عبدالله بن احمد بامخرمه
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
ابوالطیب عفیف‌الدین عبدالله بن احمد حمیری شیبانی (۸۳۳ - ۹۰۳ق/۱۴۳۰- ۱۴۹۸م) از افراد مشهور خاندان بامخرمه،
فقیه و
ادیب بود.
وی در روستای هجرین به دنیا آمد و نزد مادر و داییش
ابوبکر باقصام پرورش یافت
و همان‌جا به آموزش مقدمات پرداخت. در ۸۵۳ق به همراه خاندان باعُصَیّه پیاده به
حج رفت؛ سپس برای کسب
علم آهنگ عدن کرد و نزد استادان آن دیار،
تفسیر، حدیث،
نحو و
فقه آموخت.
عبدالله با وجود
فقر و تنگدستی، در طلب علم بسیار سخت‌کوش بود. استادش
باشکیل که وی را صادق، صریح و پای‌بند به علم و دانش یافت، دختر خود را به
ازدواج او درآورد.
بامخرمه به زودی در علوم فقه،
اصول،
فرائض، و جز آن دستی توانا یافت، چندان‌که مردم، در مسائل مختلف خود، بیشتر به وی مراجعه می‌کردند.
دانش گسترده و صراحت
لهجه وی در بیان
حق، هیبتی درخور
احترام در وی پدید آورد.
بامخرمه که سخت مورد علاقه و احترام
علی بن طاهر، سرسلسله
طاهریان یمن بود، به خواهش وی منصب قضای عدن را با قید شروطی پذیرفت. در مدت تصدی امر
قضا، اقامه حق و ترویج
شرع مقدس را سرلوحه اعمال خویش قرار داد.
او که نتوانست بیش از چند ماه در این منصب باقی بماند، به ناچار از راه
دریا به
شِحر گریخت و سپس به موطن خویش هجرین پناه برد. سرانجام، علی بن طاهر که وضع را چنین دید،
عذر او را پذیرفت و با احترام به عدن بازش گرداند.
از آن پس، جز به کار علم نپرداخت و حتی در ۶۴ سالگی نامه‌ای به
سخاوی در
مکه فرستاد و موفق به دریافت «
اجازه» از وی گردید.
از شاگردان وی می‌توان به
عمر بن احمد باکثیر،
عمر بن عبدالرحمان باعلوی حضرمی و جز آنان اشاره کرد.
بامخرمه در موضوعات گوناگون صاحب آثاری است، از آن جمله است: الفتاوی، که نسخه‌ای از آن در تریم به شماره ۸۷۵ نگاهداری می‌شود؛ امنیةالطامع، خلاصه شرح منظومه
ابن هائم (یاسمینیه) در
جبر و
مقابله؛ شرحی بر ملحه
حریری؛ نقدی بر جامع‌المختصرات
نسایی؛ نقدی بر
الفیه ابن مالک؛ و نیز رسالاتی در
علم هیأت
عفیف‌الدین در
عدن درگذشت و نزدیک آرامگاه استادش باشکیل به خاک سپرده شد.
دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «بامخرمه»، ج۱۱، ص۴۴۱۷.
