نظریه شیعه در شرایط امامت (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
نظریه شیعه در شرایط امامت در اندیشه
شیعه، امامت به دو سطح
امامت بالاصاله و امامت در عصر غیبت تقسیم میشود.
امامت بالاصاله ویژه امامان معصوم است و مبتنی بر
عصمت و نصب الهی آنان است.
در دوران غیبت، امامت به معنای عام در قالب
ولایت فقیه تحقق مییابد.
شرایطی همچون
ایمان،
عدالت،
اجتهاد، مدیریت و آگاهی سیاسی برای آن لازم دانسته میشود.
این دیدگاه، مبنای نظری
مشروعیت حکومت اسلامی در
فقه سیاسی شیعه به شمار میرود.
علماء شيعه امامت را به دو مرحله تقسيم مىكنند:
امامت بالاصاله؛
امامت در حال غيبت امام معصوم.
در امامت بالاصاله دو شرط اساسى را اجتنابناپذير مىشمارند:
۱) عصمت؛
۲) انتصاب و تعيين از جانب
خدا و
رسول (صلیاللهعلیهوآلهوسلم).
براى شرط اول مطلق بودن اطاعت از امام را مانند اطاعت از خدا و پيامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) دليل مىآورند.
(أَطِيعُوا الله وَ أَطِيعُوا اَلرَّسُولَ وَ أُولِي اَلْأَمْرِ مِنْكُمْ) دليل انتصابى بودن امامان را عدم توانایى بشر بر شناخت معصومان و نيز
روایات زيادى مىدانند كه در كتب معتبر از طريق محدثين
اهل سنت و شيعه در اين زمينه نقل شده است.
اما در حال غيبت امام معصوم امامت به معنى عام برپا مىشود كه دلایل ضرورت آن را ما در بحثهاى گذشته بطور تفصيل بيان نموديم و اما شرایط آن را فقهاى شيعه بدين ترتيب ذكر كردهاند:
۱. ايمان، زيرا مفاد
آيه «
نفى سبيل» عدم
حاکمیت غيرمؤمن در
جامعه اسلامی است؛
۲. مدير و مدبر بودن؛
«لا تصلح الامامه الا الرجل فيه ثلاث خصال...، حسن الولايه» ۳ . عدالت؛
(وَ لاٰ تَرْكَنُوا إِلَى اَلَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ اَلنّٰارُ) ۴. مرد بودن؛
«لا يفلح قوم وليتهم امراة» ۵. علم اجتهادى نسبت به
احکام اسلام؛ (
حکومت اسلام حكومت قانون است و بدون علم به قوانين اسلام
حکومت اسلامی نخواهد بود.
به علاوه رواياتى كه اختيارات جامعه مسلمين و سر رشته امور را به دست فقها مىسپارد.)
۶. شعور سياسى و آگاهى بر زمان و شرایط حاضر زندگى؛
«العالم بزمانه لا تهجم عليه اللوابس» ۷. پاكى ولادت؛
«لا خير فى ولد الزنا - و انه يحن الى الحرام و الاستخفاف بالدين» ۸. شجاعت (زيرا بدون آن صفات ديگر متحقق نخواهد شد.)
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۲۰۳-۲۰۴.
