نظریه ابن خلدون (فقه سیاسی)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
نظریه ابن خلدون وی در مقدمه خود،
امامت و
خلافت را نهادی برای اجرای سیاست و قانون الهی می‌داند و میان دین و سیاست تفکیک قائل نیست.
از نظر او، خلافت استمرار نقش پیامبر در اداره دینی و سیاسی جامعه است و هدف آن تأمین سعادت اجتماعی از طریق
شریعت است.
وی شرط
قریشی بودن را ضروری نمی‌داند و بر عواملی چون تعصب دینی، آگاهی از احکام الهی، توان مدیریتی و سلامت جسمی به عنوان شرایط اصلی خلافت تأکید می‌کند.
ابن خلدون بخشى از مقدمه خود را اختصاص به بحث امامت و خلافت داده و پس از نقل نظريات ديگر و نقد آن‌ها مى‌گويد:
بهترين سياست و قانون همانا سياست و قانون الهى است كه هر جامعه را مى‌تواند به سعادت برساند و خلافت عبارت از رواج و اجراى سياست و قانون
دین است.
سياست و دين از يكديگر جدا نيست و
خلیفه مجراى هر دو است همچنان‌كه
پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌اله‌وسلّم) مجرى آن دو بوده است.
لزومى ندارد خليفه از خاندان خاصى باشد و در اين مورد نظريه
ابن حزم را سخت مورد انتقاد قرار مى‌دهد.
بالأخره شرایط زير را براى احراز امامت و خلافت ضرورى مى‌شمارد:
۱. عصبيت و حمايت معتقدانه از
اسلام؛
۲. علم و آگاهى از
احکام الهی؛
۳. كفايت و مديريت؛
۴. سلامت جسم و حواس ادراكى.
•
عمید زنجانی، عباس‌علی، فقه سیاسی، ج۲، ص۲۰۲-۲۰۳.
