), Arabian Poetry for English Readers, p۳۲۲, Glasgow: Privately printed, ۱۸۸۱.
بسیاری از شاعران از این قصیده، استقبال، و در وزن و قافیه از آن پیروی کردهاند، از جمله احمد شوقی، با قصیده «نهج البرده» (سروده در سال ۱۳۲۷ق). با اینهمه، قصیده برده بوصیری در میان مدایح نبویه برتری خود را حفظ کرده است. [۲۶]
محمد زکی مبارک، المدائح النبویه فی الادب العربی، ص۲۱۹، ۲۲۲ـ۲۲۳، قاهره ۱۳۹۱/۱۹۷۱.
[۲۷]
شوقی ضیف، شوقی شاعر العصر الحدیث، ص۱۳۰ـ۱۳۱، مصر ۱۹۵۷.
[۲۸]
عمر فروخ، تاریخ الادب العربی، ج۳، ص۶۷۷، ج ۳، بیروت ۱۹۸۹.
[۲۹]
کارل بروکلمان، تاریخ الادب العربی، ج۵، ص۹۱ـ۹۷، ج ۵، نقله الی العربیه رمضان عبدالتواب، قاهره ۱۹۷۵.
این قصیده به زبانهای لاتینی، آلمانی، فرانسوی، انگلیسی، ایتالیایی، بربری، اردو و تاتاری ترجمه شده. [۳۰]
ادوارد آبوت ون دایک، کتاب اکتفاء القنوع بِما هو مطبوع، ص۲۸۰، چاپ محمدعلی ببلاوی، مصر ۱۳۱۳/۱۸۹۶.
[۳۱]
R. Basset, "Burda", in The Encyclopaedia of Islam, ۲nd ed., Vol. I, Leiden: E. J. Brill, ۱۹۶۰, p. ۱۳۱۴.
[۳۲]
کارل بروکلمان، تاریخ الادب العربی، ج۵، ص۸۲ـ۸۳، ج ۵، نقله الی العربیه رمضان عبدالتواب، قاهره ۱۹۷۵.
و بیش از نود شرح به زبانهای عربی، فارسی، ترکی و بربری بر آن نوشته شده است، که قدیمترینِ آنها شرحِ ابو شامه عبدالرحمان بن اسماعیل دمشقی (۵۹۶ق ـ ۶۶۵ق ) است. [۳۳]
عمر فروخ، تاریخ الادب العربی، ج۳، ص۶۷۸ـ۶۷۹، ج ۳، بیروت ۱۹۸۹.
[۳۴]
محمد زکی مبارک، المدائح النبویه فی الادب العربی، ص۲۱۷ـ۲۱۸، قاهره ۱۳۹۱/۱۹۷۱.
[۳۵]
کارل بروکلمان، تاریخ الادب العربی، ج۵، ص۸۳ـ۹۱، ج ۵، نقله الی العربیه رمضان عبدالتواب، قاهره ۱۹۷۵.
[۳۶]
R. Basset, "Burda", in The Encyclopaedia of Islam, ۲nd ed., Vol. I, Leiden: E. J. Brill, ۱۹۶۰, p. ۱۳۱۴.
۱. ابن شاکر کتبی، فوات الوفیات، چاپ احسان عباس، بیروت ۱۹۷۳ـ۱۹۷۴. ۲. بطرس بستانی، کتاب دائرة المعارف، بیروت (بیتا). ۳. محمد زکی مبارک، المدائح النبویه فی الادب العربی، قاهره ۱۳۹۱/۱۹۷۱. ۴. ادوارد آبوت ون دایک، کتاب اکتفاء القنوع بِما هو مطبوع، چاپ محمدعلی ببلاوی، مصر ۱۳۱۳/۱۸۹۶. ۵. کارل بروکلمان، تاریخ الادب العربی، ج ۵، نقله الی العربیه رمضان عبدالتواب، قاهره ۱۹۷۵. ۶. اسماعیل بغدادی، هدیة العارفین، ج ۲، در حاجی خلیفه، کشف الظنون، ج ۶، بیروت ۱۴۱۰/۱۹۹۰. ۷. محمد بن سعید بوصیری، دیوان البوصیری، چاپ محمد سید کیلانی، مصر ۱۳۷۴ـ ۱۹۵۵. ۸. شوقی ضیف، شوقی شاعر العصر الحدیث، مصر ۱۹۵۷. ۹. عمر فروخ، تاریخ الادب العربی، ج ۳، بیروت ۱۹۸۹. ۱۰. R. Basset, "Burda", in The Encyclopaedia of Islam, ۲nd ed., Vol. I, Leiden: E. J. Brill, ۱۹۶۰, p. ۱۳۱۴. ۱۱. W. A. Clouston (ed.), Arabian Poetry for English Readers, Glasgow: Privately printed, ۱۸۸۱.
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «قصیده برده» ردههای این صفحه : شعرای اهل البیت | شعرای عرب | شعرای قرن 7 (قمری) | مصر | مقالات دانشنامه جهان اسلام
|