اجتهاد قراء

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آراى شخصى قاریان در قرائت قرآن را اجتهاد قرّاء گویند.


دلائل اختلاف قرائات

[ویرایش]

یکى از دلایل اختلاف قراءت ها، اجتهاد و استنباط قراء است.
آرا و اجتهادهاى شخصى قراء، از بزرگ ترین عوامل اختلاف در قرائت قرآن به شمار مى آید.هر قاری، عقیده اى در قرائت داشت که بدان اعتماد نموده و احیاناً با تعصب و خود بینی تمام به عقیده اش سخت پاى بند بود، هر چند با عقیده عمومى و آراى ارباب تحقیق مخالف بود.

مصادیق اجتهاد قراء

[ویرایش]

داستان "کسائی" و قرائات خلاف قاعده او در مسجد پیامبر (ص) و اعتراض مردم مدینه به او، هم چنین بسیارى از قرائت هاى "حمزه" که مورد اعتراض مردم قرار گرفت، ولى او به این اعتراضات، به علت اعتقاد به دلایل خود توجه نمى کرد و ... همه این ها از نمونه هاى روشن اجتهاد قاریان است.

علل خطای قراء

[ویرایش]

اگر حالت عمومى قرا و کسانى را که به امور مربوط به قرآن پرداخته اند، در نظر بگیریم، در مى یابیم که آنان در نقل نص آیات قرآن و رسم الخط آن از خطا ایمن نبوده و اشتباهات آشکارى مرتکب شده اند.
بسیارى از بزرگان ادبیات عرب، قرائت هاى مبتنى بر اجتهادات قرا را خطا شمرده و آنان را به ضعف عربیت متهم کرده اند.

مصادیق اجتهادات باطل قراء

[ویرایش]

در این جا سه نوع اجتهاد باطل را بر مى شماریم:

← اجتهاد ادبا


نوع اول: اجتهاد ادبا؛ این نوع اجتهاد باطل از روایت منقول از امام صادق ( ع ) بر مى آید. که فرمودند: " اهل عربیت (ادیبان) کلام خداوند را تحریف کرده، مقصود آن را بر میگردانند."

←← منظور از اجتهاد ادبا


منظور این است که ادیبان با طرح اعراب ها و پیش کشیدن مباحث نحوى، و فرضیه سازى براى حرکات محتمل، باعث انحراف اذهان از معناى اصلى آیات شده اند؛ و حتى کسانى که کج فهم باشند به معناى نادرست دست یافته، آن را به قرآن نسبت مى دهند.

←← ضرر اجتهاد ادبا


این کار باعث مى شود مقصود اصلى آیات، پنهان بماند و راه هاى ورود به سر چشمه قرآن بسته شده و معانی قرآن فراموش گردد.

← اجتهاد مخالفت با رسم الخط


نوع دوم: آن است که منجر به مخالفت رسم الخط و حتى نقل و روایت است.
نمونه این اجتهاد باطل، توسط "ابوبکر بن مقسم" صورت گرفته است. وى از قرائات، آن را انتخاب مى کرد که به نظرش بااصول و قواعد عربی سازگار باشد، اگر چه این قرائات مخالف رسم الخط مصحف و یا نقل باشد.

← احتهاد جمود محض


نوع سوم: عکس نوع دوم است ؛ در این نوع اجتهاد، جمود محض حاکم بوده، در حالى که در نوع دوم اجتهاد بر نقل حاکم است.
در این نوع، قرا بدون کوچک ترین توجهى به قواعد عربی، صرف این که قرائت سنت متبع است هر قرائتى را که نزد ایشان ثابت مى گشت، آن را قابل قبول مى دانستند، اگر چه با قواعد عربى و اصول مسلم مخالف باشد.
در این نوع، نه لغت معیار بود و نه قواعد عربى، بلکه معیار فقط و فقط نقل بود.

مستندات مقاله

[ویرایش]

معرفت، محمد هادی، التمهید فى علوم القرآن، ج۲، ص۲۵.
عاملی، جعفر مرتضی، حقایقى مهم پیرامون قرآن کریم، ص۲۱۷.
فضلی، عبد الهادی، تاریخ قراءات قرآن کریم، ص۱۰۶-۱۰۵.

منبع

[ویرایش]

مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی.    



جعبه ابزار