تاریخ تکوین و تدوین فقه شیعه (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
تاريخ تكوين و تدوين فقه شيعه، از مباحث مطرح در
فقه سیاسی و موضوعات مرتبط با سیر تحول اجتهاد است.
شکلگیری فقه شیعه از زمان
پیامبر اسلام (صلاللهوعلیهوآلهوسلم) آغاز شد و با امامان شیعه تداوم یافت.
امام علی(علیهالسلام) نخستین گردآورنده
احکام فقهی در کتابی جامع شناخته میشود.
فتواهای امام علی (عليهالسلام) در زمان پیامبر (صلاللهوعلیهوآلهوسلم) تأیید میشد و
صحابه در امور مهم با ایشان مشورت میکردند.
بسیاری از عالمان
اهل سنت نیز آرای فقهی امام علی (عليهالسلام) را گردآوری و مورد استناد قرار دادهاند.
تاريخ تكوين و تدوين فقه شيعه را در مراحل زير مىتوان مورد مطالعه قرار داد:
مرحله اول كه از عصر پيامبر (صلاللهوعلیهوآلهوسلم) آغاز مىشود و تا
عصر صادقین امتداد مىيابد.
ريشه اصلى
فقه شیعه را در اين عصر مىتوان از حديث پيامبر (صلاللهوعلیهوآلهوسلم) بهدست آورد.
رسول خدا (صلاللهوعلیهوآلهوسلم) فرمود:
«لا يفتين احدكم فى المسجد و على حاضر» (تا على حضور دارد كسى فتوا ندهد.)
در كتابهایى چون اعيان الشيعة و المراجعات و تأسيس الشيعة و الذّريعة، تأليف كتاب جامعه كه شامل همه ابواب فقه بوده به على (عليهالسلام) نسبت داده شده است.
بعضى از نويسندگان اهل سنت آراء فقهى امام را در مجموعهاى گردآورى كردهاند.
وى در مقدمه اين مجموعه نفيس مىنويسد كه على (عليهالسلام) در زمان پيامبر نيز فتوا مىداد و پيامبر فتواى على (عليهالسلام) را امضاء مىنمود.
صحابه در هيچ موردى بدون كسب نظر حضرت على (عليهالسلام) تصميم قاطع نمىگرفتند.
خلفا تصريح كردهاند كه
«فانا امرنا ان نشاوره» ما از جانب پيامبر موظف شدهايم كه با على (عليهالسلام) مشورت كنيم.
هرگاه نظر و فتواى وى مشخص بود، صحابه به خود اجازه نمىدادند كه با او مخالفت نمايند.
ابن عباس مىگفت:
«اذا ثبت لنا عن على (عليهالسلام) قول لم نعه الى غيره» (هرگاه از على (عليهالسلام) گفتهاى ثابت مىشد ما نظر ديگرى را نمىپذيرفتيم.
•
زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۲، ص ۳۴.
