• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

محمد بن علی موصلی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف





محمد بن علی موصلی (۴۰۲ ـ ۴۹۴ هـ.ق) از محدثان قرن پنجم (هجری قمری) بود.
وی از استادانی چون ابوالفتح ودعان، ابن بحشل و حسین صیرفی حدیث آموخت و بعدها خود نیز به تعلیم و قضاوت پرداخت.
با وجود روایت از او توسط شاگردانی همچون سلفی، رجال‌شناسان او را غیرموثق دانسته‌اند.
وی اثری به نام عوالی فی الحدیث نگاشته و بر الاربعین الودعانیه نیز شرحی نوشته است.
ایشان در سال ۴۹۴ (هجری قمری) درگذشت.



ابونصر محمد بن علی بن عبیداللّه بن ودعان موصلی در سال ۴۰۲ (هجری قمری) و به نقلی در ۴۰۱ (هجری قمری) به دنیا آمد.
در سال ۴۰۸ (هجری قمری) شروع به استماع حدیث نمود.
وی متهم به کذب و از نظر رجال‌شناسان فردی غیرموثق بود.



ابونصر از عموی خود ابوالفتح احمد بن عبیداللّه بن احمد بن ودعان و نیز از ابوالحسن محمد بن علی بن بحشل و حسین بن محمد صیرفی روایت کرد.



محمد بن علی شاگردان و راویانی داشت که از آن میان می‌توان به افرادی همچون، هبه الله شیرازی و عمر رؤاسی از او حدیث شنیده‌اند.
ابومعمر انصاری و ابوطاهر سلفی از وی روایت نمودند.



موصلی مدتی هم به امر قضاوت پرداخت.


محمد در سال ۴۹۳ (هجری قمری) به بغداد رفت و کتاب الاربعین الودعانیه که به گفته منابع، عمویش ابوالفتح آن را از زید بن رفاعه کذّاب به سرقت برده بود، روایت کرد.
ایشان بر کتاب الاربعین الودعانیه شرح و تفسیری نوشت و کتابی تحت عنوان عوالی فی الحدیث تألیف نمود.


موصلی در نهایت در سال ۴۹۴ (هجری قمری) در موصل وفات یافت.



۱. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۱۹۹.    
۲. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۷۸.    
۳. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۱۰، ص۳۲۷.    
۴. ↑ ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۷، ص۷۱.    
۵. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۱۶۱.    
۶. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۴.    
۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۷.    
۸. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۹. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۴، ص۱۰۴.    
۱۰. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۵۶.    
۱۱. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص ۷۱۵.    
۱۲. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، ایضاح المکنون، ج۱، ص۴۳۱.    
۱۳. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۶، ص۲۷۷.    
۱۴. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۱، ص۲۶.    
۱۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۱۶. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۴.    
۱۷. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۵۶.    
۱۸. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۱۹. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۵۶.    
۲۰. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۶، ص۲۷۷.    
۲۱. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۱، ص۲۶.    
۲۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۴.    
۲۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۷.    
۲۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۷.    
۲۵. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۲۶. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۶، ص۲۷۷.    
۲۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۲۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۵.    
۲۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۸.    
۳۰. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۳۱. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۳۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۵.    
۳۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۸.    
۳۴. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۳۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۳۶. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۵.    
۳۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۸.    
۳۸. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۵۶.    
۳۹. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۴۰. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۴۱. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۴، ص۱۰۴.    
۴۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۴۳. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۴، ص۱۰۴.    
۴۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۴۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۵.    
۴۶. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۵۶.    
۴۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۴۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۵.    
۴۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۷.    
۵۰. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۵۱. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۱۰، ص۳۲۷.    
۵۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۴.    
۵۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۷.    
۵۴. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۴، ص۱۰۴.    
۵۵. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۵۶.    
۵۶. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص ۷۱۵.    
۵۷. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، ایضاح المکنون، ج۱، ص۴۳۱.    
۵۸. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۶، ص۲۷۷.    
۵۹. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۱، ص۲۶.    
۶۰. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۶۱. ↑ ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۷، ص۷۱.    
۶۲. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۱۶۱.    
۶۳. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۴، ص۱۰۴.    
۶۴. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۶۵. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۷۸.    
۶۶. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۱۰، ص۳۲۷.    
۶۷. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۱۶۱.    
۶۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۷.    
۶۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۷.    
۷۰. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۷.    
۷۱. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۴، ص۱۰۴.    
۷۲. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۷۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۷۴. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۱۰، ص۳۲۷.    
۷۵. ↑ ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۷، ص۷۱.    
۷۶. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۱۶۱.    
۷۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۷.    
۷۸. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۴، ص۱۰۴.    
۷۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۸.    
۸۰. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص ۷۱۵.    
۸۱. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، ایضاح المکنون، ج۱، ص۴۳۱.    
۸۲. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۶، ص۲۷۷.    
۸۳. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۱، ص۲۶.    
۸۴. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۷۸.    
۸۵. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۶، ص۲۷۷.    
۸۶. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۱، ص۲۶.    
۸۷. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۲، ص۷۸.    
۸۸. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۸۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۷.    
۹۰. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۴، ص۱۰۴.    
۹۱. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۵۶.    
۹۲. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۶، ص۲۷۷.    
۹۳. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۱، ص۲۶.    
۹۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۳۴، ص۲۰۰.    
۹۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۷.    
۹۶. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۹۷. ↑ ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۷، ص۷۱.    
۹۸. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۱۶۱.    
۹۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۷.    
۱۰۰. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۱، ص۲۶.    
۱۰۱. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۱۰، ص۳۲۷.    
۱۰۲. ↑ ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۷، ص۷۱.    
۱۰۳. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۲، ص۱۶۱.    
۱۰۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۱۶۴.    
۱۰۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۶۵۷.    
۱۰۶. ↑ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۵، ص۳۰۵.    
۱۰۷. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۴، ص۱۰۴.    
۱۰۸. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۵۶.    
۱۰۹. ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص ۷۱۵.    
۱۱۰. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، ایضاح المکنون، ج۱، ص۴۳۱.    
۱۱۱. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۶، ص۲۷۷.    
۱۱۲. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۱۱، ص۲۶.    



• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، برگرفته از مقاله «محمد بن علی موصلی»، ج۳، ص۳۷۳.






جعبه ابزار