جعل در تفسیر2

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



لذا یحیی بن سعید قطان می‌گوید: من ندیده‌ام صالحان را به‌ اندازه‌ای که درباره حدیث دروغ گفته‌اند، درباره چیز دیگری دروغ گفته باشند. مسلم سخن یحیی را چنین تاویل می‌کند و می‌گوید: منظور او آن است که دروغ بر زبان آنان جاری می‌شود ولی در دروغ‌گویی تعمد ندارند.
[۱] نیشابوری، مسلم بن حجاج، مقدمه صحیح مسلم، ج۱، ص۱۳-۱۴، حدیث شماره ۴۰.



دیدگاه قرطبی

[ویرایش]

قرطبی در کتاب تذکار می‌گوید: احادیث دروغ و اخبار باطلی را که جاعلان حدیث و خبر پردازان درباره فضیلت برخی از سره‌های قرآن و فضایل اعمال دیگر ساخته‌اند، هیچ اعتباری ندارد. عده زیادی دست به این کار زده‌اند و به گمان خود مردم را به اعمال نیک فرا خوانده‌اند. این گونه روایات از ابوعصمه نوح بن ابومریم مروزی و محمد بن عکاشه کرمانی و احمد بن عبدالله جویباری و دیگران نقل شده است. به ابوعصمه گفتند: تو در این زمان چگونه از طریق عکرمه از ابن عباس درباره فضیلت تک تک سوره‌های قرآن حدیث نقل می‌کنی؟ گفت: من دیدم مردم از قرآن روی بر تافته و به فقه ابوحنیفه و مغازی محمد بن اسحاق پرداخته‌اند؛ لذا این احادیث را برای رضای خدا ساختم تا مردم مجددا به قرآن روی آورند. _قرطبی ادامه می‌دهد: _حاکم و دیگر محدثان بزرگ آورده‌اند: مردی از زهاد کار خودش را جعل احادیث در فضیلت قرآن و سوره‌های آن قرار داده بود. به او گفتند: چرا چنین کردی؟ پاسخ داد: دیدم مردم از قرآن روی برتافته‌اند؛ خواستم آنان را به قرائت قرآن تشویق کنم! گفتند: پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرموده است: هر کس از روی عمد به من دروغ نسبت دهد، جایگاهش را در دوزخ فراهم آورده است جواب داد: من علیه پیامبر به دروغ جعل نکرده‌ام، بلکه برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و به سود او چنین کردم!.
قرطبی به منظور هشدار دادن نسبت به احادیث جعلی می‌گوید: بدترین و مضرترین ایشان زاهد پیشگانی هستند که به گمان خویش حِسبَتا یعنی برای هدایت مردم و قربة الی الله جعل حدیث می‌کنند و مردم هم جعلیات آنان را به سبب اعتمادی که به ایشان داشته‌اند، پذیرفته‌اند. این قوم با این کار، هم خود گمراه شده‌اند و هم دیگران را به گمراهی افکنده‌اند.
[۲] قرطبی، محمد بن احمد، التذکار، ص۱۵۵-۱۵۶.

از جمله اینان، میسرة بن عبدربه _که در دروغ پردازی و جعل حدیث شهره است_ چهل حدیث در فضیلت شهره قزوین جعل کرده است. ابوزرعه می‌گوید: او در جواب اعتراضات می‌گفت: با این کار به خدا تقرب می‌جویم. ابن طباع می‌گوید: به میسره گفتم: این احادیث را که من قرا کذا فله کذا را از کجا آورده‌ای؟ گفت: خودم جعل کردم تا مردم را به قرائت این سوره‌ها تشویق کنم، این در حالی است که عده‌ای او را زاهد دانسته‌اند، و نیز حسن _راوی مسیب بن واضح_ از کسانی است که از این نوع احادیث جعل کرده است. همچنین نعیم بن حماد که برای تقویت سنت به جعل حدیث می‌پرداخته است! و نیز هیثم طائی که تمام شب با نماز به صبح می‌آورد و چون روز می‌شد به جعل حدیث می‌پرداخت. امثال این زاهدمآبان که به پندار خویش برای تقرب به خدا حدیث جعل می‌کردند فراوانند. (علامه امینی در الغدیر فصلی را به ذکر اسامی اینان اختصاص داده است)

پانویس

[ویرایش]
 
۱. نیشابوری، مسلم بن حجاج، مقدمه صحیح مسلم، ج۱، ص۱۳-۱۴، حدیث شماره ۴۰.
۲. قرطبی، محمد بن احمد، التذکار، ص۱۵۵-۱۵۶.
۳. امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۵، ص۲۷۵-۲۷۶.    
۴. امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۵، ص۲۶۸-۲۶۹.    
۵. امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۵، ص۲۷۷ - ۲۷۵.    


منبع

[ویرایش]

معرفت، محمدهادی، تفسیر و مفسران، ج۲، ص۲۶.    



جعبه ابزار