ولایت فقهای متعدد در یک زمان (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
ولایت فقهای متعدد در یک زمان در صورتی که یک
فقیه به تنهایی مسئولیت
رهبری جامعه اسلامی (
ولایت فقیه) را بر عهده داشته باشد.
مردم موظفاند در امور سیاسی، اقتصادی، نظامی و سایر مسائل حکومتی به او مراجعه کنند و تشکیل
حکومت نیز بر عهده او است.
این وضعیت منحصر به فرد بودن فقیه مسئول، چارچوب اجرای
ولایت و مسئولیتهای وی را مشخص میکند و از بروز تضاد میان فقها جلوگیری میکند.
ترديدى نيست كه در صورت منحصر به فرد بودن فقيه، او عهدهدار مسئوليت ولايت به معنى وسيع آن بوده و مردم (
امت) مكلّفند در امور سياسى و اقتصادى و نظامى و ساير مسائل حكومتى به وى مراجعه نمايند و مسئوليت تشكيل حكومت نيز بر عهده وى خواهد بود.
همچنين در شرایطى كه فقها در يک عصر متعددند و تنها يک فرد از آنها مسئوليت تشكيل حكومت و اعمال ولايت را بر عهده مىگيرد، مسئلهاى پيش نخواهد آمد.
اما در صورتى كه فقهاى متعدد خواستار دخالت در مسائل حكومتى و انجام امر ولايت باشند خواهناخواه مشكلى به وجود خواهد آمد كه فقها آن را تحت عنوان «
مزاحمة فقيه لفقيه آخر» مورد بحث و بررسى قرار دادهاند.
اين شكل مىتواند به صورتهاى مختلف اتفاق افتد كه در اينجا به برخى از آنها اشاره مىشود:
- در اصل تشكيل حكومت.
- در مخالفت عملى هر كدام نسبت به دستورات ديگرى.
- در تخطیه اعمال فقيه ديگر.
- در مداخله در امور مالى حكومت، مانند دريافت اموالى كه متعلّق به حكومت و يا در اختيار حكومت مىباشد.
- در تجزيه سرزمین اسلامی و امت مسلمان به اين صورت كه هر كدام به خواهد در قسمتى از بلاد اسلامى و بر بخشى از امت حكم براند.
- آيا در چنين مواردى همه فقها از حق ولايت برخوردارند و يا تنها يک فقیه؟
- در صورت اوّل، از يکسو وظيفه مردم چيست؟
- از سوى ديگر وظيفه هر كدام از فقها چگونه است؟
- در صورت دوّم نيز وظيفه ولى فقيهى كه با وجود فقهاى ديگر عهدهدار مسئوليت ولایت امر مىشود، در برابر فقهاى ديگر چيست؟
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص۲۴۴-۲۴۵.
