طرح سه مرحلهای اسلام از واقعبینی تا آرمانگرایی (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
طرح سه مرحلهای اسلام از واقعبینی تا آرمانگرایی نظریه جامعه جهانی
امت واحد و نظام سیاسی
امامت در
اسلام، بر تحقق همبستگی فکری و اخلاقی امت مبتنی است.
با پذیرش واقعیت وجود ملیتها و دولتها سازگار شده است.
این نظریه شامل سه مرحله اصلی است:
- نخست، تعاملات بینالمللی و رعایت قواعد حقوقی عادلانه؛
- دوم، بهرهگیری از استراتژی دعوت و جهاد برای آگاهسازی و مقابله با استکبار؛
- سوم، ایجاد زمینه برای جامعه واحد جهانی و امامت شایسته.
هدف نهایی این طرح، تکامل جمعی جامعه انسانی و اجرای آرمانهای اخلاقی و سیاسی اسلام در طولانیمدت است.
مفهوم نظريه جامعه جهانى امت واحد و نظام سياسى امامت همگون با امت، كه ما آن را به اسلام نسبت داديم، آن نيست كه اسلام در پى رسيدن به اين آرمان نظامى جز اين راه به رسميت نمىشناسد.
روابط ملتها و دولتها را در رابطه جهادى، منحصر مىداند و به پيروان خود دستور مىدهد كه با نفى مليتها و نابودى دولتها نظام ايدهآل را برپا دارند.
صرفنظر از ايدهآليستى بودن اين نظريه كه با واقعبينى اسلام سازگار نيست، اصولاً چنين شيوهاى با روح و طبيعت آبين اسلام نمىسازد و اصول سياسى
قرآن و عملكرد و سيره سياسى
پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) و پيشوايان
دین (علیهالسلام) با آن قابل تطبيق نيست.
اسلام در رابطه با مسائل جهانى به طور واقعگرايانه ناگزير به شرايط وجود مليتها و دولتها و نياز به تمهيدات فراوان براى استقرار نظام ايدهآل توجه نموده و طرح سه مرحلهاى را مطرح كرده است:
۱. طرح نخستين همان ارتباطات بينالمللى و بهرهگيرى از قواعد حقوقى عادلانه در روابط ملتها است.
اسلام در اين مرحله كه معمولاً با شرايط استقرار مليتها و دولتها همراه مىباشد، پيروى از نظام
حقوقی بینالملل مبتنى بر
عرف و قراردادهاى بينالمللى را لازم مىشمارد.
از مشاركت فعال ملتها در سازمانهاى بينالمللى بر اساس طرح برابرى و
حق و
عدالت و احترام متقابل استقبال مىكند.
مفهوم اين طرح، برتر از ارزش يک تاكتيک است، كما اينكه معنى سازش و از دست دادن خصلت مبارزه نيست.
۲.
اسلام با بهرهگيرى از دو استراتژى دعوت و جهاد براى آگاهسازى و رهايىبخشى ملتها و از ميان بردن
استکبار و آثار آن در مرحله دوم از تز تشكيل
حکومت جهانى واحد و تأسيس يک نهاد حقوقى و
حقوق اساسی بينالملل دفاع مىنمايد.
اين طرح به معنى رسيدن به ايستایى و يا هضم و ذوب شدن در يک تشكيلات سياسى جهانى نيست.
۳. در مرحله سوم در روند حركت به سوى همگونى در فكر و عقيده و آرمان با ادامه استراتژى دعوت و
جهاد نهايتاً زمينه براى اجراى طرح جامعه واحد جهانى و تشكيل
امت همگون و
امامت شايسته فراهم مىشود.
طرح آرمانى اسلام در درازمدت جامعه عمل به خود مىپوشد.
اسلام گذار از هر سه مرحله را نهايت امر در سه نوع شرايط متناسب با هر مرحله و متفاوت از ديد تحليلى، شرط تحول اساسى جامعه اسلامى و تكامل حركت جمعى جامعه بشرى تلقى مىكند.
اين ادعا را بايد در بحثهاى آتى توضيح و به طور مستند تبيين نمایيم.
•
عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج۳، ص۷۱-۷۲.
