• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

محمد بن طاهر سجستانی (مقاله‌دوم)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



مقالات مرتبط: محمد بن طاهر سجستانی.


ابوسلیمان محمد بن طاهر بن بهرام سجستانی منطقی دانشمند قرن ۴ هجری، ابتدا در سیستان و سپس در بغداد زندگی کرد.
او از دانشمندان بزرگی علم آموخت و به تدریس و تحقیق پرداخت.
با وجود بیماری و نابینایی از یک چشم، خانه‌اش به مرکزی برای دانشجویان تبدیل شد.
او در علوم عقلی و نجوم فاضل بود و پیش از نیوتون، قانون جاذبه را کشف کرد.
آثار متعددی از جمله مقالاتی در منطق و نجوم نوشت و تا سال ۳۷۹ هجری زنده بود.




محمد سجستانی در آغاز مدتی در سیستان در خدمت ابوجعفر ملک سجستان که خود اهل فضل و از عارفان و دانایان به شمار می‌آمد، سپری کرد.
ابوسلیمان درباره سجستانی گوید: او از سخنان اهل یونان و نوادر ایشان و سیرت و احوال ایشان بسیار یاد داشت؛ به نوعی که در آن باب همانندی نداشت.
او سپس در بغداد مسکن گزید.
وی در علوم عقلی و حکمی فاضل، دقیق و به دقایق آن‌ها آگاه و بصیر بود.
چون وی دچار بیماری برص و از یک چشم نابینا بود، همواره در خانه بود و منزلش مرکزی برای تدریس و تحقیق شده بود. کسانی که در پی دانش بودند، به خانه او می‌رفتند.
سجستانی که خود خانه نشین بود، دوست داشت از اوضاع سیاسی ـ اجتماعی جامعه خود آگاه باشد. وی برای این منظور از ابوحیان توحیدی بهره می‌برد. ابوحیان می‌کوشید در مجالس بزرگان و مسؤلان مملکتی حضور یابد و از اوضاع جاری آگاه شود، سپس اطلاعات خود را در اختیار سجستانی قرار دهد.
عضدالدوله فناخسرو حاکم بغداد به سجستانی احترام می‌کرد و او را بزرگ می‌شمرد.


سجستانی از کسانی چون متی بن یونس و یحیی عدی دانش آموخت.


کسانی چون ابوحیان توحیدی و محمد بن عبدون جبلی از محمد سجستانی علم آموختند.


محمد بن طاهر در هیئت و نجوم نیز دستی داشت. او هفت قرن پیش از نیوتون، قانون جاذبه را کشف کرد.
کتاب‌های او عبارت‌اند از:
• مقالة فی مراتب قوی الانسان
• کلام فی المنطق
• تعالیق حکمیه
• مُلح و نوادر
• مقالة فی الاجرام العلویة ان طبیعتها طبیعة خامه و انّها ذوات النفس وان النفس التی لها النفس الناطقه
• رسایل الی عضدالدوله
• شرح کتاب ارسطو
• صوان الحکمه
• محرک الاول
• رسالة فی اقتصاص (پیروی) من طرق الفضایل



ظاهراً سجستانی تا سال ۳۷۹ زنده بوده است.
برخی درگذشت وی را سال ۴۱۰ هجری گزارش کرده‌اند.



۱. ↑ دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه دهخدا، ج ۱، ص ۴۵۹.    
۲. ↑ محمد بن محمود، نزهة الارواح و روضة الافراح، ج ۱، ص ۴۲۵-۴۲۶.    
۳. ↑ محمد بن محمود، نزهة الارواح و روضة الافراح، ج ۱، ص ۴۲۵-۴۲۶.    
۴. ↑ قفطی، علی بن یوسف، تاریخ الحکماء، ج ۱، ص ۲۸۲.    
۵. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج ۳، ص ۱۳۸.    
۶. ↑ قفطی، علی بن یوسف، تاریخ الحکماء، ج ۱، ص ۲۸۲-۲۸۳.    
۷. ↑ قفطی، علی بن یوسف، تاریخ الحکماء، ج ۱، ص ۲۸۲-۲۸۳.    
۸. ↑ قفطی، علی بن یوسف، تاریخ الحکماء، ج ۱، ص ۲۸۲-۲۸۳.    
۹. ↑ قفطی، علی بن یوسف، تاریخ الحکماء، ج ۱، ص ۲۸۲.    
۱۰. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج ۳، ص ۱۳۸.    
۱۱. ↑ علی اکبر، لغت‌نامه دهخدا، ج ۱، ص ۴۵۹.    
۱۲. ↑ علی اکبر، لغت‌نامه دهخدا، ج ۱، ص ۴۵۹.    
۱۳. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج ۳، ص ۱۳۸.    
۱۴. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج ۳، ص ۱۳۸.    
۱۵. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج ۳، ص ۱۳۸.    
۱۶. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج ۳، ص ۱۳۸.    
۱۷. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج ۳، ص ۱۳۸.    
۱۸. ↑ قفطی، علی بن یوسف، تاریخ الحکماء، ج ۱، ص ۲۸۲.    
۱۹. ↑ زرکلی، خیر الدین، الأعلام، ج ۶، ص ۱۷۱.    
۲۰. ↑ زرکلی، خیر الدین، الأعلام، ج ۶، ص ۱۷۱.    
۲۱. ↑ زرکلی، خیر الدین، الأعلام، ج ۶، ص ۱۷۱.    
۲۲. ↑ زرکلی، خیر الدین، الأعلام، ج ۶، ص ۱۷۱.    
۲۳. ↑ علی اکبر، لغت‌نامه دهخدا، ج ۱، ص ۴۵۹.    
۲۴. ↑ حاجی خلیفه، کشف الظنون، ج ۶، ص ۶۰.    
۲۵. ↑ ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ج ۱، ص ۳۲۲.    
۲۶. ↑ مدرس تبریزی، محمد علی، ریحانة الادب، ج ۷، ص ۱۴۱.    
۲۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج ۳، ص ۵۸۷.    
۲۸. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج ۱۰، ص ۹۶.    



• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، برگرفته از مقاله «محمد ـ سجستانی»، ج ۲، ص ۳۹۶.






جعبه ابزار