• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 
محله شمس‌آباد
اطلاعات کلی
نام رسمی شمس‌آباد
نام‌های قدیمی روستای شمس‌آباد
نام‌ لاتین šams-ābād
روی نقشه آری
استان تهران
منطقه شهرداری ۴
تاریخچه
پیشینه روستایی از توابع شمیران، زمین‌ها متعلق به میرزا نصرالله خان مشیرالدوله نائینی از رجال قاجار
ضمایم شهری خیابان‌بندی و تفکیک زمین‌ها در دهه ۱۳۴۰ هـ.ش، ضمیمه شدن به تهران
جمعیت
جمعیت اولیه حدود ۲۰ نفر در میانی دهه ۱۳۲۰ هـ.ش

شمس‌آباد šams-ābād ، محله‌ای در شمال شرقی تهران و از توابع منطقه ۴ شهرداری است که پیش‌تر روستا بوده است.
این روستا در ۷ کیلومتری جنوب شرقی تجریش و یک کیلومتری جنوب شرقی پاسداران کنونی واقع بوده و زمین‌های آن به میرزا نصرالله خان مشیرالدوله نائینی تعلق داشت.
آب مورد نیاز شمس‌آباد از طریق رشته‌ قنات مخلص‌آباد تأمین می‌شده و جمعیت آن در (دهه ۱۳۲۰ هـ.ش) حدود ۲۰ نفر بود.
با توسعه تهران در (دهه ۱۳۴۰ هـ.ش)، زمین‌های شمس‌آباد خیابان‌بندی شد و محله‌ای شهری شکل گرفت.
اماکن مهم این محله شامل مسجد الهادی، پارک صدف، مدرسه ناشنوایان باغچه‌بان و مرکز خرید گلستان است و میدان‌های ملت و بهشتی و بزرگراه‌های امام علی و شهید زین‌الدین از محورهای اصلی آن به شمار می‌روند.



محله شمس‌آباد در گذشته روستایی از توابع شمیران و امروزه محله‌ای در شمال شرقی تهران، واقع در محدوده منطقه ۴ شهرداری تهران.


این روستا در ۷ کیلومتری جنوب شرقی تجریش و یک‌کیلومتری جنوب شرقی سلطنت‌آباد (پاسداران امروزی) واقع بوده است.
[۱] کریمان، حسین، قصران (کوهسران)، تهران، ۱۳۵۶ ش، ج۱، ص۵۱۸.

زمین‌های شمس‌آباد از شرق به مسیل لویزان که از کوه‌های دارآباد سرچشمه می‌گیرد، از غرب به کاظم‌آباد، از جنوب به مجیدیه و از شمال به مبارک‌آباد محدود می‌شود.
[۲] معتمدی، محسن، جغرافیای تاریخی تهران، تهران، ۱۳۸۱ ش، ص۳۸۴.

روستای شمس‌آباد از طریق جاده خاکی زیبایی که در دو طرف آن درختان چنار زیادی کاشته شده بود، به مبارک‌آباد متصل می‌شده است.


زمین‌های این روستا در دوره‌ای به میرزا نصرالله خان مشیرالدوله نائینی از رجال دوره قاجار تعلق داشت.
میرزا نصرالله خان مشیرالدوله نائینی دارای املاک زیادی بوده است.
افزون بر ۶ دانگ زمین‌های شمس‌آباد، ۶ دانگ از ملکی در مبارک‌آباد و ۳ دانگ از ملکی در لویزان نیز از جمله املاک مشیرالدوله در شمیران بوده‌اند.


جمعیت شمس‌آباد در سال‌های میانی (دهه ۱۳۲۰ هـ.ش) حدود ۲۰ نفر بود.
[۳] فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادی‌ها)، استان مرکزی، دایره جغرافیایی ستاد ارتش، تهران، ۱۳۲۸ ش، ص۱۲۵.

آب مورد نیاز روستای شمس‌آباد از رشته‌قناتی به نام مخلص‌آباد تأمین می‌شده است.
[۴] ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، تهران، ۱۳۷۱ ش، ج۱، ص۵۴۲.

در سرشماری (۱۳۳۵ هـ.ش)، آماری از جمعیت این روستا ارائه نشده است؛ احتمالاً روستای شمس‌آباد در آن تاریخ خالی از سکنه و یا دارای جمعیتی بسیار اندک بوده است.


با رشد کالبدی شهر تهران در (دهه ۱۳۴۰ هـ.ش)، زمین‌های شمس‌آباد همچون دیگر روستاهای تهران، خیابان‌بندی و از یکدیگر تفکیک شد و به یکی از محله‌های این کلان‌شهر بدل گشت.
امروزه (۱۳۹۰ هـ.ش) خیابان اصلی شمس‌آباد به خیابان مجیدیه متصل می‌شود.


قدیمی‌ترین مسجد این محله، مسجد الهادی نام دارد.
پارک صدف بر روی تپه شمس‌آباد، مدرسه ناشنوایان باغچه‌بان و مرکز خرید گلستان از جمله اماکن مهم در این محله به شمار می‌روند.
دو میدان ملت و بهشتی از میدان‌های اصلی محله شمس‌آبادند.
همچنین بزرگراه امام علی (علیه‌السلام) ــ که از روی مسیل لویزان می‌گذرد ــ در شرق شمس‌آباد قرار دارد و بزرگراه شهید زین‌الدین از میان شمس‌آباد می‌گذرد.
[۵] معتمدی، محسن، جغرافیای تاریخی تهران، تهران، ۱۳۸۱ ش، ص۳۸۴.
[۶] تحقیقات میدانی مؤلف.



۱. کریمان، حسین، قصران (کوهسران)، تهران، ۱۳۵۶ ش، ج۱، ص۵۱۸.
۲. معتمدی، محسن، جغرافیای تاریخی تهران، تهران، ۱۳۸۱ ش، ص۳۸۴.
۳. فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادی‌ها)، استان مرکزی، دایره جغرافیایی ستاد ارتش، تهران، ۱۳۲۸ ش، ص۱۲۵.
۴. ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، تهران، ۱۳۷۱ ش، ج۱، ص۵۴۲.
۵. معتمدی، محسن، جغرافیای تاریخی تهران، تهران، ۱۳۸۱ ش، ص۳۸۴.
۶. تحقیقات میدانی مؤلف.



شعبانی، میلاد، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «محله شمس‌آباد»، ص۱۱۰۴.    






جعبه ابزار