نظریه ابن حزم اندلسی (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
نظریه ابن حزم اندلسی وی فقیه برجسته
اهل سنت، شرایط حاکم و رئیس
دولت اسلامی را در دو گروه «
لازم» و «
اولویت‌دار» تقسیم کرده است.
شرایط لازم شامل بلوغ، عقل، مرد بودن، پایبندی به
احکام الهی، پرهیز از فساد و قدرت اداره امور است.
شرایط اولویت‌دار شامل علم، انجام فرایض، اجتناب از گناهان کبیره و پوشاندن گناهان صغیره است.
علاوه بر این، برای کمال نهایی، حاکم باید مهربان، شجاع و هشیار باشد و
احکام قرآن،
سنت و سیره
پیامبر را اجرا کند.
نظریه
ابن حزم تأکید بر تلفیق صلاحیت دینی و مدیریتی حاکم برای تضمین اجرای
عدالت و حفظ اصول
اسلام دارد.
ابن حزم كه از فقهاى معروف اهل سنت است شرایط حاكم و رئيس دولت اسلامى را در دو گروه تقسيم‌بندى مى‌كند و گروه اول را لازم و گروه دوم را در اولويت قرار مى‌دهد.
در بيان شرایط لازم مقام رياست دولت اسلامى به جز شرایط اوليه تكليف (بلوغ و عقل) مرد بودن را اضافه مى‌كند و استناد مى‌كند به
حدیث نبوى:
«لا يفلح قوم اسندوا امرهم الى امراة» (رستگار نشدند مردمى كه سرنوشت خود را بدست زنى سپردند) و تصريح مى‌كند كه به دليل
آیه نفى سبيل، بايد
مسلمان و به اوامر الهى روآور باشد و علناً مفسد فى الارض نباشد و فرایض الهى را بداند و قدرت اداره داشته باشد و داراى رشد عقلانى باشد.
ابن حزم شرایطى را كه مبين اولويت واجدين آن مى‌داند چنين بيان مى‌دارد:
علم داشته باشد.
فرایض الهى را بجا آورد.
از گناهان كبيره اجتناب نمايد.
گناهان صغيره را بپوشاند.
ابن حزم آخرين شرطى را كه براى كمال نهایى رئيس دولت اسلامى ذكر مى‌كند اين است كه امام مسلمين بايد مهربان و در برابر منكرات بدون خشونت، شدت عمل نشان دهد و آدمى هشيار و شجاع و در برابر صاحب حق دست‌تنگ نباشد و از اسراف و تبذير بپرهيزد و خلاصه امام مسلمين بايد بپادارنده
احکام قرآن و سنت و سيره پيامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌سلم) باشد.
•
عمید زنجانی، عباس‌علی، فقه سیاسی، ج۲، ص۲۰۰-۲۰۱.
