نظارت قبلی (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
نظارت قبلی به معنای بررسی انطباق مصوبات با اصول
قانون اساسی پیش از تصویب است.
این نوع نظارت توسط نهادهای مشخصی انجام میشود که میتوانند شامل کمیسیونهای پارلمانی، نهادهای اجرایی، اعضای منتخب مردم یا جمعی از قضات باشند.
هدف از نظارت قبلی تشخیص و اعلام نظر درباره اساسیت
قوانین و جلوگیری از تصویب مصوبات مغایر با قانون اساسی است.
در برخی شیوها، به دلیل عدم نقش قضایی نهاد مسئول، توجه کافی به قوانین پیش از طی مراحل تصویب ممکن است محدود باشد.
يكى از شيوههاى نظارت بر اساسى بودن قوانين، نظارت قبلى است.
شيوه نظارت قبلى بدان معنا است كه به هنگام تصويب قوانين عادى، نهادى خاص عهدهدار مسئوليت اظهار نظر در مورد مصوبات مىشود و با پيش بينى در قانون اساسى، اين نهاد مأموريت مىيابد كه انطباق و عدم انطباق مصوبات پارلمان و يا هر نوع مرجع رسمى تصميمگيرى را با اصول قانون اساسى تشخيص داده و اعلام نظر كند.
نهادى كه براى نظارتهاى قبل از تصويب پيشبينى مىشود مىتواند به يكى از اشكال زير باشد:
۱ - هيأتى از داخل پارلمان به صورت كميسيون خاص مسئوليت تشخيص و اعلام نظر در خصوص اساسى بودن قوانين رابرعهده مىگيرد؛
۲ - هيأتى توسط قوه مجريه در اداره قوانين و يا و زارت دادگسترى عهدهدار اين مسئوليت مىشوند،
۳ - با انتخاب مستقيم، اعضاى اين نهاد توسط مردم برگزيده مىشوند؛
۴ - جمعى از قضات و يا محكمه به اين مهم اختصاص داده مىشود.
اما در شيوه اخير به دليل قضاى نبودن كار تصويب، قبل از طى مراحل تشريفاتى، قانون اغلب مورد توجه قرار نمىگيرد.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۶۹۱.
