نگاه ابن تیمیه به فضائل اهل بیت (عقاید و مذاهب)
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
نگاه ابن تیمیه به فضائل اهلبیت به بررسی موضع
ابن تیمیه در برابر روایات و گزارشهای مربوط به فضائل
اهل بیت (علیهمالسّلام) میپردازد. در این نوشتار، انکار احادیث مناقب
امام علی (علیهالسلام) و خاندان او، و نیز ردّ شأن نزول
آیه ولایت و
آیه مودت از سوی ابن تیمیه بررسی میشود؛ همچنین دیدگاه
احمد بن حنبل درباره جایگاه امام علی (علیهالسلام) در میان
خلفای راشدین و موضع ابن تیمیه در برابر آن گزارش میگردد.
یک بخش از مبانی فکری ابن تیمیه را انکار فضائل مسلّم اهل بیت عصمت و طهارت (علیهمالسّلام) که در
صحاح و
مسانید اهل سنت وارد شده، تشکیل میدهد وی در کتاب خود به نام «
منهاج السنة» که به حق باید آن را «منهاج البدعة» دانست احادیث صحیحی را که مربوط به مناقب امام علی و خاندان اوست، بدون ارائه مدرکی، انکار مینماید و همه را مجعول اعلام میکند، فضائلی که دهها حافظ و حاکم از
محدثان آن را نقل کرده و به صحت آنها تصریح کردهاند.
از باب نمونه او میگوید:
• نزول آیه:
(إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ) درباره علی، به اتفاق اهل علم دروغ است،
درحالی که متجاوز از شصت و چهار محدث و دانشمند، بر نزول آن درباره امام تصریح کردهاند.
• آیه:
(قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى)، درباره خاندان رسالت نازل نشده است،
درحالی متجاوز از چهل و پنج محدث و دانشمند آن را نقل کردهاند.
این نوع نقدها و ردها، علاوه بر اینکه حاکی از عدم مبالات، در انتقاد است، خالی از یک نوع دشمنی باطنی با خاندان پیامبر نمیباشد.
او با گشودن این باب، زحمات احمد بن حنبل را در تثبیت فضائل امام علی (علیهالسّلام) به هدر داد.
تا پیش از احمد بن حنبل (م/۲۴۱)، خلیفه راشد بودن امام در میان محدثان اهل سنت جا نیفتاده بود و در این قضیه موافق و مخالف وجود داشت، او بود که علی را رسماً خلیفه چهارم از خلفای راشدین اعلام کرد و با زحمات فراوان توانست مساله «
تربیع خلافت» را تثبیت کند، و از این طریق با ناصبیگری، سخت مبارزه نمود و کتاب «
مناقب الصحابه» او بهترین گواه بر این مطلب است.
«حمصی» میگوید وقتی مساله «تربیع» از جانب احمد بن حنبل اعلام شد، به حضور او رفته و گفتم، کار شما، طعن بر
طلحه و
زبیر است، او صورت درهم کشید و گفت: من چه کار با آنان دارم؟ آنگاه سخنی از
عبدالله بن عمر نقل کردم، او در پاسخ گفت: عمر بهتر از فرزندش است، او علی را عضو شورای شش نفره قرار داد، و علی نیز خود را امیر مؤمنان معرفی کرد، حالا من بگویم، علی امیر مؤمنان نیست؟
ولی ابن تیمیه حنبلی از راه امام مذهب خود، منحرف شد و با انکار فضائل امام علی (علیهالسّلام)، روح ناصبیگری و انکار فضائل اهلبیت (علیهمالسّلام) را پرورش داد.
در این مقاله، موضع ابن تیمیه در برابر فضائل اهلبیت و روایات مربوط به امام علی (علیهالسّلام) بررسی شده است. بر اساس گزارش منبع، ابن تیمیه احادیث فضائل اهلبیت را انکار کرده و شأن نزول آیه ولایت و آیه مودت درباره خاندان پیامبر را نپذیرفته است. در مقابل، نویسنده به نقل این روایات از سوی شمار زیادی از محدثان و دانشمندان اشاره میکند. همچنین، دیدگاه احمد بن حنبل درباره تثبیت خلافت امام علی و مخالفت ابن تیمیه با این دیدگاه گزارش شده است.
•
سبحانی، جعفر، فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی، ج۳، ص۲۳.